Tỉnh được mệnh danh là 'Việt Nam thu nhỏ' sắp lên thành TP trực thuộc Trung ương: Có di sản 3 lần được UNESCO công nhận, đường biên giới trên bộ, trên biển với Trung Quốc

Quảng Ninh vươn mình

Ngày 10/4, UBND tỉnh Quảng Ninh công bố kế hoạch hoàn thiện hồ sơ cùng các thủ tục liên quan, nhằm trình cơ quan có thẩm quyền xem xét việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương. Đề án này được xây dựng trên cơ sở toàn bộ địa giới hành chính hiện tại của tỉnh.

Theo kế hoạch đề ra, trong tháng 4, địa phương sẽ hoàn tất nội dung đề án và tiến hành lấy ý kiến người dân tại các xã, phường và đặc khu. Sang tháng 5, đề án sẽ được báo cáo với các cấp ủy Đảng, đồng thời trình HĐND tỉnh xem xét thông qua. Sau đó, hồ sơ sẽ được chuyển đến Chính phủ để Bộ Nội vụ thực hiện thẩm định.

Dự kiến trong tháng 6, đề án sẽ được trình Quốc hội để xem xét và quyết định. Tỉnh cũng kiến nghị không áp dụng một số tiêu chí phân loại đô thị thông thường, nhằm phù hợp với đặc thù khi toàn bộ địa giới hành chính được chuyển đổi sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương.

Trong thời gian qua, Quảng Ninh ghi nhận nhiều thành tựu nổi bật. Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng trưởng 11,89%, đứng đầu cả nước. Quy mô kinh tế đạt trên 368.445 tỷ đồng; tổng thu ngân sách lần đầu tiên đạt 84.500 tỷ đồng, xếp thứ 6 toàn quốc.

Du lịch tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong cơ cấu kinh tế. Năm 2025, tỉnh đón khoảng 21,28 triệu lượt khách, tăng 12% so với cùng kỳ, bao gồm 16,78 triệu lượt khách trong nước và 4,5 triệu lượt khách quốc tế. Tổng doanh thu từ du lịch đạt 57.000 tỷ đồng.

Định hướng năm 2026, Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 12,5%, GRDP bình quân đầu người đạt từ 11.800 USD trở lên, cùng tổng thu ngân sách nhà nước khoảng 100.000 tỷ đồng.

Hiện nay, cả nước có 6 thành phố trực thuộc Trung ương gồm Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Trước đó, vào cuối tháng 3, Trung ương cũng đã thống nhất chủ trương xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong tương lai.

Từ “đất mỏ” đến thủ phủ du lịch nhờ “kho báu” di sản

Quảng Ninh từ lâu được đánh giá là một trong những địa phương giàu tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Nằm ở khu vực Đông Bắc Bộ và có đường bờ biển dài, tỉnh sở hữu địa hình đa dạng, bao gồm miền núi, trung du, đồng bằng ven biển và vùng biển đảo. Chính sự phong phú này khiến Quảng Ninh thường được ví như một “Việt Nam thu nhỏ”.

Trước đây, Quảng Ninh nổi tiếng với danh xưng “đất mỏ”, ngành khai thác than giữ vai trò chủ lực trong nền kinh tế. Tuy nhiên, những năm gần đây, tỉnh đã có bước chuyển mình mạnh mẽ, từng bước tái cơ cấu kinh tế và vươn lên trở thành một trong những trung tâm du lịch năng động hàng đầu cả nước.

Điểm nhấn nổi bật trong phát triển du lịch của Quảng Ninh chính là Vịnh Hạ Long - di sản thiên nhiên có giá trị đặc biệt trên bản đồ thế giới. Với Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh trở thành địa phương duy nhất của Việt Nam sở hữu một di sản được UNESCO vinh danh tới 3 lần. Cụ thể, năm 1994, Vịnh Hạ Long lần đầu được công nhận nhờ giá trị thẩm mỹ đặc sắc. Đến năm 2000, điểm đến này tiếp tục được ghi danh với giá trị địa chất - địa mạo. Năm 2023, di sản này cùng Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam.

