Trung Quốc 'làm khó' hàng xuất khẩu của Việt Nam, Bộ Công thương cảnh báo rủi ro cho doanh nghiệp

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) vừa ban hành văn bản gửi Sở Công Thương các tỉnh, thành phố và các Hiệp hội ngành hàng nông sản, thực phẩm. Văn bản nhằm hướng dẫn triển khai và đánh giá rủi ro liên quan đến "Quy định về quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài nhập khẩu vào Trung Quốc" (Lệnh 280) có hiệu lực từ ngày 1/6.

Đi kèm công văn là tài liệu đánh giá rủi ro đối với 18 nhóm thực phẩm, tập trung phân tích từ nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến đến lịch sử vi phạm. Ví dụ, yến và các sản phẩm tổ yến bắt buộc phải kiểm soát chặt chẽ các yếu tố rủi ro về nitrit, nhôm và dịch bệnh. Dầu thực vật bị giám sát nguy cơ nhiễm sinh vật gây hại, vấn đề biến đổi gen, cùng chỉ số axit và peroxit. Gạo nằm trong diện có nguy cơ nhiễm kim loại nặng (cadimi) và sinh vật gây hại. Thủy sản đối diện với rủi ro về dịch bệnh động vật thủy sản, chất ô nhiễm vượt mức, ký sinh trùng và dư lượng thuốc thú y.

Bộ Công thương cũng nhấn mạnh, có tới 17/18 nhóm sản phẩm thực phẩm nhập khẩu bắt buộc phải thực hiện đăng ký theo hình thức có thư giới thiệu chính thức của cơ quan có thẩm quyền. Cơ chế gia hạn tự động mã đăng ký cũng sẽ không được áp dụng nếu thông tin doanh nghiệp cần thẩm tra thủ công, hoặc khi phát sinh sự cố về an toàn thực phẩm nghiêm trọng.

Từ ngày 1/6, quy định mới về đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm xuất khẩu vào Trung Quốc theo Lệnh 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) sẽ chính thức có hiệu lực, thay thế Lệnh 248 đang được áp dụng từ năm 2022. Theo Báo Chính phủ, việc này có thể gây ra một số rủi ro cho doanh nghiệp.

Mã đăng ký xuất khẩu giữ nguyên thời hạn 5 năm, tuy nhiên doanh nghiệp buộc phải nộp hồ sơ gia hạn từ 3 đến 12 tháng trước khi hết hạn. Dù phần lớn các nhóm hàng được áp dụng cơ chế gia hạn tự động, nhưng các mặt hàng có rủi ro cao như thịt, tổ yến và sản phẩm từ tổ yến không được áp dụng.

Nếu mã đăng ký hết hiệu lực trên hệ thống, doanh nghiệp sẽ không thể tiếp tục xuất khẩu sang Trung Quốc cho đến khi hoàn tất thủ tục đăng ký lại. Trong quá khứ, từng có 118 doanh nghiệp Việt Nam bị hệ thống CIFER khóa chức năng gia hạn do không theo dõi thông tin và nộp hồ sơ đúng hạn.

Cùng với Lệnh 280, Trung Quốc ban hành Thông báo 219 quy định danh mục 2.589 sản phẩm nông nghiệp bắt buộc phải có thư xác nhận của cơ quan thẩm quyền nước xuất khẩu. Một số sản phẩm trước đây doanh nghiệp được tự đăng ký, nay bắt buộc phải qua thẩm định và có thư xác nhận của cơ quan quản lý, làm phát sinh thêm thủ tục và thời gian chuẩn bị hồ sơ.

Với yêu cầu mới, việc được cấp mã đăng ký chỉ là bước khởi đầu. Cơ quan hải quan Trung Quốc sẽ liên tục kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất đối với toàn bộ hệ thống của doanh nghiệp, từ vùng nguyên liệu đến lịch sử tuân thủ. Một cơ sở sản xuất dù đạt chuẩn an toàn nhưng nếu hồ sơ khai báo không chính xác, hoặc hệ thống quản lý nội bộ lỏng lẻo cũng có thể bị từ chối, đánh trượt khi kiểm tra trực tuyến hoặc kiểm tra thực tế.