Thay đổi khung giờ tính giá điện: Người dân dùng điện sinh hoạt có bị ảnh hưởng không?

Quy định mới về khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia đã chính thức được ban hành, tuy nhiên sẽ chưa được áp dụng ngay trong thực tế. Theo Cục Điện lực (Bộ Công Thương), việc triển khai chỉ diễn ra khi có lần điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân gần nhất, theo quy định hiện hành.

Cụ thể, ngày 22/4, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 963/QĐ-BCT quy định khung giờ sử dụng điện trong ngày. Tuy nhiên, căn cứ Thông tư số 60/2025/TT-BCT, các khung giờ này chưa được áp dụng ngay mà sẽ gắn với thời điểm điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân gần nhất, sau khi Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện có hiệu lực.

Hiện Bộ Công Thương đang nghiên cứu, sửa đổi các quy định pháp lý liên quan nhằm hoàn thiện cơ sở triển khai, dự kiến áp dụng trong mùa khô năm 2026. Trong thời gian này, Cục Điện lực đã yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị trực thuộc chủ động chuẩn bị điều kiện thực hiện, bao gồm tuyên truyền tới khách hàng, đào tạo nhân lực và chuẩn bị vật tư, thiết bị để cập nhật, cài đặt lại công tơ khi cần thiết.

Theo quy định mới, khung giờ cao điểm sẽ được áp dụng từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khoảng 17h30 đến 22h30, tương ứng 5 giờ mỗi ngày; riêng Chủ nhật không có giờ cao điểm. Khung giờ bình thường gồm hai khoảng từ 6h đến 17h30 và từ 22h30 đến 24h trong các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khi Chủ nhật áp dụng liên tục từ 6h đến 24h. Khung giờ thấp điểm được tính từ 0h đến 6h mỗi ngày trong tuần.

Trước những thay đổi này, nhiều người dân băn khoăn liệu giá điện sinh hoạt có bị ảnh hưởng hay không. Theo cơ quan quản lý và các chuyên gia, câu trả lời là không. Giá điện sinh hoạt vẫn được tính theo bậc thang hoặc công tơ trả trước, không áp dụng theo khung giờ cao điểm, thấp điểm hay giờ bình thường. Những thay đổi chủ yếu tác động đến nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh - tức các đối tượng sử dụng điện theo hình thức “ba giá” theo thời gian trong ngày.

TS Ngô Tuấn Kiệt, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Năng lượng, nhận định việc điều chỉnh khung giờ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp, đặc biệt là các khu công nghiệp và nhà máy tiêu thụ điện lớn. Nếu trước đây giờ cao điểm gồm hai khung vào ban ngày và buổi tối, thì nay được dồn vào buổi tối từ 17h30 đến 22h30. Điều này buộc doanh nghiệp phải tính toán lại kế hoạch sản xuất, thậm chí đầu tư thêm hệ thống lưu trữ điện để tận dụng nguồn điện mặt trời vào ban ngày cho giờ cao điểm buổi tối.

Thực tế, nhiều nhà máy hiện vận hành hai ca trong khoảng từ 6h đến 23h để tối đa hóa công suất thiết bị. Khi thời gian cao điểm buổi tối tăng từ 3 giờ lên 5 giờ, với mức giá cao hơn, áp lực chi phí sẽ gia tăng, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh lịch vận hành nhằm giảm thiểu chi phí điện năng.

Ở góc độ quản lý, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, khẳng định việc thay đổi khung giờ là công cụ để điều tiết hành vi sử dụng điện, giúp tối ưu chi phí cho doanh nghiệp và giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Những khách hàng sử dụng điện theo công tơ ba giá sẽ chịu tác động rõ nhất, khi giá điện giữa các khung giờ có sự chênh lệch lớn nhằm phản ánh chi phí sản xuất điện thực tế.

Theo biểu giá hiện hành, giá điện giờ cao điểm đối với khách hàng kinh doanh có thể lên tới 5.422 đồng/kWh ở cấp điện áp thấp, trong khi giờ thấp điểm chỉ dao động từ 1.146 đến 1.609 đồng/kWh. Với nhóm sản xuất, giá điện giờ cao điểm cũng cao gấp nhiều lần so với giờ thấp điểm, tùy theo cấp điện áp. Điều này tạo động lực rõ rệt để các doanh nghiệp dịch chuyển hoạt động tiêu thụ điện sang các khung giờ chi phí thấp hơn.

Bộ Công Thương cho biết, việc điều chỉnh khung giờ xuất phát từ thực tế hệ thống điện đã thay đổi đáng kể từ năm 2019 đến nay, đặc biệt do sự gia tăng nhanh của nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời. Biểu đồ phụ tải điện vì thế cũng biến động, đòi hỏi cơ chế giá điện phải phản ánh đúng cung - cầu theo từng thời điểm trong ngày.

Thông qua cơ chế giá điện theo khung giờ, cơ quan quản lý kỳ vọng người dùng sẽ chủ động điều chỉnh hành vi tiêu thụ, giảm sử dụng điện vào giờ cao điểm và chuyển sang giờ thấp điểm hoặc giờ bình thường. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí cho khách hàng mà còn góp phần “làm phẳng” biểu đồ phụ tải, giảm áp lực huy động các nguồn điện chi phí cao trong giờ cao điểm.

Đáng chú ý, với hệ thống điện có tỷ trọng năng lượng tái tạo lớn như Việt Nam, việc bố trí giờ cao điểm lệch khỏi thời gian phát điện mặt trời còn tạo động lực phát triển các giải pháp lưu trữ năng lượng. Qua đó, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc cân đối nguồn điện, đồng thời hỗ trợ vận hành ổn định cho toàn hệ thống.

Theo đánh giá của EVN, tổng số giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường trong ngày không thay đổi so với trước đây, do đó sẽ không gây xáo trộn lớn. Nếu khách hàng điều chỉnh hợp lý thời gian sử dụng điện theo khung giờ mới, chi phí tiền điện hoàn toàn có thể được kiểm soát, thậm chí giảm xuống.