Trung Quốc âm thầm mở rộng ảnh hưởng: Đồng nhân dân tệ đang tăng tốc vượt tầm nhìn dữ liệu toàn cầu?

Giới phân tích nhận định, các thước đo truyền thống có thể đang đánh giá thấp vai trò của đồng nhân dân tệ trong thanh toán toàn cầu, khi ngày càng nhiều giao dịch được xử lý thông qua hệ thống thanh toán riêng của Trung Quốc, và không được phản ánh đầy đủ trong các bộ dữ liệu quốc tế.

“Càng nhiều hệ thống thay thế xuất hiện, SWIFT càng không còn phản ánh chính xác bức tranh thanh toán toàn cầu”, Xu Tianchen, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Cơ quan Tình báo Kinh tế (EIU), nhận định.

Theo ông, các giao dịch thực hiện qua CIPS, hệ thống thanh toán xuyên biên giới do Trung Quốc phát triển, cùng các cơ chế thanh toán song phương, phần lớn nằm ngoài “tầm nhìn” của SWIFT, do không sử dụng hạ tầng nhắn tin của mạng lưới này.

“Việc nhân dân tệ tăng hay giảm tỷ trọng trong thống kê của SWIFT có lẽ không còn quá quan trọng nữa”, ông nói.

Khoảng cách giữa số liệu và tham vọng

Tại Diễn đàn Lujiazui năm ngoái, Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, ông Pan Gongsheng, khẳng định nhân dân tệ đã là đồng tiền thanh toán lớn thứ 3 toàn cầu.

Tuy nhiên, dữ liệu của SWIFT lại cho thấy đồng tiền này chỉ xếp từ thứ 4 đến thứ 6 trong năm 2025. Riêng tháng 2, nhân dân tệ chiếm 2,74% giá trị thanh toán toàn cầu, đứng thứ 6.

Thông thường, vị thế quốc tế của một đồng tiền được đánh giá qua nhiều tiêu chí: tỷ trọng thanh toán toàn cầu, mức độ được nắm giữ trong dự trữ ngoại hối, vai trò trên thị trường nợ quốc tế, tỷ trọng giao dịch ngoại hối và mức độ sử dụng trong định giá hàng hóa.

Ding Shuang, kinh tế trưởng khu vực Trung Quốc và Bắc Á tại Standard Chartered, cho rằng SWIFT không phải là thước đo duy nhất, bởi các giao dịch bằng nhân dân tệ còn được xử lý qua CIPS và hệ thống ngân hàng nội địa.

Trung Quốc xây “đường riêng” cho dòng tiền

Trong bối cảnh Bắc Kinh đẩy mạnh xây dựng hạ tầng thanh toán xuyên biên giới riêng, quy mô thực sự của các giao dịch bằng nhân dân tệ có thể ngày càng khó được các chỉ số truyền thống ghi nhận đầy đủ.

Tại Diễn đàn Phát triển Trung Quốc (CDF) tháng trước, ông Pan Gongsheng cho biết Trung Quốc sẽ tiếp tục thúc đẩy mở cửa tài chính ở mức cao hơn, đồng thời tăng cường kết nối xuyên biên giới cho các hệ thống thanh toán.

Ông Zhu Min, cựu lãnh đạo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cũng kêu gọi mở rộng CIPS nhằm giúp mạng lưới thanh toán của Trung Quốc rẻ hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn, một phần trong chiến lược quốc tế hóa đồng nhân dân tệ.

Những nỗ lực này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc muốn giảm phụ thuộc vào các kênh thanh toán do USD chi phối, nhất là khi căng thẳng với Mỹ gia tăng và lo ngại về việc đồng USD bị “vũ khí hóa” ngày càng lớn.

Giảm phụ thuộc USD, mở rộng ảnh hưởng

Gần đây, Bắc Kinh đã thực hiện lần cập nhật lớn đầu tiên sau 8 năm đối với bộ quy tắc vận hành của CIPS.

Trước đây, hệ thống chủ yếu phục vụ thanh toán bằng nhân dân tệ, nhưng hiện được cho là đang hướng tới trở thành một nền tảng toàn cầu, hỗ trợ đa tiền tệ và các kênh thanh toán quốc tế khác.

Dữ liệu từ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho thấy CIPS đã xử lý tổng cộng 175.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 25.350 tỷ USD) trong năm 2024, tăng hơn 40% so với mức 123.000 tỷ nhân dân tệ của năm trước đó.

Theo SCMP