Tín dụng tăng 3%, huy động chưa tới 1%: Kịch bản nào cho lãi suất và ‘bóng ma’ nợ xấu năm 2026?

Nợ xấu 2,8% và ‘nguồn lực bị giam cầm’

Tại tọa đàm “Nợ xấu trong bối cảnh mới” diễn ra ngày 15/4, số liệu sơ bộ được TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) công đã phác họa một bức tranh đầy thách thức: Tín dụng 3 tháng đầu năm 2026 tăng trưởng trên 3%, nhưng huy động vốn chưa đầy 1%.

Sự lệch pha này cho thấy áp lực thanh khoản đang hiện hữu. Dù nhu cầu vốn để phục vụ sản xuất kinh doanh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số là rất lớn, nhưng việc khơi thông nguồn lực nhàn rỗi trong dân vẫn gặp nhiều trở ngại.

"Nguồn vốn huy động thấp hơn nhiều so với nhu cầu tín dụng. Nếu không có giải pháp quyết liệt, đây sẽ là rào cản lớn cho mục tiêu giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp", TS. Nguyễn Quốc Hùng trăn trở.

Bên cạnh bài toán huy động, "bóng ma" nợ xấu sau khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực đang trở lại đầy thách thức. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng và tiềm ẩn hiện ở mức trên 2,8%.

Theo đánh giá của ông Hùng, đây không chỉ là những con số trên bảng cân đối kế toán, mà là một lượng nguồn lực khổng lồ đang bị đóng băng. Nếu "khai thông" được 2,8% này, dòng vốn sẽ được tái lưu thông ngay lập tức. Chi phí dự phòng rủi ro của các TCTD giảm xuống, tạo dư địa giảm lãi suất, góp phần hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững.

'Nút thắt' pháp lý: Luật có nhưng thực thi vẫn... tắc

Mặc dù Luật Các tổ chức tín dụng 2025 đã trao cho ngân hàng quyền thu giữ tài sản bảo đảm, nhưng thực tế triển khai lại là một câu chuyện khác. TS. Nguyễn Quốc Hùng thẳng thắn chỉ ra những nghịch lý trong công tác thu hồi nợ: Nhiều con nợ cố tình tạo ra các tranh chấp không có thật để chống đối việc bàn giao tài sản, kéo dài thời gian xử lý; Nhiều bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng khâu tổ chức thực hiện lại "ì ạch"; Thủ tục sang tên tài sản sau đấu giá, đặc biệt là bất động sản, vẫn gặp vướng mắc lớn tại các cơ quan tài nguyên và môi trường.

Trước thực trạng ngành ngân hàng không thể "đơn phương độc mã" xử lý nợ xấu, giới chuyên môn đang đặt kỳ vọng lớn vào Nghị định thay thế Nghị định 53/2013/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của VAMC sắp được Chính phủ ban hành.

“Cần một cơ chế đặc thù cho không chỉ VAMC mà cả các công ty quản lý tài sản (AMC) của các ngân hàng. Nếu quyền hạn của AMC không có sự khác biệt hoặc đột phá, việc xử lý nợ xấu sẽ tiếp tục rơi vào vòng xoáy cũ”, ông Hùng nhấn mạnh.