Thuế Mỹ tạo ra cơ hội 'hiếm có', Việt Nam tận dụng làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng

Bước sang năm 2026, nền kinh tế thế giới đang đứng trước một giai đoạn đầy thử thách khi các xung đột địa chính trị vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục quá trình tái cấu trúc sâu rộng.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang nỗ lực định vị mình trong bức tranh kinh tế toàn cầu đầy biến động để không chỉ trụ vững mà còn hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao. Nhận định về bức tranh toàn cảnh này, tại Talkshow "Đặt mục tiêu tăng trưởng cao, Việt Nam liệu có thể?" vừa diễn ra, chuyên gia kinh tế - Ths. Hồ Bá Tình đã đưa ra những phân tích sâu sắc về các yếu tố đang dẫn dắt dòng chảy kinh tế toàn cầu và những cơ hội chiến lược cho Việt Nam.

Phân tích về thực trạng kinh tế thế giới năm 2025, Ths. Hồ Bá Tình khái quát bằng bốn từ khóa chủ đạo: chậm lại, bất định, phân hóa và bùng nổ.

Sự chậm lại thể hiện rõ khi tăng trưởng của hầu hết các quốc gia đều thấp hơn giai đoạn 2023-2024, đặc biệt là tại các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, nơi tốc độ tăng trưởng chỉ còn khoảng 4-5% so với mức 7-8% trước đây.

Tính bất định và phân hóa càng trở nên sắc nét hơn với các chính sách thương mại của ông Donald Trump, dẫn đến xu hướng toàn cầu hóa bị trì trệ và tạo ra sự phân cực rõ rệt giữa các khu vực kinh tế. Tuy nhiên, điểm sáng rực rỡ nhất chính là sự bùng nổ của công nghệ cao, AI và bán dẫn, cùng với sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường chứng khoán tại nhiều quốc gia, phản ánh một thế giới đầy biến động nhưng cũng không thiếu những cơ hội bứt phá.

Một trong những yếu tố gây xáo trộn đáng kể đối với kinh tế toàn cầu thời gian qua đến từ các chính sách thuế đối ứng của Mỹ do Tổng thống Donald Trump đưa ra. Theo ThS. Hồ Bá Tình, việc Washington áp mức thuế cao lên hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt là hàng hóa từ Trung Quốc, đã tạo ra những biến động mạnh, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu

Dữ liệu thực tế cho thấy xuất khẩu từ Trung Quốc sang Mỹ sụt giảm đáng kể, trong khi Việt Nam lại ghi nhận những con số ấn tượng với mức tăng trưởng xuất khẩu sang Mỹ lên đến hơn 30%.

Ông Hồ Bá Tình nhận định rằng hành động của Mỹ không chỉ đơn thuần là chiến tranh thương mại mà thực chất là một quá trình tái cấu trúc lại luật chơi toàn cầu, nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào sản xuất bên ngoài và kéo các nhà sản xuất chiến lược quay trở lại nội địa Mỹ. Đây có thể coi là một quá trình tái phân bổ cơ hội, nơi các quốc gia có khả năng thích nghi tốt sẽ có lợi thế trong chuỗi giá trị mới.

Đối với Việt Nam, hiệu ứng từ chiến lược "Trung Quốc + 1" đang trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Theo phân tích của Ths. Hồ Bá Tình, năm 2025 chứng kiến mức tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đạt trên 8%, một con số vượt ngoài dự liệu nếu chỉ xét các yếu tố nội địa đơn thuần. Sự bứt phá này chủ yếu đến từ khu vực FDI với kim ngạch xuất khẩu tăng hơn 20%, phản ánh làn sóng dịch chuyển chuỗi sản xuất từ các quốc gia khác sang Việt Nam để tận dụng lợi thế về thuế quan và vị trí chiến lược.

Đặc biệt, dòng vốn từ Trung Quốc, Hồng Kông và Singapore đang đổ mạnh vào các khu công nghiệp trọng điểm tại miền Bắc và Bình Dương, khẳng định vị thế của Việt Nam như một mắt xích quan trọng trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, trong làn sóng công nghệ cao và AI, Việt Nam vẫn đang đứng trước bài toán khó về việc định vị trình độ phát triển. Ths. Hồ Bá Tình thẳng thắn chia sẻ rằng, Việt Nam gặp nhiều khó khăn về nền tảng công nghệ như cơ khí, vật liệu hay hạ tầng chip bán dẫn - những lĩnh vực đòi hỏi hàng tỷ USD đầu tư và hàng ngàn kỹ sư trình độ cao.

Dù vậy, ông cũng chỉ ra một hướng đi đầy triển vọng rằng, thay vì cố gắng theo đuổi các nền tảng công nghệ nguồn quá tầm, Việt Nam có thể đón đầu ở phân khúc ứng dụng AI dựa trên trí tuệ con người. Chiến lược đào tạo hàng chục nghìn kỹ sư bán dẫn và AI hiện nay là bước đi đúng đắn để Việt Nam có thể tiệm cận trình độ thế giới trong một phân khúc nhất định của chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhìn về tương lai với các mục tiêu tăng trưởng cao của Chính phủ, Ths. Hồ Bá Tình cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số là một mục tiêu đầy tham vọng. Tuy nhiên, mục tiêu này hoàn toàn có cơ sở và ông bày tỏ góc nhìn lạc quan về khả năng duy trì mức tăng trưởng cao nếu chúng ta tận dụng tốt ba yếu tố then chốt.

Thứ nhất là khai thác triệt để dư địa từ sự phát triển của AI để tạo bước ngoặt về năng suất. Thứ hai là hiện thực hóa tối đa lợi thế từ làn sóng "Trung Quốc + 1" thông qua việc tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi và thể chế thu hút dòng vốn FDI chất lượng. Cuối cùng và quan trọng nhất là cải thiện chất lượng thể chế, thay đổi các quy định pháp luật để đầu tư hạ tầng hiệu quả hơn.

Năm 2026 có thể sẽ là một năm vẫn tồn tại những rủi ro từ sự chậm lại và bất định của kinh tế thế giới, nhưng cũng mở ra những vận hội chưa từng có từ công nghệ cao và sự tái phân bổ chuỗi cung ứng toàn cầu. Với ba yếu tố trên, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào một giai đoạn tăng trưởng bền vững và mạnh mẽ trong tương lai.