TS. Nguyễn Trí Hiếu: Bong bóng AI có thể lặp lại kịch bản dot-com nếu nhà đầu tư chủ quan

Năm 2025, đà tăng mạnh của cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI) đã kéo thị trường chứng khoán Mỹ lên những cột mốc lịch sử. Chỉ số S&P 500 tăng 16,4% và thiết lập 39 đỉnh cao mới. Nasdaq Composite bứt phá 20,4%, trong khi Dow Jones Industrial Average cũng tăng 13%.

Động lực chính đến từ nhóm cổ phiếu công nghệ và AI. Năm “ông lớn” gồm Amazon, Alphabet, Microsoft, Meta và Oracle hiện chiếm khoảng 19% vốn hóa S&P 500. Nhóm sản xuất chip như Nvidia và Broadcom đóng góp thêm khoảng 9%.

Đáng chú ý, kể từ khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022, tỷ lệ vốn hóa S&P 500 so với GDP Mỹ đã tăng từ 142% lên mức kỷ lục 214%. Riêng tỷ trọng cổ phiếu công nghệ trong chỉ số này tăng từ 44% lên 101%. Một số ngân hàng trung ương và nhà đầu tư bắt đầu cảnh báo: Liệu AI có đang bước vào trạng thái bong bóng?

Nếu bong bóng AI vỡ, điều gì xảy ra?

Chia sẻ tại talkshow về “cơn sốt” AI, chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh: AI đã và đang thay đổi cách thế giới vận hành “một cách khủng khiếp”. Từ sản xuất – kinh doanh đến hành chính, y tế, khoa học, AI ngày càng hiện diện sâu rộng.

Theo ông, dù chưa thể thay thế hoàn toàn trí tuệ con người, AI vượt trội ở khả năng tính toán và xử lý dữ liệu khổng lồ trong thời gian cực ngắn. Những công cụ như ChatGPT cho thấy tốc độ và độ bao quát thông tin mà bộ não con người khó có thể sánh kịp.

Chính vì vậy, cổ phiếu liên quan đến AI tăng mạnh là điều dễ hiểu. “Đây là nhóm cổ phiếu rất đáng quan tâm”, ông nói.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Trí Hiếu đồng thời đưa ra cảnh báo thẳng thắn: AI vẫn là lĩnh vực còn rất mới, biến đổi cực nhanh. Công nghệ hôm nay có thể trở nên lỗi thời chỉ trong thời gian ngắn.

Ông nhắc lại bài học bong bóng dot-com cuối thập niên 1990. Khi đó, cổ phiếu Internet tăng phi mã nhờ kỳ vọng về một kỷ nguyên mới. Nhưng khi mô hình kinh doanh không theo kịp thực tế, hàng loạt công ty phá sản, thị trường lao dốc sâu.

“AI cũng có thể đi vào vết xe đổ đó nếu nhà đầu tư quá chủ quan”, ông nhận định.

Theo chuyên gia này, rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân công nghệ AI, mà ở những doanh nghiệp không đủ tiềm lực tài chính để liên tục đầu tư đổi mới. Nếu không theo kịp tốc độ phát triển toàn cầu, họ có thể nhanh chóng bị đào thải.

Vì vậy, ông khuyến nghị nhà đầu tư chỉ nên chọn những công ty có lịch sử hoạt động tốt, nền tảng tài chính vững mạnh, khả năng đầu tư dài hạn cho nghiên cứu và phát triển.

“Nếu đầu tư quá nhiều vào các công ty AI yếu, khi bong bóng hình thành và vỡ ra, hệ sinh thái công nghệ có thể rơi vào khủng hoảng dây chuyền”, ông cảnh báo.

Trong kịch bản xấu, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng thị trường có thể chứng kiến làn sóng phá sản tương tự thời dot-com. Các công ty công nghệ thường liên kết chặt chẽ qua chuỗi cung ứng, tài chính và đầu tư chéo. Khi một “cột trụ” gặp sự cố, hiệu ứng lan truyền có thể diễn ra rất nhanh.

Tuy vậy, ông cũng lưu ý rằng các tập đoàn AI lớn của Mỹ hiện nay có nền tảng vững chắc hơn nhiều so với các startup Internet cách đây hơn 20 năm. Điều này giúp rủi ro hệ thống có thể được kiểm soát tốt hơn, dù biến động mạnh là khó tránh.

Cơ hội lớn đi kèm rủi ro lớn

Không chỉ chứng khoán, thị trường nhà ở Mỹ cũng tăng nóng. Theo dữ liệu từ Zillow, tổng giá trị thị trường nhà ở Mỹ đã tăng 57% kể từ năm 2020, đạt mức kỷ lục 55.000 tỷ USD — tức tăng thêm khoảng 20.000 tỷ USD chỉ trong 5 năm.

Giá nhà trung bình hiện vào khoảng 500.000 USD/căn, khiến nhiều người trẻ gần như không thể tiếp cận. Trong khi đó, người lớn tuổi ít có động lực bán ra.

TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng thị trường bất động sản năm 2026 có thể tiếp tục hồi phục, nhưng sẽ phân hóa mạnh theo mô hình “hình chữ K”. Người có thu nhập cao vẫn đủ khả năng mua nhà và hưởng lợi từ đà tăng giá, trong khi nhóm thu nhập thấp ngày càng bị đẩy ra xa khỏi thị trường.

“Thị trường phù hợp với người có tài chính mạnh. Với mức giá 500.000 USD và vay 20–30 năm, không phải ai cũng đủ sức trả nợ”, ông phân tích.

Tổng thể, kinh tế Mỹ năm 2025–2026 đang đứng trên hai trụ cột tăng trưởng chính: AI và tài sản nhà ở. Nhưng cả hai đều mang tính chu kỳ và chứa đựng rủi ro định giá cao.

AI là xu hướng tất yếu của nhân loại. Song như TS. Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh, công nghệ đột phá không đồng nghĩa với giá cổ phiếu có thể tăng mãi.

Bài học dot-com cho thấy, khi kỳ vọng vượt xa giá trị thực, thị trường có thể điều chỉnh rất nhanh. Và trong một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ như công nghệ cao, cú sốc nếu xảy ra sẽ không nhỏ.

Vấn đề không phải AI có thật hay không, mà là nhà đầu tư có đủ tỉnh táo để phân biệt giữa giá trị dài hạn và cơn sốt ngắn hạn hay không.