TS Phạm Xuân Hòe cảnh báo: Ham margin lúc này rất dễ ‘cháy tài khoản’, chứng khoán 2026 sẽ rung lắc cực mạnh

Ba kênh đầu tư đang khiến thị trường tài chính Việt Nam nóng lên từng ngày gồm chứng khoán, tiền số thí điểm và gửi tiết kiệm. Trong bối cảnh VN-Index đứng trước kỳ vọng vượt mốc 2.000 điểm nhờ cơ hội nâng hạng thị trường, tiền số lần đầu được hợp pháp hóa thí điểm từ năm 2026 và lãi suất tiết kiệm có dấu hiệu tăng trở lại, câu hỏi lớn nhất với nhà đầu tư cá nhân lúc này là: Nên phân bổ dòng tiền ra sao để vừa sinh lời, vừa kiểm soát rủi ro?

Trao đổi về chủ đề này, TS Phạm Xuân Hòe – nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng, cho rằng năm 2026 sẽ là giai đoạn thị trường biến động rất mạnh, cơ hội lớn nhưng rủi ro cũng không nhỏ, đặc biệt với những nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính.

“Đừng ham margin”

Nhìn lại diễn biến thị trường chứng khoán năm 2025, TS Phạm Xuân Hòe cho rằng rủi ro lớn nhất nằm ở biến động quá mạnh của thị trường. Theo ông, nhiều tổ chức nghiên cứu từng rất lạc quan, kỳ vọng VN-Index vượt xa các mốc cao mới. Tuy nhiên, sau khi tăng mạnh, thị trường lại điều chỉnh sâu với biên độ lớn khiến không ít nhà đầu tư “đu đỉnh”.

“Có những ngày thị trường giảm tới vài chục điểm, thậm chí hơn 90 điểm. Với nhà đầu tư nhỏ lẻ mà sử dụng margin thì rủi ro cực lớn”, ông nói.

Vị chuyên gia nhấn mạnh, trong bối cảnh thị trường rung lắc mạnh như hiện nay, việc lạm dụng đòn bẩy tài chính rất dễ khiến nhà đầu tư rơi vào trạng thái “cháy tài khoản”, đặc biệt với những người chạy theo sóng ngắn hạn.

Theo TS Phạm Xuân Hòe, khác biệt lớn nhất giữa nhà đầu tư bền vững và nhà đầu tư dễ thua lỗ nằm ở việc lựa chọn cổ phiếu cơ bản hay lao theo tâm lý FOMO.

“Nếu dùng vốn tự có và nắm giữ cổ phiếu cơ bản tốt thì dù thị trường giảm, cuối cùng vẫn có cơ hội phục hồi, chưa kể còn được hưởng cổ tức. Nhưng nếu thấy thị trường tăng nóng rồi lao vào đu đỉnh thì rủi ro rất lớn”, ông cảnh báo.

Chứng khoán vẫn hấp dẫn, nhưng phải chọn đúng cổ phiếu

Dù cảnh báo mạnh về rủi ro, TS Phạm Xuân Hòe đánh giá định giá thị trường chứng khoán Việt Nam hiện còn hấp dẫn trong trung và dài hạn.

Theo ông, nhiều kỳ vọng lớn như nâng hạng thị trường mới nổi, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp hay dòng vốn ngoại đã phần nào phản ánh vào giá cổ phiếu. Tuy nhiên, xét trên mặt bằng định giá chung, thị trường vẫn còn dư địa tăng trưởng nếu kinh tế vĩ mô ổn định.

Ông cho rằng giai đoạn hiện nay khá giống vùng hình thành đáy trung hạn, phù hợp với chiến lược giải ngân chọn lọc thay vì đầu cơ lướt sóng. Các nhóm ngành được TS Phạm Xuân Hòe đánh giá tích cực gồm vật liệu xây dựng, ngân hàng, bán lẻ và tiêu dùng – những lĩnh vực hưởng lợi từ đầu tư công và sức cầu nội địa.

Ông lấy ví dụ với cổ phiếu HPG trong ngành thép hay Vinamilk trong nhóm tiêu dùng. Theo phân tích của ông, nhiều doanh nghiệp hiện có tỷ suất cổ tức cao hơn lãi suất tiết kiệm.

“Có những cổ phiếu nếu tính riêng cổ tức thì lợi suất đã khoảng 8%/năm, cao hơn gửi ngân hàng”, ông nói.

Ngược lại, với nhóm công nghệ, TS Phạm Xuân Hòe tỏ ra thận trọng hơn. Theo ông, cổ phiếu công nghệ đã tăng quá mạnh trong thời gian qua và sẽ đối mặt cạnh tranh khốc liệt từ AI, chip bán dẫn cũng như biến động toàn cầu.

“Người chơi cổ phiếu công nghệ phải rất nhanh nhạy, nắm bắt tốt thông tin và xu hướng thế giới. Nếu không rất dễ mắc sai lầm”, ông nhận định.

Tiền số hợp pháp nhưng rủi ro “khủng khiếp”

Đáng chú ý, khi nói về thị trường tiền số, TS Phạm Xuân Hòe cho rằng việc Việt Nam thí điểm sàn giao dịch tài sản số từ năm 2026 là bước đi cần thiết nhưng phải cực kỳ thận trọng.

Ông lưu ý rằng trong giai đoạn đầu, các sản phẩm thí điểm chủ yếu phục vụ nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài, chưa mở rộng hoàn toàn cho nhà đầu tư cá nhân trong nước.

Theo TS Phạm Xuân Hòe, tài sản số là lĩnh vực có mức biến động lớn hơn nhiều lần so với chứng khoán. “Chứng khoán biến động theo phần trăm, còn tiền số có khi lên xuống theo lần”.

Dù Bitcoin được dự báo có thể đạt mốc 200.000 USD trong tương lai, vị chuyên gia vẫn nhấn mạnh đây là kênh đầu tư mang tính rủi ro rất cao. Ông cho rằng chỉ những người thực sự hiểu công nghệ, hiểu blockchain, có khả năng đọc hiểu tiếng Anh và chấp nhận biến động mạnh mới nên tham gia sâu vào thị trường này.

TS Phạm Xuân Hòe cũng cảnh báo nhà đầu tư không nên ngộ nhận rằng blockchain là “bất khả xâm phạm”.

“Lộ token là có thể mất tài sản. Bị hack tài khoản, bị lợi dụng cho rửa tiền hay tài trợ khủng bố thì rủi ro pháp lý cực lớn”, ông nói.

Theo ông, trong nền kinh tế số, cơ hội luôn đi cùng rủi ro và nhà đầu tư cần tỉnh táo hơn bao giờ hết trước những lời hứa lợi nhuận quá dễ dàng.

TS Phạm Xuân Hòe cho rằng năm 2026 sẽ là giai đoạn “đầy sóng gió” với mọi kênh đầu tư. Chứng khoán có cơ hội nhưng biến động lớn. Tiền số hợp pháp hóa mở ra thị trường mới nhưng rủi ro cực cao. Trong khi đó, gửi tiết kiệm dù lợi nhuận thấp hơn nhưng vẫn là nơi trú ẩn an toàn với nhiều người.

Theo ông, điều quan trọng nhất không phải chạy theo kênh “hot” nhất, mà là hiểu rõ mức chịu đựng rủi ro của bản thân. “Muốn vừa sinh lời vừa ngủ ngon thì phải hiểu mình đang đầu tư cái gì và đừng bao giờ dùng tiền vay để đánh cược với thị trường”, TS Phạm Xuân Hòe nhấn mạnh.