Thế giới âm thầm gom vàng, Việt Nam 'vênh' hơn 20 triệu đồng/lượng: Điều gì đang xảy ra?

Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu đang trải qua những nhịp điều chỉnh đầy biến động, một xu hướng đáng chú ý đang diễn ra khi các ngân hàng trung ương trên thế giới âm thầm đẩy mạnh việc thu gom vàng với quy mô lớn.

Trái ngược với tâm lý hoang mang của nhiều nhà đầu tư cá nhân trước các đợt giảm giá, những tổ chức tài chính hàng đầu này lại coi đây là cơ hội chiến lược để gia tăng dự trữ và phòng ngừa rủi ro toàn cầu. Dòng tiền từ các quốc gia không hề có dấu hiệu rút lui mà ngược lại, họ tận dụng các vùng giá thấp để tích lũy mạnh mẽ, phát đi tín hiệu về một chu kỳ mới của kim loại quý này.

Dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) thông qua nhận định của chuyên gia Krishan Gopaul -cho thấy các ngân hàng trung ương đã tăng tốc mua vàng trong những tháng gần đây thay vì đứng ngoài quan sát.

Cụ thể, Ngân hàng Quốc gia Qatar đã bổ sung thêm 2 tấn vàng trong tháng 3, nâng tổng lượng dự trữ lên 77 tấn. Ngân hàng Guatemala cũng có đợt mua đầu tiên kể từ tháng 9 năm ngoái với 2 tấn, trong khi Uzbekistan ghi nhận tháng mua thứ sáu liên tiếp khi bổ sung 9 tấn vào kho dự trữ.

Đặc biệt, Ba Lan nổi lên như một quốc gia dẫn đầu khi mua thêm 11 tấn trong tháng 3, đưa tổng lượng dự trữ lên mức ấn tượng 582 tấn. Trung Quốc cũng không đứng ngoài xu hướng này khi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tiếp tục chuỗi mua ròng 17 tháng liên tiếp, nâng tổng dự trữ lên mức 2.313 tấn. Tính chung trong tháng 2, tổng lượng vàng mua ròng của các ngân hàng trung ương toàn cầu đạt 27 tấn.

Tuy nhiên, bức tranh thị trường không hoàn toàn là một chiều mua vào, bởi một số quốc gia đã phải điều chỉnh chiến lược để đối phó với áp lực kinh tế và địa chính trị.

Điển hình là Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia này đã phải bán ra một lượng vàng đáng kể, giảm hơn 118 tấn kể từ đầu năm 2023. Theo giải thích từ Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ, việc tiền tệ hóa vàng thông qua các thỏa thuận hoán đổi là cần thiết để thu hồi thanh khoản, hỗ trợ đồng Lira và ổn định nền kinh tế trong giai đoạn biến động mạnh. Điều này cho thấy vàng không chỉ là tài sản dự trữ mà còn là công cụ linh hoạt để các quốc gia can thiệp vào thị trường tiền tệ khi cần thiết.

Tại thị trường Việt Nam, giá vàng cũng ghi nhận những biến động mạnh trong phiên giao dịch ngày 10/4 với mức tăng đáng kể ở cả chiều mua vào và bán ra tại các doanh nghiệp lớn như SJC và DOJI. Đáng chú ý là sự chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới vẫn duy trì ở mức rất cao, có thời điểm giá vàng SJC bán ra cao hơn giá thế giới quy đổi tới hơn 21 triệu đồng mỗi lượng. Sự cách biệt này phản ánh những đặc thù riêng biệt và cả những nút thắt của thị trường vàng nội địa trong mối tương quan với dòng chảy tài chính quốc tế.

Lý giải về hiện tượng chênh lệch giá bất hợp lý này trong talkshow mới đây do VTC News thực hiện, chuyên gia kinh tế - TS. Bùi Ngọc Sơn cho rằng nguyên nhân cốt yếu nằm ở việc thị trường trong nước đang bị "ngắt kết nối" với bên ngoài. Theo TS.Bùi Ngọc Sơn, trong khi nhu cầu của người dân tăng cao do nỗi lo sợ về lạm phát và mong muốn tìm nơi trú ẩn cho dòng tiền, thì nguồn cung lại bị hạn chế do nhiều năm qua các nhà sản xuất không được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Ông nhấn mạnh rằng việc không có cơ chế "bình thông nhau" giữa thị trường trong nước và thế giới đã đẩy giá vàng nội địa lên cao một cách tự nhiên khi cầu vượt xa cung.

TS.Bùi Ngọc Sơn cũng chỉ ra rằng các nhu cầu tiêu dùng thực tế như vàng nhẫn, vàng cưới vẫn gia tăng nhưng không được tiếp ứng kịp thời từ nguồn nguyên liệu nhập khẩu, dẫn đến việc người dân và nhà sản xuất phải tìm cách thu gom từ các nguồn không chính thức, càng làm gia tăng khoảng cách giá.

Về góc độ quản lý nhà nước, TS. Bùi Ngọc Sơn cho rằng cơ quan quản lý nên tập trung điều tiết các yếu tố liên quan đến ổn định kinh tế vĩ mô như tỷ giá nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất, đồng thời cân nhắc mức độ can thiệp phù hợp đối với thị trường vàng - lĩnh vực chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi quan hệ cung cầu của một loại tài sản.

Theo ông, nếu nhìn nhận vàng như một dạng tài sản tài chính tương tự bất động sản, việc áp dụng các biện pháp can thiệp hành chính chưa phù hợp có thể tạo ra những tác động không mong muốn đối với thị trường.

TS. Bùi Ngọc Sơn cũng đề xuất cần vận hành hiệu quả sàn giao dịch vàng để tăng tính kết nối của thị trường, qua đó góp phần thu hẹp chênh lệch giá và hạn chế đầu cơ.

Ông lưu ý rằng nếu thiếu cơ chế quản lý thông qua thị trường, hoạt động đầu cơ có thể gia tăng, ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường và tiềm ẩn rủi ro đối với nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh tâm lý đầu tư theo xu hướng ngắn hạn vẫn khá phổ biến.

Trước những biến động của giá vàng, TS. Bùi Ngọc Sơn khuyến nghị nhà đầu tư cá nhân nên thận trọng trong việc phân bổ tài sản, tránh tập trung toàn bộ nguồn vốn vào một kênh đầu tư duy nhất.

Trong bối cảnh hiện tại, Tiến sĩ Bùi Ngọc Sơn gợi ý có thể dịch chuyển một phần tài sản sang vàng với tỷ trọng khoảng 30% đến 50%, phần còn lại vẫn nên duy trì ở các loại tiền tệ khác như đô la Mỹ để đảm bảo tính thanh khoản và giảm thiểu rủi ro.

Ông nhấn mạnh rằng không ai có thể dự đoán chính xác đâu là đỉnh hay đáy của thị trường, vì vậy việc đa dạng hóa danh mục tài sản là cách tốt nhất để bảo vệ giá trị tích lũy của bản thân trước những biến động không lường trước được của chu kỳ kinh tế.