Từ bán lẻ đến các ATM thu nhỏ: MWG, MSN, PNJ, FRT đang mở thêm 'mỏ vàng' mới

Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050 (Quyết định 2326/QĐ-TTg ban hành tháng 10/2025) đặt mục tiêu xây dựng thị trường bán lẻ hiện đại, bền vững và gắn với chuyển đổi số. Theo đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng được định hướng tăng bình quân 11-11,5%/năm đến năm 2030.

Một trọng tâm quan trọng của chiến lược là thúc đẩy thương mại điện tử, với mục tiêu doanh số tăng 15-20%/năm và chiếm 15-20% tổng thị trường bán lẻ vào năm 2030. Đồng thời, khoảng 40-45% doanh nghiệp nhỏ và vừa được khuyến khích tham gia các sàn thương mại điện tử. Hệ thống phân phối cũng được định hướng chuyển dịch mạnh sang các mô hình bán lẻ hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và bán lẻ đa kênh, kết hợp hài hòa với chợ truyền thống và các mô hình bán lẻ địa phương.

Trong bối cảnh Chính phủ thúc đẩy tiêu dùng nội địa để hỗ trợ tăng trưởng, Ngân hàng Nhà nước được giao nghiên cứu kéo dài thời hạn cho vay tiêu dùng từ 1 năm lên 2 năm, đồng thời xem xét cơ chế ân hạn. Song song, Bộ Công Thương dự kiến phát động “Tuần mua hàng tiêu dùng Việt Nam” nhằm kích cầu, hướng tới mục tiêu tăng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ 13-15% trong năm 2026.

Theo giới phân tích, việc kéo dài thời hạn vay sẽ giảm áp lực trả nợ hàng tháng và cho phép khách hàng vay khoản lớn hơn, qua đó thúc đẩy nhu cầu mua sắm. Chính sách này được kỳ vọng mở thêm dư địa tăng trưởng cho các công ty tài chính tiêu dùng, ngân hàng bán lẻ và cả các doanh nghiệp phân phối hàng hóa.

Đây cũng là bước tiếp nối sau khi Thông tư 07/2024/TT-NHNN về hoạt động đại lý thanh toán có hiệu lực từ ngày 1/7/2024. Kể từ đó, thị trường nhanh chóng chứng kiến hàng loạt cái bắt tay giữa ngân hàng và các chuỗi bán lẻ lớn.

Doanh nghiệp bán lẻ bắt tay các định chế tài chính

Làn sóng hợp tác bắt đầu rõ nét từ cuối năm 2024 khi VPBank (VPB) và Thế Giới Di Động (MWG) ký thỏa thuận biến khoảng 3.000 cửa hàng thành các điểm giao dịch tài chính hoạt động tương tự “ATM thu nhỏ”, cho phép khách hàng nạp, rút, chuyển tiền chỉ với căn cước công dân.

Tiếp đó, MB và Viettel triển khai mô hình đại lý thanh toán tại hơn 2.000 cửa hàng, siêu thị và bưu cục trên toàn quốc, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, đặc biệt tại khu vực nông thôn và vùng sâu, vùng xa.

Đến năm 2025, xu hướng này tiếp tục lan rộng khi Techcombank hợp tác với WinCommerce triển khai đại lý thanh toán tại hệ thống WinMart+ (thí điểm 45 cửa hàng), còn Vietcombank và FPT Retail (FRT) đưa hơn 600 cửa hàng vào mạng lưới điểm giao dịch tài chính.

Kết quả ban đầu ghi nhận tín hiệu tích cực. Chỉ trong tháng đầu triển khai năm 2025, hệ thống Thế Giới Di Động và Điện Máy Xanh đã thực hiện gần 150.000 giao dịch nạp, rút, chuyển tiền, với tổng giá trị khoảng 1.000 tỷ đồng.

Theo ông Đoàn Văn Hiểu Em, Tổng Giám đốc Điện Máy Xanh, mạng lưới 3.000 cửa hàng và 20.000 nhân viên đang được phát triển thành các “điểm chạm” tài chính, cung cấp thêm dịch vụ thu hộ điện, nước, học phí, bảo hiểm… với khoảng 64 triệu lượt giao dịch mỗi năm.

Không đứng ngoài xu hướng, PNJ cũng lên kế hoạch thành lập công ty con hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ tài chính với vốn điều lệ 50 tỷ đồng, đánh dấu bước mở rộng sang mảng kinh doanh mới.

Từ vai trò đại lý thanh toán đến phát triển dịch vụ tài chính riêng, các chuỗi bán lẻ đang từng bước mở rộng hệ sinh thái và biên lợi nhuận. Mảng tài chính vì vậy có thể trở thành một trụ cột tăng trưởng mới của ngành bán lẻ.

Thực tế, kết quả kinh doanh đã phản ánh phần nào xu hướng này. Theo báo cáo chiến lược tháng 2/2026 của ABS, lợi nhuận sau thuế nhóm doanh nghiệp bán lẻ tiêu dùng tăng 70,8% trong năm 2025, đạt khoảng 9.900 tỷ đồng, trong khi nhóm thực phẩm - đồ uống tăng 23,1%, lên gần 44.700 tỷ đồng.