Tổng Giám đốc LPBS: Tín dụng tăng quá nhanh, ngân hàng đối mặt ‘khoảng trống’ vốn hơn 2,6 triệu tỷ đồng

Tại Talkshow Giải mã vĩ mô Việt Nam sau nhập siêu, tỷ giá và áp lực ngân hàng, ông Hoàng Việt Anh – CFA, CMT, Tổng Giám đốc LPBS, cho biết trong hai năm gần đây, tăng trưởng tín dụng bình quân vào khoảng 17%, trong khi tăng trưởng huy động chỉ quanh mức 10%.

“Tính tuyệt đối, giai đoạn 2024–2025 đến hết tháng 4 vừa qua, tín dụng tăng khoảng 5,8 triệu tỷ đồng nhưng huy động chỉ tăng khoảng 3,1 triệu tỷ đồng. Như vậy xuất hiện một khoảng chênh lệch khoảng 2,6 triệu tỷ đồng”, ông nói.

Theo vị lãnh đạo LPBS, điều này đồng nghĩa các ngân hàng đang giải ngân nhanh hơn tốc độ huy động vốn. Phần thiếu hụt buộc phải được bù đắp bằng việc tăng huy động, tạo áp lực trực tiếp lên lãi suất đầu vào.

“Các ngân hàng giải ngân nhanh hơn phần huy động được thì đương nhiên sẽ gây áp lực lên mục tiêu huy động vốn của họ”, ông nhấn mạnh.

Dù mặt bằng lãi suất đã dịu lại từ cuối quý I và giảm thêm trong tháng 4 nhờ các biện pháp điều hành của Ngân hàng Nhà nước, nhưng nếu so với đầu năm, lãi suất vẫn cao hơn khoảng 2–2,5% ở nhiều kỳ hạn.

Áp lực mới từ dự thảo sửa đổi Thông tư 22

Một yếu tố khác có thể khiến áp lực huy động tăng mạnh hơn là dự thảo sửa đổi Thông tư 22 theo hướng tiệm cận chuẩn Basel III.

Theo ông Hoàng Việt Anh, thay đổi lớn nhất là chuyển từ chỉ tiêu LDR (cho vay trên huy động) sang CDR, đồng thời điều chỉnh các chỉ số thanh khoản như LCR và NSFR.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất loại phần huy động giữa các tổ chức tín dụng ra khỏi cơ sở tính nguồn vốn. Trong khi đó, phần huy động liên ngân hàng hiện chiếm khoảng 20–22% tổng huy động hệ thống.

“Nếu áp dụng ngay công thức mới, theo tính toán sơ bộ sẽ có khá nhiều ngân hàng chưa đáp ứng được yêu cầu duy trì tỷ lệ dưới 85%. Trung bình toàn hệ thống có thể bị đẩy lên trên 90%”, ông nhận định.

Theo ông, để đáp ứng chuẩn mới, hệ thống ngân hàng có thể cần tăng thêm khoảng 3–4 triệu tỷ đồng huy động trong giai đoạn tới.

“Đây sẽ là áp lực nhất định lên mặt bằng lãi suất, bởi các ngân hàng buộc phải củng cố nguồn vốn để đáp ứng yêu cầu quản trị chặt chẽ hơn”, ông nói.

Dù vậy, vị chuyên gia cho rằng việc áp dụng các chuẩn Basel III là cần thiết để nâng độ an toàn và bền vững của hệ thống tài chính Việt Nam, song cần có lộ trình 2–3 năm để các ngân hàng thích ứng.

Không thể để ngân hàng “gồng” toàn bộ nền kinh tế

Theo Tổng Giám đốc LPBS, vấn đề lớn hơn nằm ở cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế.

Ông cho rằng trong nhiều năm qua, tín dụng ngân hàng vẫn là trụ cột cấp vốn chính cho tăng trưởng. Tuy nhiên, khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP thực khoảng 10%/năm, tương đương tăng trưởng danh nghĩa có thể lên tới 13–14%, mô hình này sẽ khó duy trì.

Theo đó, Việt Nam cần nhanh chóng chuyển sang mô hình “kiềng ba chân”, gồm tín dụng ngân hàng - thị trường cổ phiếu - thị trường trái phiếu.

Ông phân tích, ngân hàng vốn phù hợp với huy động và cho vay ngắn hạn, trong khi các dự án phát triển dài hơi 3–5 năm hoặc dài hơn cần được cấp vốn từ thị trường vốn. “Trong 5 năm tới, chúng ta phải phát triển mạnh thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu để doanh nghiệp có thêm kênh huy động trung – dài hạn”, ông nhấn mạnh.

Ở góc nhìn dài hạn, ông Hoàng Việt Anh cho rằng Việt Nam vẫn còn dư địa rất lớn về nguồn lực tài chính trong dân cư. Ngoài tiền gửi ngân hàng, khối tài sản nằm trong bất động sản, vàng, tài sản số và các kênh đầu tư khác vẫn rất lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả.

Theo ông, nếu xây dựng được hành lang pháp lý phù hợp, phát triển các thị trường tài sản và tạo cơ chế huy động hiệu quả, đây có thể trở thành nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng dài hạn.

“Muốn bước vào một cuộc chơi lớn, hệ thống tài chính Việt Nam cũng phải vận hành theo chuẩn mực toàn cầu. Không chỉ ngân hàng, chúng ta cần mở rộng toàn bộ thị trường vốn để huy động được nguồn lực xã hội cho phát triển”, ông Hoàng Việt Anh nhấn mạnh.