Trung Quốc âm thầm mở kho dự trữ, bất ngờ giải cứu thế giới khỏi cú sốc giá dầu

Nhu cầu nhập khẩu dầu của Trung Quốc giảm mạnh đang trở thành một trong những lý do chính giúp thế giới tránh được một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng hơn, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông sắp bước sang ngày thứ 100, theo nhận định của các nhà giao dịch và chuyên gia phân tích.

Dù khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đã bị gián đoạn trong hơn 3 tháng và nhiều dự báo cho rằng thị trường sắp chạm ngưỡng căng thẳng khi lượng tồn kho cạn kiệt, giá dầu hiện vẫn được giao dịch dưới mốc 100 USD/thùng.

Tom Baker, lãnh đạo cấp cao tại tập đoàn giao dịch dầu mỏ Vitol, cho biết việc Trung Quốc giảm mạnh hoạt động mua dầu thô trong những tuần gần đây, khiến nhu cầu giảm từ 4 - 5 triệu thùng/ngày, đã góp phần bù đắp tác động từ việc mất khoảng 12 triệu thùng/ngày nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh.

Martijn Rats, chiến lược gia hàng hóa trưởng tại Morgan Stanley ở London, nhận định: “Mức nhập khẩu thấp của Trung Quốc đã giúp che chắn phần còn lại của thị trường dầu mỏ”.

Theo ước tính của Morgan Stanley, lượng dầu vận chuyển bằng đường biển đến Trung Quốc trong 30 ngày qua đã giảm xuống còn 7,5 triệu thùng/ngày, so với khoảng 13 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm ngoái.

Dữ liệu từ S&P Global Energy cho thấy tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc trong tháng 4 giảm hơn 2 triệu thùng/ngày so với mức trung bình năm 2025, xuống còn 9,4 triệu thùng/ngày.

Tổ chức này dự báo lượng nhập khẩu tiếp tục giảm xuống khoảng 8 triệu thùng/ngày trong tháng 5. Tính chung quý II năm nay, nhập khẩu dầu của Trung Quốc được dự báo thấp hơn khoảng 3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm 2025.

Hu Min Min, trưởng nhóm phân tích dầu thô, nhiên liệu và lọc hóa dầu Trung Quốc tại S&P Global Energy, cho rằng sự sụt giảm nhập khẩu dầu của nước này đã trở thành một “biến số quan trọng đang tái định hình động lực của thị trường dầu toàn cầu”.

Trung Quốc đang làm gì với lượng dầu dự trữ?

Nguyên nhân đằng sau sự sụt giảm đột ngột trong hoạt động mua dầu của Trung Quốc vẫn chưa thực sự rõ ràng. Bắc Kinh chưa công khai chiến lược giao dịch dầu mỏ của mình.

Phần lớn các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng lượng dầu dự trữ được tích lũy trong năm qua, khi giá dầu còn ở mức thấp. Tuy nhiên, dữ liệu về tồn kho dầu của nước này vẫn rất hạn chế.

Phát biểu tại hội nghị Dầu khí Trung Đông do S&P tổ chức ở London tuần này, ông Baker cho biết: “Trung Quốc giống như một hố đen mà không ai có thể thực sự hiểu rõ. Chúng tôi không có cái nhìn đầy đủ về lượng tồn kho của họ”.

Theo nhà phân tích Hu, Trung Quốc đã có "phản ứng được tính toán" trước cuộc khủng hoảng liên quan đến Iran, bao gồm việc yêu cầu các nhà máy lọc dầu giảm công suất hoạt động, đồng thời chuyển từ chiến lược tích trữ sang giải phóng lượng dầu tồn kho.

S&P dự báo Trung Quốc sẽ rút bớt dầu từ kho dự trữ thương mại với tốc độ khoảng 700.000 - 800.000 thùng/ngày trong suốt quý III năm nay.

Việc Trung Quốc tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu hàng không và dầu diesel cũng góp phần làm giảm nhu cầu nhập khẩu dầu thô.

Dữ liệu của S&P chỉ ra xuất khẩu các sản phẩm dầu tinh chế của nước này trong tháng 4 chỉ đạt khoảng 300.000 thùng/ngày, mức thấp gần nhất trong một thập kỷ và thấp hơn khoảng 65% so với cùng kỳ năm trước.

Ye Lin, chuyên gia phân tích thị trường dầu châu Á tại Rystad Energy, cho rằng toàn bộ chiến lược năng lượng của Trung Quốc trước cuộc xung đột Iran có thể được tóm gọn bằng một từ: “an ninh”.

Bà lưu ý rằng hiện vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy cuộc khủng hoảng sẽ sớm kết thúc.

Bên cạnh đó, ông Baker của tập đoàn Vitol cảnh báo rằng tình trạng nhập khẩu dầu thô ở mức thấp của Trung Quốc sẽ không thể kéo dài vô thời hạn.

“Đến một thời điểm nào đó, khi họ cần những thùng dầu đó trở lại, giá sẽ phải tăng cao hơn và cách duy nhất để cân bằng thị trường là làm giảm nhu cầu”, ông nói.