Thuế carbon của EU chính thức áp dụng, thép và nhôm Việt đối mặt áp lực chi phí

Từ năm 2026, Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu chính thức bước vào giai đoạn thu phí, biến phát thải CO₂ thành chi phí bắt buộc đối với thép và nhôm nhập khẩu.

Với mức phát thải còn cao, doanh nghiệp Việt Nam đứng trước nguy cơ suy giảm khoảng 15% thị phần nếu không kịp thích ứng.

Theo quy định mới, từ ngày 1/1/2026, các nhà nhập khẩu vào EU phải mua chứng chỉ carbon tương ứng với lượng khí thải phát sinh trong quá trình sản xuất từng lô hàng, thay vì chỉ báo cáo phát thải như giai đoạn trước.

Thép và nhôm là hai ngành chịu tác động trực tiếp do đặc thù tiêu tốn năng lượng lớn và phát sinh nhiều khí nhà kính.

Hiện ngành thép Việt Nam có hệ số phát thải trung bình khoảng 2,51 tấn CO₂ cho mỗi tấn thép thô, cao hơn mức trung bình toàn cầu.

Trong bối cảnh giá carbon dao động từ 50–100 euro mỗi tấn CO₂, chi phí cấu thành giá thép xuất khẩu sang EU có thể tăng thêm 20–30% so với trước khi áp dụng cơ chế này. Riêng trong quý I, mức giá chứng chỉ carbon đã được công bố ở mức 75,36 euro mỗi tấn CO₂.

Áp lực chi phí khiến lợi thế cạnh tranh của thép Việt Nam suy giảm đáng kể. Dù tác động ban đầu đến kim ngạch xuất khẩu được ước tính ở mức 3–4%, nhưng chi phí tích lũy theo thời gian được dự báo sẽ tạo sức ép lớn hơn lên doanh nghiệp.

“

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sắt thép của Việt Nam sang EU đạt khoảng 1,94 tỷ USD, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng xuất khẩu ngành.

Tuy nhiên, khi CBAM đi vào thực thi đầy đủ, kim ngạch có thể giảm hàng chục triệu USD mỗi năm, tùy thuộc vào diễn biến giá carbon và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.

Đối với nhôm, dù mức phát thải thấp hơn thép, đây vẫn là ngành có cường độ carbon cao và nằm trong nhóm áp dụng CBAM sớm nhất, cùng với xi măng và phân bón. Do đó, tác động từ cơ chế này được đánh giá là khó tránh khỏi, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường tại EU ngày càng siết chặt.

Không chỉ dừng lại ở chi phí, CBAM còn đặt ra yêu cầu tái cấu trúc toàn diện đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Theo đánh giá, những doanh nghiệp không kịp thích nghi sẽ gặp khó trong việc giữ thị phần, trong khi các đơn vị chủ động chuyển đổi xanh có thể tận dụng cơ hội để củng cố vị thế.