Trường ĐH top đầu bị tố ‘mua’ bài báo khoa học để tăng bậc trên bảng xếp hạng toàn cầu

Ngày 30/3, The Korea Herald đưa tin Đại học Hàn Quốc và Đại học Yonsei đang chịu sự giám sát chặt chẽ sau hàng loạt phản ánh từ truyền thông trong nước. Các báo cáo cho rằng 2 trường đã tuyển dụng nhiều học giả quốc tế có năng suất công bố khoa học cao nhưng hiếm khi sinh sống hoặc tham gia hoạt động học thuật tại Hàn Quốc, với mục tiêu chính là cải thiện vị trí trên các bảng xếp hạng đại học toàn cầu.

Theo Yonhap News Agency, danh sách giảng viên của 2 ĐH tư thục này ghi nhận nhiều trường hợp học giả nước ngoài không cư trú, không giảng dạy tại Hàn Quốc. Việc các cá nhân này vẫn xuất hiện trong phần địa chỉ của các công bố khoa học làm dấy lên nghi vấn về việc tận dụng lỗ hổng trong cơ chế “đa địa chỉ” (multiple-affiliation) của các hệ thống xếp hạng như Times Higher Education (THE) và Quacquarelli Symonds (QS).

Theo các nhà xuất bản như Elsevier hay Springer, địa chỉ (affiliation) đề trong các công bố khoa học của tác giả phải là tổ chức nơi phần lớn công việc nghiên cứu được tiến hành. Do đó, đây không nhất thiết là cơ quan chủ quản của tác giả.

Trong khi đó, theo cơ chế của các tổ chức xếp hạng, khi một bài báo khoa học được lập chỉ mục trong cơ sở dữ liệu học thuật đề 2 hay 3 địa chỉ, mỗi đơn vị đều có thể tính bài báo đó vào sản lượng nghiên cứu của mình. Từ đây, một số ĐH Hàn Quốc tận dụng cơ chế này để "gom" công trình của học giả nước ngoài qua việc trao chức danh giảng viên cho họ mà không yêu cầu phải cư trú tại Hàn Quốc hay trực tiếp giảng dạy ở trường.

ĐH Yonsei được nêu tên là đơn vị "tiên phong" khi triển khai chương trình "Yonsei Frontier Lab" (tạm dịch: Phòng thí nghiệm tiên phong Yonsei) từ năm 2017.

Theo các báo cáo, chương trình này đưa ra nhiều ưu đãi để khuyến khích học giả quốc tế ghi tên Yonsei trong các bài báo khoa học. Nhà trường gọi đây là các công bố “địa chỉ kép” (joint affiliation). Ngoài hỗ trợ tài chính lên tới 30.000 USD (khoảng 790 triệu đồng) theo quy định, các nhà nghiên cứu còn nhận thêm khoản thưởng dựa trên số lượng bài báo công bố.

Cơ chế này góp phần thúc đẩy các học giả tham gia công bố hàng trăm bài nghiên cứu trong vòng 6 năm, qua đó đưa thứ hạng của Yonsei trên bảng xếp hạng QS từ vị trí 106 năm 2018 lên 70 năm 2023. Một cán bộ từ ĐH Yonsei cho biết trường từng bổ nhiệm một số học giả quốc tế làm nghiên cứu viên trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, đến tháng 8/2022, trường chấm dứt hợp đồng với khoảng 14 người trong số đó sau khi thấy việc thiếu trao đổi thực chất có thể dẫn đến những rắc rối không đáng có.

Vị này cho biết hiện Yonsei không còn duy trì các nhà nghiên cứu nước ngoài thuộc chương trình nói trên, đồng thời khẳng định nhà trường chỉ hỗ trợ chi trả vé máy bay và sinh hoạt phí. Đại diện Yonsei cũng bác bỏ các cáo buộc cho rằng trường từng yêu cầu học giả nước ngoài ghi địa chỉ của trường để đổi lấy lợi ích.

Ở chiều tương tự, ĐH Hàn Quốc được cho là triển khai chương trình K-Club từ năm 2023, thu hút khoảng 150 học giả quốc tế. Thứ hạng của trường trên bảng xếp hạng THE đã cải thiện từ nhóm 201-250 năm 2024 lên vị trí 156 vào năm 2026.

Phân tích từ cơ sở dữ liệu Scopus cho thấy trong năm 2025, có 1.011 trong tổng số 8.707 bài báo liên quan đến trường có sự tham gia của 80 giảng viên thỉnh giảng thuộc K-Club. Tính đến giữa tháng 3/2026, con số này là 317 trên tổng 2.536 bài, tương đương 12,5%.

Đáng chú ý, phần lớn các học giả thuộc K-Club đang công tác tại các trường đại học, viện nghiên cứu ở nước ngoài. Sau khi được bổ nhiệm làm giáo sư thỉnh giảng hoặc giáo sư đặc biệt, họ bổ sung ĐH Hàn Quốc như địa chỉ thứ 2 hoặc thứ 3 trong các bài báo khoa học, qua đó làm tăng đáng kể sản lượng công bố của nhà trường.

Một trường hợp điển hình là PGS Zahoor Ahmed (ĐH Bahcesehir Cyprus, Pakistan), người có tần suất công bố trung bình 2 tuần/bài và chưa từng làm việc tại khuôn viên của ĐH Hàn Quốc tính đến tháng 3/2026.

Phản hồi báo chí, ĐH Hàn Quốc cho biết K-Club có mục đích thúc đẩy nghiên cứu hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, phân tích từ Scopus cho thấy chỉ 8% trong số khoảng 1.600 bài báo đề địa chỉ ĐH Hàn Quốc có ghi đồng tác giả là giảng viên cơ hữu của trường.

Nhà trường cho rằng mô hình hợp tác từ xa phù hợp với xu hướng học thuật hiện nay, trong bối cảnh các hoạt động giảng dạy và nghiên cứu trực tuyến ngày càng phổ biến.

"Xu hướng hiện nay là chuyển mình sang hệ thống hợp tác quốc tế linh hoạt hơn thông qua các lớp học, hội thảo trực tuyến và nghiên cứu từ xa", một cán bộ của ĐH Hàn Quốc thông tin, đồng thời liệt kê ĐH Harvard, Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tại Mỹ và Imperial College ở Anh là những đơn vị đang vận hành các chương trình tương tự.

Đồng thời, trường khẳng định việc không cư trú dài hạn tại Hàn Quốc không thể là tiêu chí duy nhất để đánh giá đóng góp học thuật và bác bỏ việc gọi các học giả này là “học giả ma”.

Trước đó, ĐH Sejong cũng từng gây tranh cãi khi tăng hạng nhanh trên bảng xếp hạng ĐH thế giới của tổ chức U.S. News, từ vị trí 629 năm 2021 lên 241 năm 2024, đồng thời vươn lên nhóm dẫn đầu tại Hàn Quốc.

Các diễn biến trên đặt ra yêu cầu rà soát lại cơ chế đánh giá của các bảng xếp hạng đại học quốc tế, trong đó có việc xem xét mức độ đóng góp thực chất của từng tổ chức trong các công bố khoa học. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng, bài toán minh bạch và chuẩn mực học thuật tiếp tục là vấn đề được giới chuyên môn theo dõi sát sao.