Thủ tướng: Trung tâm tài chính quốc tế (VIFC) không thể giao cho TP. HCM, Đà Nẵng quản lý

Trong nhiều năm, bài toán vốn của doanh nghiệp Việt Nam không nằm ở chỗ thiếu tiền trong hệ thống, mà ở khả năng tiếp cận. Khi dòng tiền thiếu ổn định, tài sản đảm bảo hạn chế và năng lực tài chính chưa đủ minh bạch, không ít doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực nhỏ và vừa, vẫn đứng ngoài “cánh cửa tín dụng”, bất chấp mặt bằng lãi suất đã có xu hướng hạ nhiệt.

Thực tế này tạo ra một nghịch lý kéo dài: Ngân hàng có vốn nhưng doanh nghiệp lại khó hấp thụ. Khi thị trường đầu ra suy yếu, đơn hàng biến động, chính những yếu tố này tiếp tục khiến doanh nghiệp không đáp ứng được điều kiện vay vốn, hình thành vòng luẩn quẩn: Thiếu vốn - giảm sản xuất - khó phục hồi.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu xây dựng một hệ sinh thái tài chính đa tầng - nơi doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn không chỉ qua ngân hàng mà còn qua thị trường vốn, quỹ đầu tư và các công cụ tài chính hiện đại - trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Kỳ vọng này đang được đặt vào mô hình Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam (VIFC) với TP. HCM và Đà Nẵng là hai đầu cầu, một cấu trúc được định vị là nền tảng dẫn vốn mới cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo chỉ đạo mới nhất của Chính phủ, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc thành lập trung tâm, mà ở năng lực vận hành thực chất của nó.

Tại buổi làm việc với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước ngày 29/4/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu phải hình thành đầy đủ hệ sinh thái sản phẩm, khung pháp lý và cơ chế giám sát cho trung tâm tài chính, thay vì chỉ dừng ở tổ chức bộ máy.

"Chúng ta lập ra hai trung tâm tài chính quốc tế tại TP. HCM và TP. Đà Nẵng không phải là để hai thành phố này đi quản lý, đi huy động cho nhà đầu tư. Làm sao huy động được! Do đó, người lãnh đạo cao nhất của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phải ra được các sản phẩm, quy định và thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát.

Các sản phẩm tài chính trên thị trường là gì không có thì huy động thế nào? Vốn vào đây rồi thì ai thanh tra, kiểm tra, xử lý tranh chấp vi phạm ra làm sao?”.

Thông điệp này cho thấy rõ một điểm nghẽn mang tính nền tảng: Nếu thiếu “hàng hóa tài chính” và cơ chế vận hành minh bạch, trung tâm tài chính sẽ khó có khả năng thu hút và phân bổ dòng vốn hiệu quả, dù kỳ vọng là rất lớn.

Trên thực tế, dòng vốn và sự quan tâm của nhà đầu tư đã bắt đầu hình thành. Tại TP. HCM, quy mô vốn cam kết cho trung tâm tài chính đã lên tới gần 10 tỷ USD, đồng thời 15 nhà đầu tư đã được trao chứng nhận cam kết thành viên. Tại Đà Nẵng, địa phương này cũng ghi nhận 12 nhà đầu tư đăng ký chính thức, 20 biên bản ghi nhớ hợp tác cùng nhiều hồ sơ đang trong quá trình hoàn thiện.

Danh sách các thành viên tham gia cho thấy tham vọng xây dựng một hệ sinh thái tài chính đa lớp, với sự góp mặt của các ngân hàng thương mại, quỹ đầu tư, tổ chức công nghệ và doanh nghiệp hạ tầng. Không chỉ đơn thuần góp vốn, các tổ chức này mang theo mạng lưới khách hàng, nền tảng công nghệ và kinh nghiệm vận hành thị trường quốc tế. Đây là những yếu tố cốt lõi quyết định sự thành công của một trung tâm tài chính.

Dù vậy, theo đánh giá của các chuyên gia, yếu tố quyết định vẫn không nằm ở quy mô vốn hay số lượng thành viên, mà ở chất lượng thể chế và hệ sinh thái sản phẩm. Khi thiếu các công cụ tài chính cụ thể, thiếu cơ chế vận hành và giám sát rõ ràng, dòng vốn dù sẵn sàng cũng khó có thể được kích hoạt.

Áp lực về tiến độ triển khai hiện cũng đang được đẩy lên cao. Theo yêu cầu của Chính phủ, các nội dung liên quan đến tổ chức, vận hành trung tâm tài chính phải được hoàn thiện và báo cáo trong đầu tháng 5, trong đó việc thành lập cơ quan giám sát cần trình Chính phủ trước ngày 15/5/2026. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ giai đoạn thiết kế thể chế sang vận hành thực tế.

Nhìn tổng thể, một nghịch lý đang dần hiện rõ: Vốn đã có, nhà đầu tư đã sẵn sàng nhưng cấu trúc thị trường vẫn chưa hoàn thiện. Nếu giải quyết được điểm nghẽn về sản phẩm và thể chế, Trung tâm tài chính quốc tế có thể trở thành kênh dẫn vốn chiến lược, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn hiệu quả hơn.

Ngược lại, nếu thiếu nền tảng vận hành, kỳ vọng này sẽ khó trở thành hiện thực và bài toán vốn của doanh nghiệp Việt sẽ tiếp tục chưa có lời giải căn cơ.