TS. Nguyễn Trí Hiếu: Nếu giá dầu lên 150 USD/thùng, kinh tế thế giới có thể mất tới 3% GDP

Thế giới có thể mất 20% nguồn cung dầu

Chia sẻ tại Talkshow: “Chiến sự liên miên, giá dầu "dựng đứng", đầu tư vàng có còn hấp dẫn?”, chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng tâm điểm của rủi ro hiện nay nằm ở eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược nối các quốc gia vùng Vịnh với thị trường toàn cầu. Nếu khu vực này bị phong tỏa, thế giới có thể phải đối mặt với một cú sốc năng lượng nghiêm trọng.

Ông Hiếu cho biết, khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua eo biển Hormuz. Vì vậy, nếu tuyến vận tải này bị gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ chịu cú sốc rất lớn.

“Chỉ cần eo biển Hormuz bị phong tỏa, thế giới có thể mất khoảng 20% nguồn cung dầu. Đây là con số cực kỳ lớn, đủ để tạo ra biến động mạnh trên thị trường năng lượng”, ông Hiếu nhận định.

Theo kịch bản mà ông đưa ra, mức độ phong tỏa càng kéo dài thì cú sốc giá dầu càng nghiêm trọng.

“Nếu gián đoạn khoảng một tuần, giá dầu có thể tăng lên 110 USD/thùng. Nếu kéo dài khoảng một tháng, giá dầu có thể leo lên 150 USD/thùng. Trong trường hợp đóng cửa từ ba tháng trở lên, giá dầu thậm chí có thể chạm mốc 200 USD/thùng. Khi đó, tác động sẽ lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế toàn cầu”, TS Hiếu cảnh báo.

Cú sốc dầu mỏ thập niên 1970 có lặp lại?

Những diễn biến hiện nay khiến TS Hiếu liên tưởng đến cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, khi xung đột Trung Đông khiến giá dầu tăng gấp 3–4 lần trong thời gian ngắn, kéo theo lạm phát bùng nổ tại Mỹ và châu Âu.

Theo ông, giữa hai giai đoạn có những điểm tương đồng: Dầu mỏ tiếp tục trở thành công cụ địa chính trị, được sử dụng để gây áp lực trong xung đột quốc tế. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay cũng có những khác biệt quan trọng.

Thứ nhất, Mỹ không còn là nước phụ thuộc vào nhập khẩu dầu như trong thập niên 1970. Nhờ cuộc cách mạng khai thác dầu đá phiến, Mỹ đã trở thành một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới.

Thứ hai, cơ cấu năng lượng toàn cầu đã thay đổi đáng kể khi các nguồn năng lượng thay thế, đặc biệt là xe điện và năng lượng tái tạo đang dần phát triển. Dù vậy, dầu mỏ vẫn giữ vai trò then chốt trong vận tải và sản xuất công nghiệp.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, cú sốc giá năng lượng nếu kéo dài sẽ gây sức ép lớn đối với kinh tế Mỹ, đặc biệt là lạm phát. Giá xăng dầu là một trong những chi phí sinh hoạt quan trọng của người dân Mỹ. Tại nhiều bang như California, người dân chủ yếu di chuyển bằng ô tô cá nhân, khiến chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách hộ gia đình.

“Chỉ cần giá dầu tăng mạnh, chi phí vận tải, sản xuất và tiêu dùng đều tăng theo. Điều này sẽ nhanh chóng đẩy lạm phát lên cao”, ông nói.

Thực tế, giá xăng tại California trước khi ông về Việt Nam đã lên khoảng 3,9 USD/gallon, và xu hướng tăng vẫn đang khiến người dân lo ngại. Trong bối cảnh đó, chính quyền của Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với sức ép chính trị không nhỏ, bởi giá năng lượng luôn là vấn đề nhạy cảm đối với cử tri Mỹ.

Một trong những rủi ro lớn nhất nếu giá dầu tăng mạnh là khả năng nền kinh tế Mỹ rơi vào tình trạng “stagflation”, tức vừa lạm phát cao vừa tăng trưởng trì trệ.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể buộc phải duy trì lãi suất cao, thậm chí tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Điều này lại tạo áp lực lên tiêu dùng - động lực chính của kinh tế Mỹ, vốn chiếm khoảng 70% GDP.

“Khi lãi suất tăng, các khoản vay mua nhà, mua xe, thẻ tín dụng đều trở nên đắt đỏ hơn. Tiêu dùng giảm sẽ kéo theo tăng trưởng kinh tế chậm lại”, ông phân tích.

Giá dầu 150 USD có thể khiến GDP toàn cầu giảm 3%

Không chỉ Mỹ, cú sốc năng lượng còn có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế thế giới, đặc biệt là các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng tại châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Ấn Độ.

“Theo tính toán của tôi, nếu giá dầu tăng trên 110 USD/thùng, GDP toàn cầu có thể giảm khoảng 1–2%. Nếu giá dầu tăng lên 150 USD/thùng, kinh tế thế giới có thể mất tới 2–3% GDP”, TS Hiếu cho hay.

Chi phí năng lượng tăng cao sẽ làm tăng chi phí sản xuất, giảm lợi nhuận doanh nghiệp và kéo chậm đà phục hồi của thương mại toàn cầu.

“Chi phí năng lượng cao sẽ lan tỏa vào mọi ngành kinh tế, từ vận tải, sản xuất đến tiêu dùng. Khi đó, tăng trưởng toàn cầu chắc chắn sẽ chậm lại”, TS. Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo.

Dù giá dầu đã có thời điểm hạ nhiệt sau những tín hiệu ngoại giao từ Mỹ, TS Hiếu cho rằng thị trường vẫn còn rất nhiều bất ổn.

Các thông tin về việc Iran có thể rải mìn tại eo biển Hormuz hoặc các hoạt động quân sự leo thang tại Trung Đông cho thấy rủi ro địa chính trị vẫn ở mức cao.

“Những tín hiệu tích cực hiện nay mới chỉ mang tính tạm thời. Một sự ổn định thực sự của tình hình chính trị và quân sự tại Trung Đông vẫn chưa xuất hiện”, ông nhận định.

Trong bối cảnh đó, thị trường năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục biến động mạnh, và nguy cơ xảy ra một cú sốc dầu mỏ mới vẫn chưa thể loại trừ.