TS Bùi Ngọc Sơn: Việt Nam hoàn toàn có thể vượt Thái Lan về quy mô GDP trong 2026

Cụm từ “Việt Nam sắp vượt Thái Lan” - từng thu hút nhiều sự chú ý tại xứ sở chùa Vàng - gần đây lại xuất hiện với tần suất nhiều hơn trên truyền thông khu vực.

Trang Nation Thailand từng đưa ra nhận định, nếu khoảng ba năm trước, những tiêu đề như vậy dễ tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều, thì hiện nay phản ứng của độc giả đã trở nên điềm đạm và thận trọng hơn. Thay vì cảm xúc mạnh, nhiều người lựa chọn cách nhìn nhận vấn đề dưới góc độ thực tế và dài hạn.

Nhìn nhận về vấn đề này trong talkshow "Vì sao Thái Lan sợ kịch bản bị Việt Nam vượt qua, kinh tế Bangkok lộ 'tử huyệt' gì"?, TS Bùi Ngọc Sơn - chuyên gia kinh tế cho rằng, đây không chỉ là một sự thay đổi về mặt con số cơ học mà còn phản ánh những vấn đề sâu sắc về thể chế, cấu trúc dân số và khả năng thích ứng với bối cảnh toàn cầu của hai quốc gia.

Nỗi lo của truyền thông Thái Lan bắt nguồn từ thực tế tăng trưởng trong nước đang có dấu hiệu chững lại, trong khi Việt Nam lại nổi lên với đà bứt tốc rõ rệt.

Phân tích sâu hơn về nguyên nhân, TS Bùi Ngọc Sơn cho rằng điểm nghẽn lớn nhất của Thái Lan nằm ở thể chế và tình trạng bất ổn chính trị kéo dài.

Theo ông, để một nền kinh tế phát triển bền vững, cần có hệ thống thiết chế minh bạch, rõ ràng cùng khung pháp lý ổn định. Tuy nhiên, tại Thái Lan, các nỗ lực cải cách nhiều lần bị cản trở bởi xung đột lợi ích giữa các nhóm cải cách và nhóm bảo thủ (gắn liền với hoàng gia và quân đội).

Thực tế này từng thể hiện rõ trong giai đoạn cầm quyền của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra: dù kinh tế đạt mức tăng trưởng ấn tượng trên 6% trong 3-4 năm liền, nhưng các mâu thuẫn chính trị sau đó đã kéo đất nước vào vòng xoáy bất ổn kéo dài. Chính sự thiếu ổn định này đã làm suy giảm đáng kể khả năng bứt phá dài hạn của nền kinh tế Thái Lan.

Bên cạnh rào cản thể chế, Thái Lan còn đang đối mặt với những vấn đề cấu trúc nghiêm trọng, đặc biệt là tình trạng già hóa dân số. Theo TS Bùi Ngọc Sơn, Thái Lan đang rơi vào kịch bản "chưa giàu đã già" với tỷ lệ sinh thấp kỷ lục (khoảng 1,2 con trên một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ), dẫn đến dự báo lực lượng lao động sẽ giảm mạnh trong những thập kỷ tới.

Sự suy giảm này, kết hợp với thị trường bất động sản đang đóng băng và dư thừa nguồn cung, đang tạo ra một lực cản khổng lồ đối với tăng trưởng.

Thêm vào đó, ngành du lịch - vốn chiếm tới 1/5 GDP của Thái Lan - cũng đang gặp khó khăn do chính sách thay đổi từ phía Trung Quốc và những rủi ro về an ninh, lừa đảo quốc tế, làm giảm sức hấp dẫn của quốc gia này trong mắt du khách.

Ngược lại với một Thái Lan đang ở "độ tuổi già" của nền kinh tế, Việt Nam hiện nay vẫn được xem là một nền kinh tế đang trong giai đoạn trẻ, giàu tiềm năng và ở thời kỳ phát triển năng động.

Hiện nay, khoảng cách GDP giữa hai nước đã thu hẹp một cách chóng mặt. Nếu như năm 2000, quy mô kinh tế Việt Nam chỉ bằng khoảng 32% Thái Lan, thì đến năm 2025, con số này dự kiến đạt tới 94%.

Với tốc độ tăng trưởng hiện tại, TS Bùi Ngọc Sơn cho rằng, việc Việt Nam vượt qua Thái Lan về quy mô GDP vào năm 2026 là một kịch bản hoàn toàn khả thi và không có gì quá đặc biệt về mặt tính toán cơ học. Việt Nam đang được hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi từ lao động nông nghiệp sang công nghiệp khi hội nhập sâu rộng với thế giới.

Lý giải thêm điều này, ông Sơn cho rằng, với tốc độ như hiện nay, Việt Nam có thể kiếm thêm được mấy chục tỷ USD trong khi Thái Lan chỉ có thể kiếm thêm vài tỷ USD. Trong khi đó, con số GDP chênh còn có mười mấy tỷ USD. Do đó, theo ông Việt Nam hoàn toàn có thể vượt Thái Lan.

Tuy nhiên, cũng tại buổi talkshow, TS Bùi Ngọc Sơn đã đưa ra những cảnh báo quan trọng cho Việt Nam để tránh lặp lại những sai lầm mà các quốc gia đi trước như Nhật Bản, Trung Quốc hay chính Thái Lan đã gặp phải.

Ông nhấn mạnh, nếu Việt Nam không sớm thúc đẩy những cải cách mạnh mẽ về cơ cấu và nâng cao chất lượng tăng trưởng ngay từ giai đoạn hiện nay, thì nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình, thậm chí đối mặt với tình trạng “chưa giàu đã già”, là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Theo ông, sự tích lũy về vốn liếng, công nghệ và cải thiện đời sống trong giai đoạn phát triển vàng này sẽ quyết định vị thế lâu dài của Việt Nam trên bản đồ kinh tế thế giới.