Tin vui đối với nông dân Việt: Thêm một loại quả phổ biến được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường đông dân bậc nhất thế giới

Kể từ ngày 1/6/2026, mít tươi của Việt Nam sẽ chính thức được phép xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc, sau khi Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) ban hành Thông báo số 251 năm 2025 quy định các yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với mặt hàng này.

Thông báo được xây dựng trên cơ sở pháp luật hiện hành của Trung Quốc và Nghị định thư về xuất khẩu mít tươi được ký kết giữa GACC và Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam. Theo đó, chỉ các lô mít có nguồn gốc từ vùng trồng và cơ sở đóng gói đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật, được cơ quan chức năng hai nước phê duyệt, mới đủ điều kiện nhập khẩu vào Trung Quốc.

Về quản lý tại nguồn, các vườn trồng mít xuất khẩu phải xây dựng hệ thống quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc hoàn chỉnh dưới sự giám sát của phía Việt Nam. Các cơ sở này phải áp dụng Thực hành nông nghiệp tốt (GAP), duy trì điều kiện vệ sinh vườn trồng, thường xuyên thu gom quả rụng, quả thối và triển khai biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Việt Nam có trách nhiệm xây dựng và thực hiện kế hoạch quản lý các đối tượng sinh vật gây hại mà Trung Quốc quan tâm theo tiêu chuẩn ISPM 6, tổ chức giám sát vườn trồng quanh năm.

Cụ thể, đối với ruồi đục quả phải treo bẫy pheromone, đối với sâu đục trái mít phải sử dụng đèn bẫy hoặc bẫy dính màu vàng. Rệp sáp phải được theo dõi tối thiểu 15 ngày/lần từ giai đoạn ra hoa đến khi thu hoạch.

Toàn bộ hồ sơ giám sát và phòng trừ dịch hại phải được lưu giữ để cung cấp cho phía Trung Quốc khi cần thiết.

Các cơ sở đóng gói cũng phải đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về điều kiện vệ sinh và kỹ thuật. Khu vực đóng gói phải sạch sẽ, nền nhà được cứng hóa, có khu vực nguyên liệu và kho thành phẩm riêng biệt.

Trong quá trình xử lý, mít phải được tuyển chọn, phân loại thủ công, loại bỏ hoàn toàn quả bệnh, quả sâu, quả thối, đất và các tàn dư thực vật. Bề mặt quả được làm sạch bằng súng khí cao áp hoặc súng phun nước.

Vật liệu bao bì phải sạch, chưa qua sử dụng và đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thực vật của Trung Quốc. Trường hợp sử dụng bao bì gỗ phải tuân thủ tiêu chuẩn ISPM 15.

Danh sách các đơn vị được cấp mã số sẽ được công bố và cập nhật định kỳ trên website của Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Trước khi xuất khẩu, cơ quan chức năng Việt Nam sẽ tiến hành lấy mẫu kiểm dịch với tỉ lệ 2% số lô hàng. Nếu trong vòng một năm không phát hiện vi phạm, tỉ lệ này có thể giảm xuống còn 1%.

Năm 2025, Việt Nam và Trung Quốc đã ký được 5 Nghị định thư về xuất khẩu ớt, chanh leo, cám gạo, tổ yến thô và mít tươi.

Theo ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cùng với sầu riêng, chuối, chôm chôm, dưa hấu, việc mít tươi trở thành loại trái cây thứ 5 của Việt Nam được phép xuất khẩu chính ngạch với số lượng lớn sang Trung Quốc đã khẳng định vai trò quan trọng của ngành hàng này.

Điều đó cũng cho thấy Việt Nam đang đáp ứng ngày càng tốt hơn những yêu cầu khắt khe mà thị trường Trung Quốc đặt ra, từ kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm đến truy xuất nguồn gốc.

Số liệu Hải quan cho thấy, hết tháng 11, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 64 tỷ USD, tăng 12,6% so với cùng kỳ và vượt mức cao nhất của cả năm 2024. Với đà này, mục tiêu 70 tỷ USD cho cả năm đang cận kề.

Rau quả là điểm sáng nổi bật nhất của xuất khẩu nông sản năm 2025. Gần hết năm, kim ngạch nhóm hàng này đạt hơn 8,5 tỷ USD, tăng 20% và cao nhất từ trước tới nay. Sầu riêng tiếp tục giữ vai trò trụ cột với kim ngạch vượt 3,5 tỷ USD, song tăng trưởng không còn phụ thuộc vào một mặt hàng duy nhất. Rau quả chế biến lần đầu vượt mốc 1,5 tỷ USD, phản ánh xu hướng kéo dài chuỗi giá trị và giảm dần phụ thuộc vào xuất khẩu tươi.

Cùng với sự mở rộng về quy mô, xuất khẩu rau quả năm nay ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt về thị trường. Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất, nhưng xuất khẩu sang Mỹ và EU tăng mạnh 40-60%, giúp giảm dần mức độ phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ và nâng vị thế rau quả Việt Nam ở các phân khúc cao hơn.