Thị trường chứng khoán bước sang năm 2026: Khi những 'lỗ hổng' đang được chắp vá

Những "cú sập" lớn của thị trường

Năm 2025 được xem là cao điểm xét xử hàng loạt đại án kinh tế đặc biệt nghiêm trọng, phanh phui những dòng tiền bất chính và tuyên các bản án nghiêm khắc đối với nhiều quan chức, lãnh đạo doanh nghiệp. Trong đó, 2 vụ án thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới đầu tư trên thị trường chứng khoán là vụ án Vạn Thịnh Phát và Trịnh Văn Quyết.

Cả hai vụ việc đều xuất phát từ những sai phạm bị cơ quan chức năng phanh phui trong năm 2022. Trong đó, vụ án liên quan đến ông Trịnh Văn Quyết - cựu Chủ tịch Tập đoàn FLC - làm lộ rõ các dấu hiệu thao túng thị trường thông qua việc sử dụng nhiều tài khoản giao dịch nhằm tác động đến giá cổ phiếu.

Thời điểm trước khi xảy ra biến cố, hệ sinh thái FLC từng thu hút khoảng 60.000 cổ đông, nắm giữ gần 710 triệu cổ phiếu (theo số liệu năm 2022), cùng với hàng chục nghìn nhà đầu tư tham gia góp vốn tại các doanh nghiệp thành viên như ROS, ART, AMD, KLF, HAI, GAB. Nhóm cổ phiếu này từng là tâm điểm trên sàn chứng khoán, liên tục ghi nhận các nhịp tăng nóng trước khi đảo chiều bằng những cú lao dốc mạnh.

Sau sự kiện bán “chui” cổ phiếu, hàng loạt mã trong hệ sinh thái FLC lần lượt bị đình chỉ giao dịch và hủy niêm yết, khiến số lượng lớn nhà đầu tư rơi vào tình trạng “mắc kẹt” kéo dài đến nay. Đáng chú ý, kế hoạch quay trở lại thị trường chứng khoán (TTCK) trong quý I/2026 của doanh nghiệp cũng không thể thực hiện khi công ty bị hủy tư cách đại chúng.

Ở chiều khác, vụ án Vạn Thịnh Phát cho thấy những rủi ro nghiêm trọng trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Dù chưa niêm yết trên sàn chứng khoán, việc huy động khoảng 30.000 tỷ đồng trái phiếu thông qua 25 lô phát hành trong hệ sinh thái này đã để lại hệ lụy lớn, gây thiệt hại cho hàng chục nghìn nhà đầu tư.

Những vụ việc liên tiếp bị phanh phui đã tác động mạnh đến tâm lý thị trường. Từ đầu tháng 4/2022, VN-Index ghi nhận các nhịp bán tháo diện rộng, lao dốc hơn 600 điểm, tương đương khoảng 40%, và có thời điểm rơi xuống dưới ngưỡng 900 điểm.

Siết chặt chính sách trái phiếu, nâng cao minh bạch thị trường

Sau các vụ bê bối lớn, Chính phủ và cơ quan quản lý đã nhanh chóng triển khai các biện pháp siết chặt quản lý thị trường vốn nhằm “làm sạch” môi trường đầu tư, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và đưa thị trường trở về đúng vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Hàng loạt chính sách mới và các văn bản sửa đổi đã được ban hành, thể hiện sự quyết liệt của Nhà nước và cơ quan quản lý. Đáng chú ý, ngay trong tháng 9/2022, Nghị định 65/2022/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung Nghị định 153/2020/NĐ-CP về chào bán và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Các quy định về mục đích phát hành, điều kiện giao dịch trái phiếu, cũng như quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư được làm rõ hơn, qua đó tăng cường kỷ luật thị trường.

