TS Đỗ Thiên Anh Tuấn: Huy động 40 triệu tỷ đồng vốn đầu tư cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Tại diễn đàn “Diễn đàn Tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh”, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, Đại học Fulbright Việt Nam cho biết, kinh tế Việt Nam năm 2025 tăng trưởng 8,02%, với tổng vốn đầu tư toàn xã hội tương đương 32,3% GDP. Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng 10% trong 5 năm tới sẽ tạo ra áp lực rất lớn về vốn đầu tư.

Theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, mức tăng trưởng 10% mới chỉ tính theo giá cố định. Nếu cộng thêm lạm phát dự kiến khoảng 4,5% mỗi năm, tăng trưởng theo giá hiện hành sẽ phải đạt gần 15%. Trong khi đó, lạm phát 4 tháng đầu năm 2026 đã lên tới 5,46% so với cùng kỳ, tạo sức ép lớn từ cả phía tổng cầu lẫn chi phí đầu vào như giá năng lượng và căng thẳng địa chính trị.

Từ các giả định trên, ông tính toán nền kinh tế cần huy động khoảng 40 triệu tỷ đồng vốn đầu tư để duy trì mục tiêu tăng trưởng cao.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở hiệu quả sử dụng vốn. TS Đỗ Thiên Anh Tuấn cho biết năng suất biên của vốn đang suy giảm, đồng nghĩa nền kinh tế phải bỏ ra nhiều vốn hơn để tạo thêm một đồng tăng trưởng. Hiện hệ số hiệu quả sử dụng vốn (ICOR) của Việt Nam dao động khoảng 5-6, được đánh giá là còn kém hiệu quả.

Theo định hướng tại Nghị quyết 25/2026/QH16 của Quốc hội, Chính phủ đang nỗ lực đưa hệ số ICOR xuống còn 4,5-4,8 trong giai đoạn tới. Thậm chí, Tổng Bí thư đã đặt yêu cầu đưa chỉ số này về mức 4. Tuy nhiên, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nhận định đây là nhiệm vụ rất thách thức.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông cho rằng Việt Nam phải đồng thời nâng tỷ trọng vốn đầu tư toàn xã hội từ 32,3% GDP hiện nay lên tối thiểu 40% GDP và cải thiện mạnh hiệu quả sử dụng nguồn vốn.

Theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, cơ cấu nguồn vốn cũng sẽ phải thay đổi đáng kể. Hiện khu vực kinh tế nhà nước chiếm khoảng 26-27% tổng vốn đầu tư xã hội, song mục tiêu 5 năm tới là giảm xuống còn 20-22%. Khoảng trống này sẽ phải được bù đắp bởi khu vực FDI và đặc biệt là kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, khả năng mở rộng vốn FDI không còn nhiều dư địa khi cạnh tranh thu hút đầu tư trong khu vực ngày càng gay gắt. Ông dẫn số liệu cho thấy tỷ trọng vốn FDI trong 5 năm qua chỉ duy trì quanh mức 16,3%. Năm 2025, dù vốn đăng ký đạt 38 tỷ USD nhưng giải ngân thực tế chỉ khoảng 21 tỷ USD.

“Kinh tế tư nhân phải trở thành động lực quan trọng nhất. Khu vực này cần đóng góp khoảng 60% tổng vốn đầu tư xã hội, tương xứng với tỷ trọng 60% GDP theo định hướng của Nghị quyết Trung ương”, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ông cũng lưu ý hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực rất lớn khi tín dụng tiếp tục là nguồn tài trợ chủ yếu cho nền kinh tế. Tính đến tháng 4/2026, quy mô tín dụng đã tương đương khoảng 145% GDP, tương ứng gần 19,4 triệu tỷ đồng.

Năm 2025, tăng trưởng tín dụng đạt 19,07%, tương đương khoảng 3 triệu tỷ đồng được bơm ra nền kinh tế. Trong đó, khoảng 20% phục vụ tiêu dùng, phần còn lại chảy vào lĩnh vực sản xuất và phi sản xuất. TS Đỗ Thiên Anh Tuấn cho rằng định hướng duy trì tăng trưởng tín dụng quanh mức 15% của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong các năm tới là phù hợp để kiểm soát rủi ro hệ thống.

Để huy động đủ nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng bền vững, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn đề xuất nhiều giải pháp đa dạng hóa dòng vốn.

Trong đó, cần phát huy vai trò của các định chế tài chính nhà nước như Ngân hàng Phát triển Việt Nam và Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam thông qua phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách.

Ông cũng đề xuất thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp để nâng tỷ lệ vốn tự có của khu vực tư nhân từ 4,8% lên khoảng 6%, đồng thời phát triển mạnh thị trường vốn nhằm nâng quy mô phát hành cổ phiếu lên mức 2-3% GDP.

Đáng chú ý, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn đặt kỳ vọng lớn vào mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) cùng các công cụ tài chính mới nổi nhằm huy động hiệu quả nguồn lực quốc tế và giảm áp lực lên hệ thống tín dụng nội địa.

“Khi theo đuổi mục tiêu tăng trưởng hai con số trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam sẽ phải đối mặt rất nhiều thách thức. Điều này đòi hỏi sự thay đổi quyết liệt trong cách thức huy động và điều tiết dòng vốn”, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nhấn mạnh.