Trung-Nhật đồng loạt 'xả' một tài sản định giá bằng USD, chuyện gì xảy ra?

Các Chính phủ nước ngoài đã cắt giảm lượng nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ trong tháng 3 khi chiến sự tại Trung Đông buộc nhiều Ngân hàng Trung ương phải thanh lý dự trữ bằng đồng USD nhằm bảo vệ nội tệ trước cú sốc năng lượng khiến tỷ giá lao dốc.

Theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ công bố cuối ngày thứ Hai (18/5) theo giờ Mỹ, Trung Quốc đã giảm lượng nắm giữ xuống còn 652,3 tỷ USD, thấp hơn khoảng 6% so với tháng 2 và là mức thấp nhất kể từ tháng 9/2008.

Trong khi đó, Nhật Bản - chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ - đã bán ra khoảng 47 tỷ USD trái phiếu, đưa tổng lượng nắm giữ còn 1.191 tỷ USD. Tổng lượng trái phiếu Mỹ do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ giảm xuống còn 9.250 tỷ USD trong tháng 3, từ mức 9.490 tỷ USD của tháng trước đó.

Làn sóng bán tháo diễn ra trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran bùng phát và giá dầu thô tăng mạnh, kéo đồng Yên cùng nhiều đồng tiền châu Á khác lao dốc.

Các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu dầu từ Vùng Vịnh, trong đó có Nhật Bản, phải đối mặt với cú sốc năng lượng lớn nhất trong nhiều thập kỷ, buộc giới chức phải bán một phần tài sản định danh bằng USD để có nguồn lực can thiệp thị trường tiền tệ.

“Trong bối cảnh biến động tài chính gia tăng kể từ khi chiến sự tại Vùng Vịnh nổ ra, cùng áp lực lên tỷ giá - đặc biệt tại châu Á - việc lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ do các Ngân hàng Trung ương nắm giữ suy giảm là điều không bất ngờ”, ông Frederic Neumann, Kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC, nhận định.

“Hoạt động can thiệp thị trường ngoại hối nhằm hỗ trợ đồng nội tệ đã khiến một số Ngân hàng Trung ương phải bán bớt lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ mà họ nắm giữ”, ông bổ sung.

Dữ liệu tháng 4, dự kiến công bố vào tháng tới, có thể cho thấy các Ngân hàng Trung ương sẵn sàng đi xa đến đâu trong nỗ lực ổn định đồng tiền của mình.

Theo ông Neumann, trong giai đoạn thị trường căng thẳng, các nhà hoạch định chính sách cũng thường tái cơ cấu danh mục đầu tư. Một phần hoạt động bán ra phản ánh lo ngại chiến thuật về lạm phát gia tăng và giá trái phiếu suy giảm - tức xu hướng chuyển sang các tài sản có tính tiền mặt cao hơn để đảm bảo thanh khoản nếu nhu cầu can thiệp tiếp tục leo thang.

Thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ thời gian qua chịu áp lực đáng kể khi lợi suất tăng mạnh do xung đột Trung Đông làm dấy lên lo ngại lạm phát, khiến nhà đầu tư yêu cầu mức bù đắp rủi ro cao hơn để nắm giữ nợ công Mỹ.

Đà bán tháo từ nhà đầu tư nước ngoài cũng phản ánh việc giá trái phiếu giảm sâu, khi các nhà đầu tư quốc tế ghi nhận khoản lỗ định giá lên tới 142,1 tỷ USD đối với lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài chỉ riêng trong tháng 3.

Đi ngược xu hướng chung, Vương quốc Anh đã tăng thêm khoảng 29,6 tỷ USD lượng nắm giữ trái phiếu Mỹ trong tháng 3, nâng tổng giá trị lên 926,9 tỷ USD, trong bối cảnh nhiều quốc gia nắm giữ quy mô nhỏ hơn đồng loạt rút lui.

"Các khoản đầu tư ngầm"

Trung Quốc đã dần giảm mức độ tiếp xúc trực tiếp với trái phiếu Kho bạc Mỹ kể từ khi đạt đỉnh khoảng 1.300 tỷ USD vào năm 2013. Tuy nhiên, các nhà phân tích từ lâu cho rằng số liệu chính thức chưa phản ánh đầy đủ quy mô thực sự của Bắc Kinh trên thị trường nợ Mỹ.

Những trung tâm lưu ký như Bỉ và Luxembourg được xem là các kênh trung chuyển cho quỹ đầu tư quốc gia và các tổ chức liên quan đến nhà nước Trung Quốc.

Nếu tính cả các “khoản đầu tư ngầm” này, tổng lượng trái phiếu Mỹ mà Trung Quốc kiểm soát thực tế dường như vẫn tương đối ổn định, theo ông Tianchen Xu, kinh tế gia cấp cao tại Economist Intelligence Unit.

Trong tháng 3, Bỉ nắm giữ 454 tỷ USD trái phiếu Chính phủ Mỹ, gần như không đổi so với tháng 2, trong khi lượng nắm giữ của Luxembourg duy trì ổn định quanh mức 439,4 tỷ USD suốt năm qua.

“Lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ mà Trung Quốc nắm giữ nhìn chung vẫn khá ổn định ở thời điểm hiện tại, trong khi biến động thị trường ngắn hạn là yếu tố chính khiến lượng nắm giữ sụt giảm trong ngắn hạn”, bà Becky Liu, Giám đốc nghiên cứu toàn cầu tại Standard Chartered, cho biết.

Đối với Nhật Bản, câu hỏi liệu Tokyo có tiến hành bán tháo trái phiếu Mỹ trên diện rộng để tài trợ cho các đợt can thiệp hỗ trợ đồng yên hay không cũng đang thu hút sự chú ý tại Washington trong những tuần gần đây.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) được cho là đã can thiệp thị trường ngoại hối vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4 sau khi đồng yên suy yếu vượt ngưỡng nhạy cảm về chính trị là 160 yên/USD. Giá dầu nhập khẩu tăng mạnh đã làm thâm hụt cán cân vãng lai của Nhật Bản nới rộng và làm gia tăng lo ngại về một vòng xoáy mất giá của đồng nội tệ.

Ông Vikas Pershad, nhà quản lý danh mục tại M&G Investments, nói với CNBC hồi đầu tháng rằng tín hiệu từ giới hoạch định chính sách Mỹ khá rõ ràng: Washington hy vọng “lựa chọn chính sách ưu tiên của Nhật Bản sẽ không phải là bán trái phiếu Kho bạc Mỹ”.

Ông cho rằng các thỏa thuận thương mại trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược, công nghệ tiên tiến và quốc phòng có thể là những lựa chọn thay thế giúp giảm áp lực lên dự trữ ngoại hối của Nhật Bản.