Tín dụng bất động sản tăng 132%: ĐBQH cảnh báo nền kinh tế ‘chạy marathon với đôi chân bị trói’

Nghịch lý dòng tiền: "Nuôi béo" đầu cơ, bỏ đói sản xuất

Sáng 21/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước.

Đặt ra câu hỏi chúng ta đang tăng trưởng nhưng trên nền tảng nào, đại biểu đoàn Gia Lai Lê Hoàng Anh, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, cho rằng nền tảng kinh tế hiện nay đang bộc lộ những lỗ hổng nghiêm trọng khi dòng vốn tín dụng đang "chảy sai chỗ" một cách kéo dài.

Hiện nay, đầu tư tư nhân phụ thuộc tới 80% vào tín dụng ngân hàng. Với lãi suất cho vay cao, chỉ những ngành có lợi nhuận đột biến hoặc mang tính chất đầu cơ tài sản mới có thể trụ vững. Hệ lụy là một nền kinh tế bị biến dạng:

Tín dụng bất động sản (BĐS) tăng 132% trong 4 năm (từ 1,9 triệu tỷ đồng năm 2021 lên hơn 4,5 triệu tỷ đồng năm 2025); tín dụng BĐS năm 2025 lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần nông, lâm, thủy sản; trong khi BĐS không tạo ra giá trị xuất khẩu hay việc làm bền vững, dòng vốn vào lĩnh vực này lại tăng trưởng gấp 2,4 lần tốc độ tăng công nghiệp.

"Việt Nam chúng ta đang chạy marathon với đôi chân bị trói. Vốn bị giam trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực," đại biểu Lê Hoàng Anh thẳng thắn.

Không chỉ dừng lại ở con số kinh tế, đại biểu đoàn Gia Lai nhấn mạnh đây là một vấn đề chính trị - xã hội dài hạn. Tại Hà Nội và TP.HCM, giá nhà hiện đã đạt mức 25-30 lần thu nhập bình quân năm của người dân, trong khi thông lệ quốc tế an toàn chỉ ở mức 4-6 lần.

Thực trạng này đẩy người lao động trẻ vào ngõ cụt: Làm việc cật lực 30 năm vẫn không mua nổi một mái nhà. Khi quyền lợi sát sườn nhất là nơi ở trở nên xa xỉ, niềm tin vào sự công bằng bắt đầu lung lay. Đây chính là "vết xe đổ" mà các quốc gia như Nhật Bản hay Trung Quốc từng gặp phải khi để tín dụng ngân hàng "nuôi béo" bóng ma đầu cơ.

Chia sẻ quan điểm này, đại biểu Nguyễn Như So (Bắc Ninh) chỉ ra một "nghịch lý kép" đang bủa vây hệ thống tài chính: Tỷ lệ tín dụng/GDP lên tới 146% nhưng nền kinh tế vẫn khát vốn trung và dài hạn.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự lệch pha kỳ hạn. Việc dùng nguồn vốn ngắn hạn của ngân hàng để tài trợ cho các nhu cầu dài hạn không chỉ tạo áp lực thanh khoản mà còn khiến hệ số ICOR (hệ số sử dụng vốn) duy trì ở mức cao. Hiểu đơn giản: Chúng ta đang phải bỏ ra lượng vốn ngày càng lớn hơn chỉ để thu về một mức tăng trưởng khiêm tốn.

Đâu là giải pháp căn cơ?

Để giải quyết tận gốc vấn đề, các đại biểu kiến nghị Chính phủ cần ngừng dùng mệnh lệnh hành chính và chuyển sang các công cụ thị trường quyết liệt hơn:

-Đánh thuế đất thứ hai: Áp thuế lũy tiến phù hợp với nhà đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê.

-Trừng phạt dự án "treo": Đối với đất dự án chậm triển khai quá 24 tháng, phải chịu mức phí tăng dần theo thời gian.

-Tái thiết quỹ nhà ở: Toàn bộ nguồn thu từ thuế/phí này phải được đổ vào Quỹ nhà ở xã hội và tái thiết hạ tầng đô thị, đánh thẳng vào động cơ đầu cơ để buộc đất đai quay về giá trị sử dụng thật.

-Cấu trúc lại thị trường vốn: Giảm phụ thuộc vào ngân hàng, phát triển thực chất thị trường trái phiếu, cổ phiếu và mua bán nợ minh bạch để tạo kênh dẫn vốn trung - dài hạn cho sản xuất và công nghệ.

Kết thúc phiên thảo luận, thông điệp từ các đại biểu rất rõ ràng: Muốn chạy nhanh và về đích bền vững, Việt Nam phải tự cởi trói cho mình bằng cách rút vốn khỏi những "hố đen" đầu cơ và đổ vào những "cỗ máy" tạo ra giá trị thực cho xã hội.