TS. Cấn Văn Lực: GDP 2026 có thể chỉ đạt 9–9,2% nếu xung đột Trung Đông sớm hạ nhiệt

Kinh tế Việt Nam bước vào năm 2026 với tín hiệu tích cực khi GDP quý I tăng 7,83% – mức cao nhất so với cùng kỳ kể từ năm 2011. Động lực tăng trưởng đến từ cả ba khu vực kinh tế, cho thấy nền tảng phục hồi khá đồng đều.

Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, bối cảnh quốc tế phức tạp, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, đang tạo ra những thách thức lớn đối với mục tiêu tăng trưởng cao.

Ông cho biết, căng thẳng tại Iran và nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz có thể làm đứt gãy các tuyến vận tải chiến lược, kéo theo chi phí năng lượng, logistics và bảo hiểm gia tăng. Đồng thời, xu hướng bảo hộ và bất định về thuế quan tiếp tục khiến thương mại và đầu tư toàn cầu đối mặt nhiều rủi ro, làm gia tăng nguy cơ “đình lạm”.

Trên cơ sở đó, TS. Cấn Văn Lực và nhóm nghiên cứu đưa ra ba kịch bản tăng trưởng GDP năm 2026.

Ở kịch bản cơ sở, với xác suất khoảng 60%, nếu xung đột không lan rộng và chấm dứt trong khoảng 8 tuần, tăng trưởng GDP của Việt Nam vẫn có thể giảm 0,6–0,8 điểm phần trăm so với mục tiêu, xuống mức khoảng 9–9,2%. Trong kịch bản này, tăng trưởng xuất khẩu có thể giảm 0,8–1 điểm phần trăm, trong khi vốn FDI cũng suy giảm tương ứng do tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

Với kịch bản tiêu cực (xác suất 30%), nếu xung đột lan rộng trong khu vực và kéo dài 4–5 tháng, GDP có thể giảm 0,8–1,2 điểm phần trăm so với mục tiêu. Khi đó, xuất khẩu dự kiến giảm khoảng 2 điểm phần trăm, còn dòng vốn FDI có thể giảm 1–1,5 điểm phần trăm.

Ở kịch bản xấu nhất (xác suất 10%), nếu chiến sự kéo dài đến hết năm, tăng trưởng GDP có thể giảm 1,2–1,5 điểm phần trăm. Đáng chú ý, xuất khẩu có thể giảm trên 3 điểm phần trăm, còn FDI đăng ký giảm hơn 2 điểm phần trăm do chi phí tăng cao và doanh nghiệp trì hoãn đầu tư.

Không chỉ tăng trưởng, lạm phát cũng được dự báo chịu áp lực gia tăng trong thời gian tới. Theo TS. Cấn Văn Lực, áp lực này đến từ hai yếu tố chính: chi phí đầu vào tăng do giá hàng hóa nhập khẩu và năng lượng leo thang, cùng với lực cầu trong nước phục hồi mạnh.

Trong kịch bản cơ sở, nếu giá xăng dầu trong nước tăng bình quân 15–20% so với năm 2025, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) năm 2026 có thể dao động quanh 4,2–4,7%, tiệm cận mục tiêu 4,5%.

Ở kịch bản tiêu cực, khi giá dầu thế giới duy trì ở mức 83–87 USD/thùng, CPI có thể tăng lên 4,3–4,8%. Trong khi đó, nếu giá dầu lên 90–95 USD/thùng, lạm phát có thể vượt 5%.

Để ứng phó với các thách thức và phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng cao, TS. Cấn Văn Lực đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm.

Trong đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, đẩy nhanh xử lý các dự án tồn đọng và thúc đẩy chuyển đổi số. Đồng thời, sớm xây dựng chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng, tăng dự trữ và nâng cao năng lực ứng phó với biến động bên ngoài.

Bên cạnh đó, cần làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng, đồng thời thúc đẩy các động lực mới như khoa học công nghệ, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm vừa kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng.

Trong bối cảnh nhiều biến động, theo TS. Cấn Văn Lực, việc đạt được mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026 là thách thức lớn và phụ thuộc đáng kể vào diễn biến của kinh tế thế giới, đặc biệt là xung đột địa chính trị và giá năng lượng.