Thế giới mất 1 tỷ thùng dầu kể cả khi chiến sự Iran kết thúc ngay ngày mai

Theo FT, thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ mất ít nhất 1 tỷ thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế do cuộc chiến tại Trung Đông, ngay cả khi xung đột kết thúc ngay ngày mai, theo cảnh báo của người đứng đầu công ty giao dịch dầu độc lập lớn nhất thế giới.

Ông Russell Hardy, CEO của Vitol từ năm 2018, cho biết các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng tại khu vực Vịnh và việc đóng cửa Strait of Hormuz đã khiến sản lượng dầu bị mất khoảng 12 triệu thùng/ngày kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran vào cuối tháng 2.

“Mức 1 tỷ thùng gần như đã ‘được định hình’, vì chúng ta đã mất khoảng 600-700 triệu thùng ở thời điểm hiện tại. Nhưng ngay cả khi hoạt động được khôi phục - nếu có thể - thì cũng cần thời gian để đưa toàn bộ cơ sở hạ tầng bị đóng cửa hoặc hư hại trở lại”, ông Hardy phát biểu tại Hội nghị FT Commodities Global Summit ở Lausanne.

Ông Hardy nhấn mạnh đây là cú gián đoạn lớn nhất đối với thị trường năng lượng trong gần 40 năm sự nghiệp của ông, vượt xa cú sốc năm 1990 sau khi Iraq xâm lược Kuwait.

“Thời điểm đó cũng có những điểm tương đồng như việc gián đoạn nhà máy lọc dầu và nguồn cung dầu thô, nhưng quy mô không thể so sánh, và khác với hiện nay… thị trường khi đó nhỏ hơn và có nhiều công suất dự phòng hơn,” ông nói. “Hiện nay, toàn bộ công suất dự phòng lại nằm phía sau eo biển Hormuz, nên tác động là trực tiếp và nghiêm trọng”.

Hệ lụy không chỉ dừng ở dầu mỏ

Tại hội nghị của FT, các nhà giao dịch hàng hóa liên tục cảnh báo rằng hệ lụy từ việc đóng cửa eo biển Hormuz sẽ không kết thúc, ngay cả khi Nhà Trắng và Iran đạt được thỏa thuận trong những ngày tới.

Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ cú sốc lương thực toàn cầu do nguồn cung phân bón suy giảm (liên quan đến thiếu hụt khí đốt Trung Đông), đồng thời hoạt động khai thác đồng bị chậm lại do thiếu axit sulfuric từ khu vực Vịnh. Nguy cơ thiếu hụt năng lượng tiếp tục gia tăng với mỗi ngày eo biển vẫn đóng cửa.

Việc mất 1 tỷ thùng tương đương khoảng 10 ngày tiêu thụ dầu toàn cầu và lớn hơn gấp đôi lượng dầu từng được xả từ kho dự trữ chiến lược nhằm giảm thiểu tác động đến nguồn cung năng lượng.

Ông Gary Pedersen, CEO của Gunvor, cảnh báo về những “hệ quả nghiêm trọng” từ việc eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa: “Khi một lượng năng lượng lớn như vậy bị cắt khỏi chuỗi cung ứng trong thời gian dài, tác động rất thực và sâu rộng”.

Ông Frederic Lassere, Giám đốc nghiên cứu tại Gunvor, dự báo cuộc chiến có thể đẩy kinh tế toàn cầu vào suy thoái nếu eo biển Hormuz không được mở lại trước cuối tháng 7.

“Nếu trong vòng 3 tháng tới eo biển không được mở lại, đây sẽ trở thành vấn đề vĩ mô khiến kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái”, ông nói.

Ông Lassere phát biểu cùng ông Saad Rahim, Kinh tế trưởng của Trafigura, người đồng tình rằng sản lượng dầu bị mất đã lên tới khoảng 1 tỷ thùng.

“Tôi cho rằng chúng ta đang ở một điểm bước ngoặt rất quan trọng”, ông Rahim nhận định, đề cập đến các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran dự kiến diễn ra tại Pakistan. “Nếu có một giải pháp nào đó và tình hình bắt đầu bình thường hóa, thì có thể nói chúng ta vừa tránh được một cú sốc lớn”.

Nghi ngờ về khả năng đạt thỏa thuận nhanh chóng

Ông Rahim và nhiều chuyên gia khác hoài nghi về khả năng Mỹ đạt được một thỏa thuận đủ nhanh để mở lại eo biển.

Bà Helima Croft, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, cho rằng thị trường chứng khoán Mỹ vẫn gần mức đỉnh lịch sử một phần vì nhà đầu tư đặt cược sai vào khả năng giải quyết nhanh chóng xung đột.

“Tôi nghĩ cũng có một kỳ vọng rằng Tổng thống Donald Trump có thể ngồi tại Nhà Trắng và nhanh chóng chấm dứt vấn đề này. Nhưng thực tế không phải là quyết định của một phía”, bà nói, nhấn mạnh rằng còn phụ thuộc vào cách Iran tiếp cận đàm phán.

Trong kịch bản khả quan nhất, nếu 50% lưu lượng qua eo biển Hormuz được khôi phục vào cuối tháng 5, thị trường vẫn sẽ mất khoảng 450 triệu thùng sản phẩm tinh chế như diesel và xăng, theo bà Amrita Sen, Giám đốc phân tích thị trường tại Energy Aspects.

Trừ khi giá cao khiến nhu cầu sụt giảm mạnh, lượng nhiên liệu thiếu hụt lớn như vậy sẽ không thể được bù đắp trước ít nhất năm 2030, do ngành lọc dầu toàn cầu hiện không còn công suất dự phòng.