TP tương lai của Việt Nam chính thức 'khai tử' cụm công nghiệp gần 23.000 tỷ sau gần một thập kỷ

Nguồn tin trên báo Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngày 30/3, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh đã ký Quyết định số 522/QĐ-UBND, chấm dứt hoạt động dự án Cụm công nghiệp Vũ Xá, đồng thời bãi bỏ các quyết định liên quan trước đó.

Cụ thể, tỉnh Bắc Ninh bãi bỏ Quyết định số 26/QĐ-UBND năm 2017 về việc thành lập cụm công nghiệp này, cùng Quyết định số 165/QĐ-UBND năm 2023 của tỉnh Bắc Giang (trước khi sáp nhập) về điều chỉnh tiến độ thực hiện dự án.

Nguyên nhân chấm dứt được xác định là do đề nghị từ phía nhà đầu tư - Công ty Cổ phần Nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang, đồng thời căn cứ vào kết luận thanh tra của cơ quan có thẩm quyền.

UBND tỉnh yêu cầu chủ đầu tư nộp lại bản chính các quyết định liên quan trong vòng 20 ngày kể từ khi quyết định có hiệu lực, đồng thời thực hiện các thủ tục điều chỉnh, cập nhật hồ sơ pháp lý theo quy định.

Dự án quy mô lớn, từng được kỳ vọng phục vụ ngành điện

Thông tin trên báo Lao Động cho biết, cụm công nghiệp Vũ Xá được thành lập từ năm 2017 tại xã Vũ Xá, huyện Lục Nam cũ (nay thuộc xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh), với quy mô khoảng 75ha.

Dự án được định hướng phục vụ ngành điện, bao gồm sản xuất điện năng và các sản phẩm sau sản xuất điện, cùng các ngành cơ khí hỗ trợ, với tổng mức đầu tư hơn 22.500 tỷ đồng.

Chủ đầu tư dự án là Công ty Cổ phần Nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang, đồng thời cũng là đơn vị triển khai Dự án Nhà máy nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang có tổng vốn đầu tư hơn 23.601 tỷ đồng, thuộc nhóm A, công trình công nghiệp cấp I.

Theo ghi nhận, sau khi được chấp thuận chủ trương đầu tư, doanh nghiệp đã tiến hành san lấp mặt bằng và cơ bản hoàn thành một số hạng mục trên phần diện tích được giao.

Hàng loạt sai phạm được chỉ rõ qua kết luận thanh tra

Bước ngoặt của dự án đến từ kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ ban hành cuối năm 2025, trong đó chỉ ra nhiều vi phạm nghiêm trọng liên quan đến cả cụm công nghiệp và dự án nhà máy nhiệt điện.

Nguồn tin trên báo Nông nghiệp và Môi trường cho hay, một trong những vi phạm đáng chú ý là việc quy hoạch bãi tro xỉ gần 48ha của nhà máy nhiệt điện nằm trong hành lang bảo vệ đê điều. Tương tự, khu vực kho, cảng rộng 14,7ha cũng được xác định nằm trong hành lang này, không đủ điều kiện để xây dựng công trình.

Về tài chính, chủ đầu tư không có đủ vốn chủ sở hữu theo quy định, không đáp ứng điều kiện vay vốn có bảo lãnh Chính phủ, buộc phải điều chỉnh phương án tài chính, kéo dài tiến độ dự án.

Ngoài ra, doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ ký quỹ đảm bảo thực hiện dự án theo yêu cầu, trong khi các cơ quan chức năng địa phương chưa kịp thời đôn đốc, xử lý theo quy định.

Nghiêm trọng hơn, dự án nhà máy nhiệt điện không thuộc đối tượng được giao đất để phát triển kinh tế - xã hội theo quy định, nhưng vẫn được địa phương sử dụng cơ chế thành lập cụm công nghiệp để thu hồi đất, vi phạm Điều 62 Luật Đất đai 2013.

Trong quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500, các hạng mục quan trọng như nhà máy chính, kho cảng, bãi xỉ, hạ tầng kỹ thuật và hệ thống giao thông nội bộ đều được bố trí trong phạm vi cụm công nghiệp, trái với quy chế quản lý cụm công nghiệp của Thủ tướng Chính phủ.

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện việc giao đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất có tới 65.451m2 trong tổng số 116.880m2 nằm ngoài bãi sông - khu vực thoát lũ - vi phạm Quyết định số 257 của Thủ tướng.

Việc chấm dứt Cụm công nghiệp Vũ Xá đánh dấu sự kết thúc của một dự án từng được kỳ vọng lớn trong phát triển công nghiệp gắn với ngành điện tại khu vực.

Tuy nhiên, những sai phạm kéo dài về quy hoạch, đất đai và năng lực tài chính của chủ đầu tư đã khiến dự án không thể tiếp tục triển khai theo đúng định hướng ban đầu.

Động thái của tỉnh Bắc Ninh không chỉ nhằm xử lý dứt điểm một dự án tồn đọng, mà còn cho thấy xu hướng siết chặt kỷ cương trong quản lý đầu tư, đặc biệt với các dự án quy mô lớn, có tác động đến tài nguyên đất đai và hạ tầng vùng.