TS Nguyễn Đức Hiển: FDI tăng nhưng không thể ‘trải thảm đỏ đại trà’

Tại Diễn đàn “Kết nối FDI - FDI Connect 2026”, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy thu hút đầu tư nước ngoài, coi khu vực FDI là một trong những trụ cột quan trọng trong mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Đức Hiển, trong suốt quá trình phát triển, Đảng và Nhà nước luôn nhất quán quan điểm coi ba khu vực kinh tế gồm kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài giữ vai trò trụ cột, có tính bổ trợ lẫn nhau.

"Việc phát huy hiệu quả đồng bộ các khu vực này không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng mà còn là nền tảng để nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập sâu rộng", ông Hiển khẳng định.

Thông tin thêm, ông Hiển cho biết trong thời gian tới, Việt Nam dự kiến ban hành một nghị quyết riêng về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Trước đó, Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2 đã nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài, trong khi Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đang chủ trì xây dựng đề án đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đánh giá về vai trò của khu vực FDI, TS Nguyễn Đức Hiển cho rằng các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã có đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu, cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là một trong những khu vực năng động, đóng vai trò kết nối nền kinh tế Việt Nam với chuỗi giá trị toàn cầu.

Bước sang năm 2026, dòng vốn FDI tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực. Tính đến hết quý I, tổng vốn đăng ký đạt hơn 15 tỷ USD, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Theo ông Hiển, con số này phản ánh niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam đang tiếp tục được củng cố.

Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động và yêu cầu phát triển của Việt Nam ngày càng cao, việc thu hút FDI không thể tiếp tục theo cách tiếp cận cũ. Ông Nguyễn Đức Hiển cho rằng Việt Nam cần chuyển từ tư duy thu hút FDI theo số lượng sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia, trong đó việc lựa chọn đối tác, chất lượng dự án và hiệu quả lan tỏa cần được đặt lên hàng đầu.

Thời gian qua, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế phát triển các khu vực kinh tế, như Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân và Nghị quyết 79 về kinh tế nhà nước. Việc chuẩn bị ban hành thêm một nghị quyết riêng về khu vực FDI cho thấy định hướng nhất quán trong việc coi đây là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế.

Từ thực tiễn và yêu cầu phát triển mới, ông Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh một số định hướng lớn trong hợp tác đầu tư nước ngoài thời gian tới.

Trước hết, cần phát triển đồng bộ hệ sinh thái đầu tư nước ngoài, chuyển mạnh từ tư duy thu hút vốn sang xây dựng nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia. Việc thu hút FDI sẽ theo hướng có chọn lọc, lấy chất lượng, hiệu quả và khả năng lan tỏa làm tiêu chí trung tâm. Các lĩnh vực ưu tiên gồm công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, công nghiệp nền tảng, năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, chính sách ưu đãi cũng cần đổi mới theo hướng gắn với kết quả, thay vì chỉ tập trung vào ưu đãi thuế.

Thứ hai, cần thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước – điểm nghẽn lớn của nền kinh tế hiện nay. Theo đó, Việt Nam sẽ tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, qua đó hình thành các chuỗi giá trị mà doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn và thực chất hơn.

Thứ ba, tiếp tục cải cách thể chế một cách thực chất, tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có sức cạnh tranh cao. Chính phủ đặt mục tiêu trong quý II sẽ cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024, nhằm nâng cao hiệu quả môi trường đầu tư và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố then chốt trong thu hút FDI thế hệ mới. Việt Nam cần chuyển từ lợi thế lao động chi phí thấp sang lợi thế về chất lượng lao động, đáp ứng yêu cầu của các dự án công nghệ cao và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Nguyễn Đức Hiển, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, việc chuyển đổi tư duy và hoàn thiện thể chế không chỉ giúp Việt Nam duy trì sức hấp dẫn với nhà đầu tư quốc tế, mà còn tạo nền tảng để khu vực FDI đóng góp hiệu quả hơn vào quá trình nâng cấp mô hình tăng trưởng, gia tăng giá trị nội tại và củng cố tính tự chủ của nền kinh tế trong dài hạn.