Từ 1/3, nhiều ô tô có khả năng trượt đăng kiểm nếu không đáp ứng quy định mới này, chủ xe cần chuẩn bị ngay lập tức

Từ 1/3/2026, quy định về kiểm định khí thải ô tô sẽ có hiệu lực. Người dân cần nắm chi tiết mức áp dụng và chuẩn bị trước khi đi đăng kiểm.

*Xe ô tô tham gia giao thông phải đáp ứng mức khí thải tối thiểu tương ứng với năm sản xuất tại thời điểm kiểm định.*

Từ ngày 1/3/2026, quy định mới về kiểm định khí thải ô tô chính thức có hiệu lực trên toàn quốc, đánh dấu bước siết chặt đáng kể trong quản lý phương tiện cơ giới đường bộ. Theo hướng dẫn của Cục Đăng kiểm Việt Nam, các trung tâm đăng kiểm sẽ áp dụng quy trình và phương pháp kiểm tra mới, nghiêm ngặt hơn nhằm bảo đảm kết quả chính xác, đồng thời thực hiện lộ trình kiểm soát phát thải theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Chi tiết các mức khí thải được áp dụng từ 1/3/2026

Theo lộ trình này, từ ngày 1/3/2026, xe ô tô tham gia giao thông phải đáp ứng mức khí thải tối thiểu tương ứng với năm sản xuất tại thời điểm kiểm định.

Cụ thể, sẽ áp dụng các mức khí thải như sau:

- Mức 1 đối với xe ô tô sản xuất trước năm 1999;

- Mức 2 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016;

- Mức 3 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021;

- Mức 4 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Lộ trình tiếp tục được nâng dần trong các năm sau. Từ ngày 1/1/2027, xe sản xuất giai đoạn 2017-2021 khi lưu hành tại Hà Nội và TP.HCM phải đáp ứng mức 4.

Từ ngày 1/1/2028, xe sản xuất từ năm 2022 tại hai đô thị này phải đạt mức 5.

Đến ngày 1/1/2029, toàn bộ ô tô lưu thông tại Hà Nội và TP.HCM phải đạt tối thiểu mức 2.

Và từ ngày 1/1/2032, áp dụng mức 5 đối với xe sản xuất từ năm 2022.

Việc siết tiêu chuẩn không đồng nghĩa với “khai tử” xe cũ như lo ngại của một bộ phận tài xế. Quy chuẩn mới tập trung vào việc bảo đảm phương tiện vận hành đúng thiết kế kỹ thuật và được bảo dưỡng định kỳ. Một chiếc xe sản xuất đã lâu nhưng được chăm sóc tốt vẫn có thể đạt yêu cầu, trong khi xe đời mới nếu bị bỏ bê bảo dưỡng vẫn có nguy cơ bị đánh trượt.

Để bảo đảm tính minh bạch, Cục Đăng kiểm Việt Nam yêu cầu các cơ sở đăng kiểm niêm yết công khai lộ trình áp dụng, mức khí thải, quy trình và phương pháp kiểm tra tại khu vực phòng chờ, giúp người dân và doanh nghiệp dễ theo dõi.

Quy trình đo khí thải đối với xe xăng và xe diesel

Với những xe còn giấy chứng nhận đăng kiểm hợp lệ, phương tiện vẫn được phép lưu hành đến hết chu kỳ hiện tại; quy định mới sẽ được áp dụng từ kỳ kiểm định tiếp theo.

Về kỹ thuật, quy trình đo khí thải đối với xe chạy xăng gồm 3 bước bắt buộc:

- Trước tiên là đo ở tốc độ không tải thấp, với số vòng quay không vượt quá 1.000 vòng/phút (hoặc theo quy định của nhà sản xuất nếu cao hơn). Thiết bị sẽ ghi nhận các chỉ số như CO, HC, CO₂, O₂ và số vòng quay sau khi động cơ ổn định.

- Bước tiếp theo là đo ở tốc độ không tải cao, duy trì trong khoảng 2.000-3.000 vòng/phút trong 30 giây và tính thêm hệ số Lambda.

- Cuối cùng, giá trị CO và HC cao hơn giữa hai lần đo sẽ được chọn làm kết quả đánh giá chính thức.

Đối với xe sử dụng động cơ diesel, quy trình gồm 4 bước.

- Ổn định tốc độ không tải nhỏ nhất (tốc độ động cơ cầm chừng). Tay số ở vị trí trung gian (số N đối với số sàn; số N hoặc P đối với số tự động).

