Từ ACV, Vinaconex, Hóa chất Đức Giang đến PC1: Khi pháp luật không có 'vùng cấm' cho những đế chế nghìn tỷ

Chỉ trong chưa đầy nửa năm kể từ đầu năm 2026, lãnh đạo hàng loạt doanh nghiệp đầu ngành với quy mô tài sản hàng chục nghìn tỷ đã đồng loạt rơi vào vòng lao lý, kéo theo những biến động lớn trên thị trường chứng khoán và cộng đồng doanh nghiệp.

Từ Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) - chủ đầu tư siêu dự án sân bay Long Thành, Vinaconex (VCG) - “ông lớn” xây dựng hạ tầng, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (DGC) - doanh nghiệp hóa chất đầu ngành, cho tới PC1 - tập đoàn chủ chốt trong lĩnh vực điện… nhiều lãnh đạo cấp cao đã liên tiếp bị khởi tố, bắt tạm giam.

Diễn biến dồn dập này cho thấy một thông điệp ngày càng rõ ràng: pháp luật không có “vùng cấm” đối với bất kỳ doanh nghiệp hay “đế chế” nghìn tỷ nào.

Đầu tháng 3/2026, dư luận đặc biệt chú ý khi Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam ông Vũ Thế Phiệt – Chủ tịch HĐQT ACV và ông Nguyễn Tiến Việt - Thành viên HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc ACV để điều tra về hành vi “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng”.

Vụ việc gây chấn động bởi ACV không chỉ là doanh nghiệp quản lý, khai thác hơn 20 sân bay trên cả nước mà còn đang giữ vai trò chủ đầu tư dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 - đại dự án hạ tầng quốc gia có tổng mức đầu tư hơn 100.000 tỷ đồng. Mỗi năm, doanh nghiệp này ghi nhận doanh thu, lợi nhuận lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, trong khi vốn hóa trên sàn chứng khoán đạt hơn 150.000 tỷ đồng.

Thời điểm các lãnh đạo ACV bị khởi tố cũng trùng với giai đoạn Chính phủ liên tục họp kiểm điểm tiến độ sân bay Long Thành và yêu cầu đưa dự án vào khai thác ngay trong năm 2026. Sau biến cố pháp lý, ACV đã gấp rút kiện toàn nhân sự cấp cao nhằm tránh ảnh hưởng tới tiến độ triển khai đại dự án này.

Cùng thời điểm với ACV, Vinaconex cũng trở thành tâm điểm chú ý khi nhiều lãnh đạo doanh nghiệp bị điều tra liên quan sai phạm đấu thầu.

Theo đó, Viện KSND Tối cao đã phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt bị can để tạm giam đối với ông Nguyễn Hữu Tới - Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Vinaconex và ông Dương Văn Mậu - Thành viên HĐQT, Phó Tổng giám đốc Vinaconex về tội “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”.

Đây là diễn biến đáng chú ý bởi Vinaconex là một trong những nhà thầu hàng đầu của ngành xây dựng Việt Nam, từng tham gia hàng loạt dự án hạ tầng, giao thông, bất động sản và đầu tư công quy mô lớn trên cả nước. Trong nhiều năm, doanh nghiệp này được xem là một trong những “cánh chim đầu đàn” của ngành xây dựng, gắn với nhiều công trình trọng điểm quốc gia. Đáng chú ý, Vinaconex cũng là thành viên trong liên danh Vietur - đơn vị thực hiện gói thầu hơn 35.000 tỷ đồng tại sân bay Long Thành.

Vài tuần sau hai vụ án trên, Bộ Công an tiếp tục khởi tố vụ án xảy ra tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan.

Ông Đào Hữu Huyền - Chủ tịch HĐQT Hóa chất Đức Giang cùng 13 bị can khác bị khởi tố về các tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên” và “Gây ô nhiễm môi trường”.

Theo cơ quan điều tra, các đối tượng đã thực hiện hàng loạt sai phạm như đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải trên diện tích hàng chục hecta tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, xã Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và ảnh hưởng lớn tới đời sống người dân khu vực.

Ngoài ra, nhóm bị can còn bị cáo buộc khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng apatit trị giá hàng trăm tỷ đồng, đồng thời bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại thuế cho Nhà nước hàng chục tỷ đồng. Theo Bộ Công an, các sai phạm tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang diễn ra trong thời gian dài, gây bức xúc trong dư luận.

Xét về quy mô, Hóa chất Đức Giang là một trong những “ông lớn” của ngành hóa chất Việt Nam với doanh thu hàng chục nghìn tỷ đồng và lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Doanh nghiệp này sở hữu chuỗi hoạt động trải rộng từ khai thác quặng apatit, sản xuất hóa chất, phân bón cho tới phốt pho công nghiệp và vật liệu điện tử.

Mới đây nhất, giữa tháng 5, Tập đoàn PC1 cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố bị can, bắt tạm giam 7 lãnh đạo và nhân sự nội bộ của doanh nghiệp này.

Trong số đó có ông Trịnh Văn Tuấn - Chủ tịch HĐQT; ông Vũ Ánh Dương - Ủy viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc; ông Nguyễn Minh Đệ - Ủy viên HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc và bà Trần Thị Minh Việt - Kế toán trưởng. Các cá nhân này bị điều tra về các hành vi “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Tham ô tài sản”.

PC1 là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong lĩnh vực điện và năng lượng tại Việt Nam. Năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu hơn 13.000 tỷ đồng và lợi nhuận hơn 1.300 tỷ đồng.

Tuy nhiên, biến cố pháp lý bất ngờ đã khiến toàn bộ bộ máy điều hành doanh nghiệp rơi vào trạng thái xáo trộn mạnh. PC1 cho biết chưa thể công bố báo cáo tài chính quý I/2026 do các nhân sự có trách nhiệm phê duyệt báo cáo hiện đã bị khởi tố, tạm giam.

Cùng với đó, PC1 cũng thông báo triệu tập Đại hội đồng cổ đông bất thường năm 2026. Nội dung họp bao gồm việc bầu bổ sung thành viên HĐQT cùng các vấn đề khác thuộc thẩm quyền Đại hội đồng cổ đông.

Có thể thấy, mỗi doanh nghiệp có tính chất sai phạm khác nhau, tuy nhiên phần lớn đều là những doanh nghiệp quy mô rất lớn, thuộc nhóm dẫn đầu trong các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, hóa chất và tài nguyên.

Và khi hàng loạt “ghế nóng” tại các doanh nghiệp đầu ngành liên tiếp bị gọi tên, thông điệp “không có vùng cấm” trong xử lý sai phạm kinh tế cũng trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.