Trung Quốc 'mở khóa' hệ thống thanh toán, quyết tâm cạnh tranh trực diện với Mỹ?

Những thay đổi gần đây của Trung Quốc đối với các quy định quản lý hệ thống thanh toán toàn cầu có thể mở đường để hệ thống này trở thành một lựa chọn thay thế thực sự cho các mạng lưới phương Tây, theo một báo cáo mới.

Trung Quốc dường như đang hướng tới việc phát triển Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới (CIPS) thành một nền tảng toàn cầu, phù hợp với các giao dịch thanh toán đa tiền tệ và các kênh thanh toán quốc tế khác, theo nghiên cứu do ông Ju Jiandong, giáo sư tại Trường Tài chính PBC thuộc Đại học Thanh Hoa, dẫn dắt.

Trung Quốc gần đây đã thực hiện bản cập nhật lớn đầu tiên đối với các quy tắc hoạt động của CIPS — hệ thống trước đây chủ yếu tập trung vào các giao dịch bằng nhân dân tệ — trong vòng 8 năm, với phiên bản mới có hiệu lực từ tháng 2.

Mở rộng phạm vi từ nhân dân tệ sang đa tiền tệ

Theo các quy định sửa đổi, phạm vi hoạt động của hệ thống đã được mở rộng từ các giao dịch và hoạt động tài chính xuyên biên giới bằng nhân dân tệ sang bao gồm cả nhân dân tệ ở nước ngoài, cũng như “các hoạt động khác được Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc phê duyệt”.

Các quy định mới cũng bổ sung một điều khoản nêu rõ việc xây dựng hướng dẫn vận hành riêng cho “xử lý thanh toán xuyên biên giới bằng ngoại tệ như đô la Hồng Kông thông qua CIPS”.

Theo ông Ju, điều này “mở ra những khả năng mới để CIPS cạnh tranh và hợp tác với các hệ thống quốc tế chủ đạo”.

Nới lỏng điều kiện tham gia hệ thống

Bản cập nhật cũng đã loại bỏ một loạt quy định nghiêm ngặt về việc tổ chức tài chính nào được phép tham gia CIPS, thay vào đó cho phép các đơn vị vận hành tự xây dựng quy tắc quản lý đối với các thành viên tham gia.

Ông Ju cho rằng sự linh hoạt này tạo dư địa để thu hút nhiều đối tượng tham gia đa dạng và đổi mới hơn trong tương lai, “đây là nền tảng để hệ thống duy trì sức sống và khả năng cạnh tranh lâu dài”.

Ông nhấn mạnh: “CIPS không còn bị giới hạn trong dòng chảy nhân dân tệ xuyên biên giới, mà đã được trao tiềm năng trở thành một nền tảng hạ tầng kết nối nhiều loại tiền tệ”.

Tham vọng cạnh tranh với hệ thống phương Tây

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã thúc đẩy CIPS như một công cụ nhằm quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, đồng thời là một giải pháp thay thế mang tính chiến lược cho các mạng lưới do phương Tây chi phối, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung gia tăng và niềm tin toàn cầu vào đồng USD có dấu hiệu suy giảm.

Tuy nhiên, dù đã đạt được một số bước tiến — đặc biệt trong các đối tác thương mại của Trung Quốc tại châu Phi và châu Á — quy mô của CIPS vẫn nhỏ hơn đáng kể so với các hệ thống toàn cầu hiện có, chẳng hạn như CHIPS (Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng của Mỹ).

Năm 2025, CIPS xử lý trung bình khoảng 679,8 tỷ nhân dân tệ (tương đương 98,7 tỷ USD) mỗi ngày, chỉ bằng một phần nhỏ so với khoảng 1.900 tỷ USD mà hệ thống CHIPS xử lý mỗi ngày làm việc.

Để thúc đẩy sự phát triển của CIPS, ông Ju đề xuất giảm rào cản gia nhập bằng cách xem xét cho phép các bên thanh toán nước ngoài sử dụng đồng nội tệ của họ, sau đó chuyển đổi sang nhân dân tệ trong hệ thống để hoàn tất giao dịch.

Ông cũng đề xuất tập trung mở rộng tại các khu vực trọng điểm như các quốc gia tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường, đồng thời tìm kiếm khả năng hợp tác giữa CIPS và các hệ thống thanh toán tiền kỹ thuật số.