Thuế bủa vây, quy định siết chặt: Tại sao thủy sản Việt Nam vẫn lập kỷ lục chưa từng có?

Kỷ lục mới của thủy sản Việt Nam

Giữa bối cảnh thuế quan gia tăng, các tiêu chí tương đương ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu, ngành thủy sản Việt Nam vẫn tạo nên một dấu mốc chưa từng có trong lịch sử xuất khẩu.

Chia sẻ tại Hội nghị tổng kết công tác ngành Công Thương năm 2025, giai đoạn 2021–2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, tổ chức chiều 19/12, TS. Tô Hoài Nam – Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, năm 2025 là một trong những năm khó khăn nhất của ngành thủy sản, đặc biệt dưới góc độ thuế và hệ thống quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật mà các thị trường nhập khẩu áp dụng.

“Chính trong bối cảnh thách thức chồng chất đó, thủy sản Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc xuất khẩu 11 tỷ USD, dự kiến đạt khoảng 11,2 tỷ USD, đồng thời mở rộng hiện diện tại 161 thị trường trên toàn cầu, một kỷ lục chưa từng có trước đây”, Tổng thư ký VASEP nhận định.

Theo TS. Tô Hoài Nam, kết quả ấn tượng này không chỉ là nỗ lực đơn lẻ của cộng đồng doanh nghiệp, mà còn có sự đồng hành, hỗ trợ và chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, trong đó vai trò của Bộ Công Thương được thể hiện xuyên suốt và rõ nét.

Nhìn lại chặng đường 5 năm qua, đặc biệt từ cao điểm phòng, chống dịch COVID-19 năm 2021, nhiều quyết sách kịp thời đã trực tiếp giúp doanh nghiệp thủy sản duy trì sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tại các cuộc họp Chính phủ do Thủ tướng chủ trì, kiến nghị hỗ trợ doanh nghiệp tích trữ nguyên liệu, duy trì sản xuất trong bối cảnh xuất khẩu đình trệ đã được xem xét và chấp thuận nhanh chóng.

Các giải pháp hỗ trợ chi phí đầu vào, trong đó có chính sách về tiền điện, đã giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn đặc biệt căng thẳng, giữ được nhịp sản xuất và chuỗi cung ứng để bứt tốc khi thị trường hồi phục.

Bên cạnh các hỗ trợ trong giai đoạn khủng hoảng, TS. Tô Hoài Nam nhấn mạnh vai trò thường xuyên và mang tính nền tảng của các đơn vị thuộc Bộ Công Thương trong suốt nhiều năm qua, đặc biệt trong những lĩnh vực gắn trực tiếp với hoạt động xuất khẩu.

Theo ông, nếu không có công tác cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), hàng hóa Việt Nam gần như không thể lưu chuyển thuận lợi trên thị trường quốc tế. Song song đó, các hoạt động phòng vệ thương mại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi doanh nghiệp phải đối mặt với nguy cơ bị áp thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá ngày càng gia tăng.

Tổng thư ký VASEP ghi nhận sự hỗ trợ hiệu quả từ Cục Xúc tiến thương mại và các đơn vị liên quan của Bộ Công Thương. Các chương trình xúc tiến đã góp phần giúp thủy sản Việt Nam định vị vị thế tại 5 khu vực thị trường lớn trên thế giới, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mở rộng hiện diện, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh xuất khẩu, ông Nam bày tỏ mong muốn Bộ Công Thương tiếp tục hỗ trợ kết nối tiêu thụ trong nước, thông qua hệ thống siêu thị và bán lẻ, để người tiêu dùng Việt Nam có nhiều cơ hội tiếp cận các sản phẩm thủy sản chất lượng cao vốn lâu nay chủ yếu dành cho xuất khẩu.

Áp lực 2026 gia tăng, VASEP kiến nghị gì?

Dự báo năm 2026 tiếp tục nhiều khó khăn, đại diện VASEP kiến nghị tổ chức các hội nghị đối thoại thường niên giữa cộng đồng doanh nghiệp với Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong bối cảnh cạnh tranh và rào cản gia tăng.

Cùng với đó, VASEP đề nghị Bộ Công Thương xem xét bãi bỏ hạn ngạch đối với tôm Việt Nam xuất khẩu vào Hàn Quốc trong khuôn khổ Hiệp định VKFTA tại kỳ rà soát 2025–2026; đồng thời nâng cấp hệ thống Ecosys cấp C/O, đáp ứng quy mô xuất nhập khẩu ngày càng lớn.

“Song song với mở cửa thị trường quốc tế, cần có các chương trình, đề án mạnh mẽ hơn để thúc đẩy tiêu thụ thủy sản xuất khẩu tại thị trường nội địa, để người Việt Nam được sử dụng nhiều hơn các sản phẩm thủy sản an toàn, chất lượng cao theo tiêu chuẩn xuất khẩu”, TS. Tô Hoài Nam nhấn mạnh.