Tọa lạc ở phía Đông Bắc Việt Nam, Vịnh Hạ Long có diện tích khoảng 1.553km2, được tạo thành gần 2.000 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó có 980 đảo đã được đặt tên. Những khối núi đá vôi nhấp nhô giữa làn nước xanh ngọc tạo nên khung cảnh kỳ vĩ, được ví như một tuyệt tác mà thiên nhiên kiến tạo qua hàng triệu năm.

Không chỉ gây ấn tượng bởi cảnh quan, Vịnh Hạ Long còn sở hữu hệ thống hang động đá vôi phong phú và độc đáo. Ẩn mình trong các khối núi là những hang động kỳ ảo, kết hợp với thảm thực vật nhiệt đới xanh mát, tạo nên vẻ đẹp hoang sơ, huyền bí.

Bên cạnh khung cảnh thiên nhiên kỳ thú, khu vực này còn lưu giữ nhiều dấu tích quan trọng về quá trình hình thành và phát triển của Trái Đất, góp phần thu hút đông đảo du khách quốc tế đến tham quan và khám phá.

Trong hệ thống di sản thế giới, Vịnh Hạ Long là di sản thứ 448 được UNESCO ghi danh, đồng thời là di sản thiên nhiên đầu tiên của Việt Nam có mặt trong danh mục này.

Ngoài lợi thế về di sản, Quảng Ninh còn có vị trí địa lý ấn tượng. Phía Bắc giáp Trung Quốc, phía Nam giáp thành phố Hải Phòng, phía Đông giáp biển Đông. Đây cũng là tỉnh có đường biên giới dài khoảng 132km tiếp giáp tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), đồng thời sở hữu 3 cửa khẩu quan trọng. Là địa phương duy nhất của Việt Nam vừa có đường biên giới trên bộ vừa có đường biên giới trên biển với Trung Quốc, Quảng Ninh thuận lợi trong giao thương, hợp tác kinh tế và phát triển kinh tế cửa khẩu.

Bên cạnh lợi thế về vị trí, Quảng Ninh còn có hệ sinh thái rừng phong phú với nhiều khu rừng quý như Đồng Sơn - Kỳ Thượng, Quảng Nam Châu, Trúc Bài Sơn, Bái Tử Long và Yên Tử. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng, không chỉ góp phần bảo tồn đa dạng sinh học mà còn mở ra tiềm năng lớn cho phát triển kinh tế lâm nghiệp, du lịch sinh thái và các dịch vụ gắn với rừng.

Về tài nguyên khoáng sản, Quảng Ninh được biết đến là một trong những địa phương có trữ lượng than lớn nhất cả nước, với nguồn tài nguyên ước tính lên tới hàng tỷ tấn, tập trung chủ yếu tại các khu vực Hạ Long, Cẩm Phả và Uông Bí - Đông Triều. Hằng năm, sản lượng khai thác đạt hàng chục triệu tấn, đóng vai trò quan trọng trong ngành công nghiệp năng lượng.

Không chỉ có than đá, địa phương này còn sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản đa dạng như đá vôi, đất sét và cao lanh với trữ lượng lớn, phân bố rộng trên nhiều khu vực. Ngoài ra, Quảng Ninh còn có các mỏ nước khoáng tự nhiên, tiêu biểu như Quang Hanh (Cẩm Phả), Khe Lạc (Tiên Yên) và Đồng Long (Bình Liêu). Đặc biệt, một số nguồn nước khoáng nóng tại Cẩm Phả có nhiệt độ trên 35°C, được khai thác phục vụ mục đích nghỉ dưỡng và hỗ trợ điều trị sức khỏe.

Nhờ hội tụ nhiều lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên và khoáng sản, Quảng Ninh được đánh giá là một trong những địa phương có nền tảng phát triển kinh tế hàng đầu khu vực miền Bắc.