Tòa án Mỹ chặn sắc lệnh áp thuế nhập khẩu toàn cầu 10% của Tổng thống Trump

Ngày 7/5, hội đồng thẩm phán liên bang Mỹ ra quyết định chặn sắc lệnh áp thuế nhập khẩu toàn cầu 10% đối với phần lớn hàng hóa vào Mỹ của Tổng thống Donald Trump. Đây được xem là đòn giáng pháp lý mới vào chiến lược thương mại cứng rắn của Nhà Trắng, trong bối cảnh hàng loạt doanh nghiệp Mỹ phản đối chính sách thuế khiến chi phí nhập khẩu tăng mạnh.

Phán quyết được đưa ra với tỷ lệ 2-1 trong đó, một thẩm phán cho rằng còn quá sớm để tuyên bố chiến thắng hoàn toàn cho nhóm nguyên đơn là các doanh nghiệp nhỏ. Hiện Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi chính thức.

Tòa án Thương mại Mỹ đồng thời bác đề nghị áp lệnh cấm trên diện rộng với toàn bộ nhà nhập khẩu từ nhóm 24 bang do đảng Dân chủ lãnh đạo, với lý do phần lớn các bang không có tư cách pháp lý để yêu cầu cứu trợ. Ngoại lệ duy nhất là bang Washington khi cung cấp được bằng chứng đã trực tiếp thanh toán thuế nhập khẩu thông qua Đại học Washington.

Theo sắc lệnh hồi tháng 2/2026, ông Trump viện dẫn Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp thuế tối đa 150 ngày nhằm xử lý thâm hụt thương mại và ngăn nguy cơ mất giá USD. Tuy nhiên, tòa án cho rằng điều khoản này không phù hợp với mục tiêu mà Nhà Trắng theo đuổi.

“Thuế quan bất hợp pháp khiến nhiều doanh nghiệp Mỹ khó cạnh tranh và phát triển hơn”, CEO hãng đồ chơi Basic Fun - ông Jay Foreman nhận định sau phán quyết.

Đáng chú ý, hồi tháng 4 vừa qua, truyền thông Mỹ cho biết chính quyền nước này đã chuẩn bị triển khai hệ thống hoàn trả khoảng 166 tỷ USD tiền thuế quan cho doanh nghiệp nhập khẩu thông qua hệ thống CAPE. Tính đến đầu tháng 4, đã có hơn 56.000 doanh nghiệp đăng ký nhận hoàn thuế với tổng giá trị khoảng 127 tỷ USD.

Việc hoàn trả quy mô lớn này được đánh giá sẽ giúp cải thiện đáng kể dòng tiền và vốn lưu động cho doanh nghiệp Mỹ, đặc biệt trong các lĩnh vực phụ thuộc chuỗi cung ứng toàn cầu như bán lẻ, điện tử, dệt may, nội thất hay logistics. Khi áp lực chi phí giảm xuống, nhu cầu tái tích trữ hàng hóa và khôi phục đơn hàng nhập khẩu có thể gia tăng trở lại.

Đây là diễn biến đáng chú ý với các doanh nghiệp xuất khẩu niêm yết của Việt Nam, trong bối cảnh Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất. Theo VIS Rating, nhóm ngành chịu tác động trực tiếp gồm dệt may, gỗ, điện tử, thép, thủy sản và săm lốp.

Ở nhóm dệt may, MSH có khoảng 80% doanh thu xuất khẩu đến từ Mỹ. Các doanh nghiệp khác như TNG đạt 46%, VGT khoảng 35%, còn TCM đạt 25%.

Trong ngành gỗ, SAV có khoảng một nửa doanh thu xuất khẩu phụ thuộc thị trường Mỹ. PTB ghi nhận tỷ trọng gần 40%, trong khi ACG khoảng 12%.

Nhóm thép cũng đáng chú ý khi NKG xuất khẩu khoảng 24% sản lượng sang Mỹ trong năm 2024; HSG đạt 13% và HPG khoảng 8%.

Ở mảng thủy sản, VHC có khoảng 31% doanh thu đến từ Mỹ, còn FMC đạt khoảng 29%.

Tuy nhiên, giới phân tích cũng lưu ý một rủi ro khác: Khi tác động của thuế quan suy giảm, hàng hóa Trung Quốc có thể lấy lại lợi thế cạnh tranh về giá tại thị trường Mỹ. Điều này khiến áp lực cạnh tranh với doanh nghiệp Việt Nam gia tăng, đặc biệt ở các ngành có biên lợi nhuận thấp và cạnh tranh trực diện như dệt may, gỗ hay điện tử.

Với thị trường chứng khoán, diễn biến mới có thể tạo hiệu ứng tích cực ngắn hạn lên nhóm cổ phiếu xuất khẩu nhờ kỳ vọng đơn hàng phục hồi và áp lực chi phí tại Mỹ giảm xuống. Tuy nhiên, khả năng hưởng lợi thực tế sẽ còn phụ thuộc vào tiến trình kháng cáo của Chính phủ Mỹ cũng như tốc độ hồi phục nhu cầu tiêu dùng tại thị trường này.