Động cơ hoạt động ổn định ở tốc độ không tải nhỏ nhất (số vòng quay không tải của động cơ không được lớn hơn 1.000 vòng/phút. Trường hợp lớn hơn 1.000 vòng/phút thì theo quy định của nhà sản xuất). Thời gian chờ tối thiểu 10 giây đối với các xe ô tô chở người từ 15 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe), ô tô tải có khối lượng toàn bộ từ 8.000 kg hoặc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

-Lắp đặt đầu lấy mẫu và các cảm biến. Theo đó, thực hiện lắp đặt đầu lấy mẫu khí thải vào ống xả theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị đo, bảo đảm đầu lấy mẫu kín khít, không rò rỉ.

- Đạp ga hết hành trình bàn đạp ga nhanh chóng và liên tục (trong thời gian không quá 1 giây) để đạt được mức cấp nhiên liệu tối đa của bơm cao áp (đạt tốc độ lớn nhất của động cơ) trước khi nhả bàn đạp ga. Đối với trường hợp xe bị hạn chế tốc độ động cơ khi không tải theo thiết kế của nhà sản xuất xe thì động cơ phải đạt đến tốc độ hạn chế theo công bố của nhà sản xuất.

Đối với xe ô tô chở người từ 9 chỗ trở lên (không kể lái xe), ô tô tải có khối lượng toàn bộ từ 3.500 kg trở lên, thời gian từ khi bắt đầu đạp ga đến khi nhả ga không được nhỏ hơn 2 giây.

Sau khi đạt tốc độ ngắt nhiên liệu theo quy định, phải nhả hoàn toàn bàn đạp ga. Động cơ phải tự giảm tốc độ, trở về tốc độ không tải nhỏ nhất (tốc độ động cơ cầm chừng) trước khi thực hiện chu trình tiếp theo.

- Thực hiện bước 3 đến khi có 3 lần đo hợp lệ liên tiếp có hiệu số giữa giá trị đo lớn nhất và nhỏ nhất ≤ 10% HSU (đơn vị đo độ khói mờ).

Kết quả khí thải được ghi nhận và sử dụng để kết luận về mức khí thải là kết quả trung bình của 3 lần đo hợp lệ liên tiếp có hiệu số giữa giá trị đo lớn nhất và nhỏ nhất ≤ 10% HSU.

Trường hợp không xác định được giới hạn tốc độ không tải lớn nhất của động cơ theo quy định của nhà sản xuất xe, cơ sở đăng kiểm chỉ tiếp tục thực hiện kiểm tra khi chủ xe có văn bản cam kết chịu trách nhiệm toàn bộ đối với mọi hư hỏng có thể phát sinh liên quan đến quá trình kiểm tra khí thải (theo mẫu quy định). Trường hợp chủ xe không cam kết, không thực hiện kiểm tra khí thải.

Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường rõ rệt của động cơ theo hướng dẫn, đăng kiểm viên phải từ chối kiểm định ngay cả khi chủ xe muốn ký cam kết.

Thực tế, những bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số khí thải thường, khiến xe dễ trượt đăng kiểm bao gồm:

Hệ thống lọc gió: Nếu lọc gió quá bẩn, lượng không khí vào buồng đốt bị hạn chế, dẫn đến nhiên liệu cháy không hết và sinh ra nhiều khí độc (CO, HC).

Kim phun và bugi: Kim phun bị nghẹt hoặc bugi đánh lửa yếu khiến quá trình cháy không hoàn toàn, gây ra khói và làm tăng nồng độ chất gây ô nhiễm.

Hệ thống thoát khí (Ống xả): Các vết thủng trên đường ống hoặc bộ xúc tác khí thải bị hỏng sẽ làm sai lệch kết quả đo.

Dầu động cơ: Dầu quá cũ hoặc quá bẩn làm tăng ma sát và nhiệt độ động cơ, ảnh hưởng gián tiếp đến chất lượng khí thải.

Cơ quan đăng kiểm khuyến cáo chủ xe nên chủ động thay dầu, thay lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra vòi phun, bơm cao áp, điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ theo đúng quy định của nhà sản xuất, kiểm tra bộ chuyển đổi xúc tác và cảm biến oxy trước khi đưa xe đi kiểm định.

Việc sử dụng nhiên liệu chất lượng cao, dầu bôi trơn và nước làm mát đúng khuyến cáo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu quá trình cháy và vận hành hệ thống xử lý khí thải.

Một lưu ý kỹ thuật quan trọng là đối với xe xăng, động cơ phải được làm nóng hoàn toàn, nhiệt độ dầu bôi trơn đạt từ 60°C trở lên trước khi đo. Tất cả thiết bị tiêu thụ điện như điều hòa, đèn, sấy kính phải tắt; hệ thống ống xả và bầu giảm âm phải kín khít. Chủ xe nên vận hành phương tiện khoảng 15-20 phút trước khi vào dây chuyền để động cơ và bộ xúc tác đạt nhiệt độ làm việc lý tưởng.

Mai Anh - nguoiquansat.vn

Theo Kiến thức Đầu tư