Tín dụng tăng nhanh hơn huy động, Saigon Ratings cảnh báo áp lực lên ngân hàng

Tín dụng tăng 10,89%, huy động vốn tăng 9,78%

Trong báo cáo Thị trường tài chính Việt Nam 9 tháng năm 2026, triển vọng 3 tháng cuối năm và dự báo năm 2027, Saigon Ratings nhận định hệ thống ngân hàng đang đối mặt với thách thức cân bằng giữa tăng trưởng tín dụng và bảo đảm an toàn hoạt động, đặc biệt khi tốc độ mở rộng tín dụng tiếp tục vượt tăng trưởng huy động vốn.

Sự chênh lệch này đặt ra yêu cầu đối với các ngân hàng trong việc quản trị thanh khoản, cân đối cơ cấu nguồn vốn và kiểm soát chi phí vốn trong những tháng cuối năm 2026 và năm 2027.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) được dẫn trong báo cáo, tính đến ngày 28/9/2026, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 10,89% so với cuối năm 2025, thấp hơn mức 13,37% ghi nhận cùng thời điểm năm trước.

Trong khi đó, huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 9,78%, cũng thấp hơn mức tăng 9,99% của cùng kỳ năm 2025.

Như vậy, tốc độ tăng trưởng tín dụng đang cao hơn huy động vốn 1,11 điểm phần trăm. Mặc dù tín dụng vẫn duy trì đà tăng, tốc độ mở rộng đã chậm lại so với năm trước, trong khi nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và đầu tư tiếp tục gia tăng.

Diễn biến này đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ cơ cấu nguồn vốn, khả năng thanh khoản và hiệu quả cho vay của các ngân hàng thương mại.

Đáng chú ý, nếu cạnh tranh huy động vốn gia tăng, chi phí trả lãi tiền gửi có thể gây sức ép lên biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng, đặc biệt trong điều kiện lãi suất cho vay khó điều chỉnh tăng tương ứng.

Bên cạnh áp lực chi phí vốn, chất lượng tài sản cũng là yếu tố cần được theo dõi. Tăng trưởng tín dụng không chỉ được đánh giá qua tốc độ mở rộng dư nợ mà còn phải xem xét đồng thời tỷ lệ nợ xấu, hiệu quả trích lập dự phòng, khả năng sinh lời và năng lực trả nợ thực tế của khách hàng.

Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh phục hồi, nhu cầu vay vốn có thể tiếp tục tăng. Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng cần gắn với khả năng trả nợ của doanh nghiệp, tránh gia tăng rủi ro tập trung ở những ngành sử dụng nhiều đòn bẩy tài chính.

Cảnh báo rủi ro chất lượng tài sản ngân hàng năm 2027

Bước sang quý IV/2026 và năm 2027, hệ thống ngân hàng tiếp tục đứng trước nhiều thách thức, từ áp lực cân đối nguồn vốn, chi phí huy động đến rủi ro chất lượng tài sản.

Đặc biệt, những khoản vay liên quan đến lĩnh vực có mức độ rủi ro cao, doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính lớn và các ngành dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thương mại quốc tế cần được kiểm soát chặt chẽ.

Đối với năng lực tài chính, nhu cầu tăng vốn chủ sở hữu tiếp tục là xu hướng đáng chú ý. Dẫn thông tin Reuters công bố ngày 7/10/2026, báo cáo cho biết các ngân hàng Việt Nam đang lên kế hoạch huy động gần 7 tỷ USD thông qua phát hành cổ phần đến cuối năm 2027.

Việc tăng vốn có thể giúp các ngân hàng cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR), mở rộng năng lực cung ứng tín dụng và đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị rủi ro quốc tế. Tuy nhiên, nếu không đi kèm cải thiện chất lượng tín dụng và hiệu quả quản trị tài sản, việc tăng vốn có thể chưa tạo ra sự cải thiện tương ứng về năng lực tài chính.

Đáng chú ý, trong kịch bản thận trọng cho năm 2027, những bất ổn kinh tế, địa chính trị và thương mại quốc tế có thể gây áp lực lên lạm phát, tỷ giá và chi phí vốn. Khi khả năng tái cấp vốn của doanh nghiệp suy giảm, rủi ro nợ xấu ngân hàng có thể gia tăng.

Ở kịch bản cơ sở, được lựa chọn làm định hướng đánh giá tham chiếu, nền kinh tế tiếp tục duy trì tăng trưởng tương đối tích cực nhưng chịu tác động từ biến động lãi suất, tỷ giá và thương mại quốc tế. Hệ thống ngân hàng được dự báo tiếp tục mở rộng tín dụng trên cơ sở kiểm soát rủi ro.

Theo đó, triển vọng phát triển ngành ngân hàng năm 2027 sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng duy trì chất lượng tài sản, kiểm soát chi phí vốn, nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn tài chính.