TS. Nguyễn Đức Hiển: Để tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần huy động 38,5 triệu tỷ đồng từ tư nhân và FDI

Nhấn mạnh vai trò của khu vực kinh tế tư nhân và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong chiến lược phát triển đất nước đến năm 2045, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho rằng Việt Nam cần thay đổi mạnh mẽ tư duy về thu hút đầu tư nếu muốn hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới.

Theo ông, quy mô vốn cần huy động cho tăng trưởng trong giai đoạn tới là rất lớn. Ước tính tổng nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế vào khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó khu vực Nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 8,3 - 8,5 triệu tỷ đồng.

“Điều đó đồng nghĩa phần lớn nguồn lực vẫn phải đến từ khu vực tư nhân, doanh nghiệp FDI và các quỹ đầu tư nước ngoài”, ông Hiển nhấn mạnh.

Từ thực tế này, ông cho rằng Việt Nam cần giải quyết đồng thời hai bài toán lớn: thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới và tạo sự liên kết thực chất giữa doanh nghiệp FDI với khu vực doanh nghiệp trong nước.

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Hiển, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, Việt Nam không thể tiếp tục tiếp cận FDI theo cách truyền thống, chỉ tập trung vào quy mô vốn đăng ký hay ưu đãi thuế.

Ông cho rằng cần thay đổi tư duy, coi khu vực FDI là một cấu phần tăng trưởng của nền kinh tế để từ đó điều chỉnh tổng thể chính sách phát triển công nghiệp, hạ tầng và hệ sinh thái đầu tư.

“Nếu chỉ nhìn vào con số bao nhiêu tỷ USD vốn đăng ký, bao nhiêu tỷ USD vốn thực hiện mà không nhìn tổng thể thì rất khó đạt được mục tiêu phát triển dài hạn”, ông nói.

Theo ông Hiển, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải xây dựng một chiến lược FDI mới mang tính chọn lọc hơn, hướng tới các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu phát triển (R&D), năng lượng, công nghiệp nền tảng và các ngành có khả năng lan tỏa lớn tới nền kinh tế.

Ông cũng tiết lộ hiện Đảng ủy Bộ Tài chính đang chỉ đạo xây dựng nghị quyết mới của Bộ Chính trị về phát triển FDI trong giai đoạn mới, với định hướng thay đổi cách thức thu hút đầu tư nước ngoài.

Một trong những vấn đề quan trọng được đặt ra là điều chỉnh chính sách ưu đãi đầu tư. Theo PGS.TS Nguyễn Đức Hiển, trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu bắt đầu được áp dụng, Việt Nam cần chuyển từ cơ chế ưu đãi đầu vào sang ưu đãi đầu ra, ưu đãi theo hiệu quả hoạt động và cam kết của nhà đầu tư.

“Không thể chỉ cạnh tranh bằng ưu đãi thuế như trước đây. Việt Nam phải tạo dựng được môi trường đầu tư, hệ sinh thái công nghiệp và cơ chế hỗ trợ đủ hấp dẫn để giữ chân các tập đoàn lớn”, ông nhận định.

Theo ông, các chính sách trong thời gian tới không chỉ tập trung thu hút dòng vốn FDI mới mà còn phải chú trọng “nuôi dưỡng” các nhà đầu tư hiện hữu, hỗ trợ nâng cấp các dự án FDI đang hoạt động tại Việt Nam.

Điều này đòi hỏi phải có những cải cách mạnh hơn về môi trường đầu tư kinh doanh, cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, mô hình sandbox cho các lĩnh vực mới và các chính sách mang tính đột phá.

PGS.TS Nguyễn Đức Hiển cho biết Việt Nam thời gian qua đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng liên quan tới phát triển công nghiệp, công nghệ và chuyển đổi số như Nghị quyết 29 về công nghiệp hóa, Nghị quyết 57, Nghị quyết 52 cùng nhiều chiến lược về năng lượng và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, theo ông, điều quan trọng là phải xác định rõ lĩnh vực ưu tiên trong từng giai đoạn để vừa phù hợp năng lực hấp thụ của nền kinh tế, vừa thu hút hiệu quả các dòng vốn chất lượng cao.

“Chúng ta phải trả lời được câu hỏi sẽ tập trung vào ngành nào, lĩnh vực nào để tạo ra động lực tăng trưởng mới và tận dụng được cơ hội dịch chuyển dòng vốn toàn cầu”, ông nói.

Bên cạnh câu chuyện thu hút FDI, PGS.TS Nguyễn Đức Hiển đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với khu vực kinh tế trong nước.

Theo ông, nhiều năm qua, Việt Nam đã thu hút được lượng lớn vốn đầu tư nước ngoài nhưng sự kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa vẫn còn hạn chế, dẫn tới nguy cơ tồn tại “hai nền kinh tế” song song.

“Phải tạo ra sự liên kết và sức mạnh cộng hưởng giữa khu vực FDI với khu vực kinh tế trong nước, tránh tình trạng doanh nghiệp FDI phát triển mạnh nhưng doanh nghiệp nội địa không tham gia được vào chuỗi giá trị”, ông nhấn mạnh.

Ông cho rằng mục tiêu xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và tự cường không đồng nghĩa với đóng cửa hay giảm hội nhập, mà ngược lại phải tận dụng tốt hơn các dòng vốn quốc tế, các FTA và mạng lưới đối tác toàn cầu để nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Hiển, thời gian tới, Nguyễn Thanh Nghị sẽ trực tiếp khảo sát trung tâm R&D của Samsung cùng một số doanh nghiệp lớn nhằm đánh giá thực chất hiệu quả chính sách hiện hành, từ đó đề xuất điều chỉnh phù hợp hơn với yêu cầu mới.

“Vấn đề đặt ra là phải đổi mới cách khai thác các FTA và các quan hệ đối tác quốc tế để mang lại hiệu quả thực chất, đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm”, ông Hiển nhấn mạnh.