Song song đó, Luật Chứng khoán cũng được sửa đổi, bổ sung các quy định chi tiết về hành vi thao túng thị trường. Theo đó, các hành vi như sử dụng một hoặc nhiều tài khoản để tạo cung - cầu giả tạo, thông đồng mua bán chứng khoán không dẫn đến chuyển nhượng thực sự quyền sở hữu... nhằm tác động giá đều được xác định rõ là vi phạm. Khung xử phạt hành chính trong lĩnh vực chứng khoán cũng được nâng lên, mở rộng phạm vi và mức độ chế tài.

Kết quả cho thấy, kể từ năm 2023 đến nay, số lượng vụ việc thao túng giá hoặc vi phạm trong phát hành và giao dịch trái phiếu có quy mô lớn đã giảm đáng kể. Các sai phạm phát sinh chủ yếu mang tính đơn lẻ, quy mô nhỏ, tập trung vào công bố thông tin hoặc tuân thủ quy trình, chưa gây ảnh hưởng mang tính hệ thống đến toàn thị trường.

Chẳng hạn, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) mới đây đã xử phạt Công ty TNHH Phát triển Bất động sản Cát Liên Hoa tổng cộng 215 triệu đồng do công bố thông tin trái phiếu sai lệch và chậm theo quy định, đồng thời yêu cầu buộc cải chính và hủy bỏ thông tin vi phạm trên hệ thống công bố thông tin.

Trong lĩnh vực thao túng thị trường, UBCKNN vừa quyết định xử phạt 1,5 tỷ đồng và cấm giao dịch 2 năm đối với ông Nguyễn Tiến Độ (Hà Nội) vì hành vi thao túng cổ phiếu CTCP Create Capital Việt Nam (HoSE: CRC). Trong tháng 11/2025, cơ quan quản lý cũng xử phạt 3 tỷ đồng và áp dụng các biện pháp hạn chế giao dịch đối với 2 cá nhân do sử dụng nhiều tài khoản để thao túng cổ phiếu PPT, tạo cung - cầu giả tạo trên thị trường.

Chứng khoán bước sang giai đoạn phát triển mới

Việc siết chặt công bố thông tin, nâng cao trách nhiệm của tổ chức phát hành và tăng cường vai trò giám sát của các định chế trung gian đang từng bước cải thiện chất lượng “hàng hóa” trên thị trường chứng khoán, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Sau cú sốc lớn năm 2022, thị trường chứng khoán Việt Nam đã dần phục hồi nhờ nội lực kinh tế được củng cố và sự cải thiện trong hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết. Đặc biệt, giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9/2025 chứng kiến đà bứt phá mạnh mẽ của thị trường, khi VN-Index có thời điểm tăng hơn 60%.

Bước sang năm 2026 - năm đầu tiên của “kỷ nguyên vươn mình”, TTCK Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp đà đi lên, không chỉ hướng tới mức tăng điểm số mà còn đặt trọng tâm vào chất lượng tăng trưởng, trong bối cảnh thị trường vốn ngày càng được củng cố theo hướng minh bạch và kỷ luật hơn.

Theo các kịch bản tích cực do ABS và SSV đưa ra, VN-Index có khả năng vượt mốc 2.100 điểm trong năm 2026, mang theo kỳ vọng về sự cải thiện đồng thời của dòng tiền và độ rộng xu hướng.

Ở kịch bản cơ sở, nhiều CTCK như MSVN, KIS, PSI và HSC dự báo chỉ số này sẽ dao động trong vùng 1.950 - 2.000 điểm, với động lực chính đến từ chu kỳ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, cộng hưởng cùng chính sách tiền tệ duy trì trạng thái hỗ trợ. Khả năng thị trường bước vào pha “bull market” trong năm 2026 được đánh giá cao, dù vẫn có thể xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật đan xen.

Đặc biệt, triển vọng nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi được xem là yếu tố then chốt, mở ra cơ hội thu hút các dòng vốn quy mô lớn, nhất là từ các quỹ đầu tư thụ động và chủ động toàn cầu. Theo đánh giá của các đơn vị phân tích, việc từng bước đáp ứng các tiêu chí về minh bạch, thanh khoản và khả năng tiếp cận thị trường sẽ mở rộng cánh cửa đón làn sóng vốn ngoại vào thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.