Từ bây giờ, người dân trước khi ký hợp đồng mua nhà phải nắm ngay các bước tra cứu mã định danh bất động sản kẻo rủi ro pháp lý

Từ ngày 1/3, theo quy định tại Nghị định 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, mỗi căn nhà, căn hộ chung cư, phần diện tích sàn trong công trình xây dựng và từng sản phẩm trong dự án bất động sản khi đưa vào quản lý, giao dịch sẽ được cấp một mã định danh điện tử riêng biệt.

Mã định danh điện tử bất động sản là chuỗi ký tự bao gồm số và chữ, có độ dài tối đa 40 ký tự, được tạo lập tự động trên hệ thống và cấp riêng cho từng tài sản, bảo đảm không trùng lặp.

Cấu trúc mã tích hợp các trường thông tin quan trọng như mã định danh thửa đất, mã số dự án hoặc công trình xây dựng, mã định danh địa điểm (nếu có) và loại hình bất động sản là nhà ở hoặc phần diện tích sàn xây dựng trong công trình.

Toàn bộ dữ liệu này được quản lý thống nhất trên phạm vi cả nước bởi Bộ Xây dựng; UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm thu thập, cập nhật tại địa phương; đồng thời chủ đầu tư có nghĩa vụ cập nhật và công khai mã định danh của từng sản phẩm trong dự án lên hệ thống thông tin quốc gia.

Dữ liệu về mã định danh bất động sản được công bố tại Cổng thông tin của hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản và Cổng thông tin điện tử của các Sở Xây dựng địa phương.

Người dân có thể tra cứu, xác nhận thông tin thông qua Văn phòng đăng ký đất đai tại địa phương, trong quá trình thực hiện thủ tục công chứng hợp đồng hoặc thông qua hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền vận hành.

Tuy nhiên, không phải ai cũng được tự do truy cập toàn bộ thông tin chi tiết. Theo quy định, mã định danh bất động sản và các thông tin chuyên sâu liên quan thuộc danh mục dữ liệu thu phí.

Vì vậy, tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác dữ liệu mang tính chất chuyên ngành hoặc chi tiết phải gửi phiếu yêu cầu đến cơ quan có thẩm quyền và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định trước khi được cấp quyền truy cập.

Quy trình xin cấp quyền khai thác được thực hiện theo các bước:

- Bước 1: Nộp yêu cầu khai thác thông tin thông qua các hình thức: Trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia, nộp trực tiếp tại bộ phận một cửa của Bộ Xây dựng, gửi qua bưu chính hoặc thông qua hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của Bộ.

- Bước 2: Bộ Xây dựng cấp quyền truy cập thông tin bằng hình thức điện tử hoặc theo mẫu thông báo.

- Bước 3: Người yêu cầu thanh toán chi phí khai thác thông tin theo quy định.

- Bước 4: Bộ Xây dựng xem xét yêu cầu trong không quá 7 ngày.

- Bước 5: Bộ Xây dựng thông báo quyết định, trường hợp từ chối nêu rõ lý do.

Cơ chế khai thác dữ liệu được thiết kế theo nguyên tắc phân quyền chặt chẽ. Bộ Xây dựng được khai thác toàn bộ thông tin đã được tích hợp, kết nối và chia sẻ trên hệ thống để phục vụ công tác quản lý. Các bộ, ngành như cơ quan quản lý xây dựng, đất đai, thuế, công an, tòa án được phép khai thác dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, thực thi pháp luật và giải quyết tranh chấp trong phạm vi lĩnh vực phụ trách; nếu cần khai thác ngoài phạm vi này phải có sự chấp thuận của cơ quan quản lý hệ thống.

UBND cấp tỉnh được quyền truy cập toàn bộ dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản trong địa bàn để phục vụ điều hành, quy hoạch và quản lý phát triển đô thị.

Mọi hoạt động liên quan đến dữ liệu cá nhân và dữ liệu chủ thể phải tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, khung kiến trúc dữ liệu quốc gia và cơ chế quản trị dữ liệu; việc truy cập phải nêu rõ mục đích sử dụng, có giám sát và với dữ liệu nhạy cảm phải được ẩn danh hoặc cấp quyền đặc biệt.

Theo cơ quan soạn thảo và đánh giá của các chuyên gia, việc xây dựng mã định danh bất động sản nhằm đảm bảo tính minh bạch, nhất quán của thông tin trên toàn quốc, đồng thời chuẩn hóa và kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương.

Hệ thống này giúp cơ quan quản lý kiểm soát giao dịch hiệu quả hơn, giảm thiểu sai sót, trùng lặp, tranh chấp và gian lận thông tin; đồng thời gia tăng tính chính xác, minh bạch trong các hoạt động mua bán, thế chấp, chuyển nhượng khi mọi thông tin liên quan được liên kết với một mã số duy nhất.

Đối với người mua nhà, mã định danh trở thành công cụ “soi hồ sơ” quan trọng trước khi đặt cọc hay ký hợp đồng. Người dân có thể yêu cầu chủ đầu tư hoặc bên bán cung cấp mã của sản phẩm, sau đó đối chiếu với dữ liệu trên hệ thống để kiểm tra tình trạng pháp lý, xác nhận dự án có đủ điều kiện đưa vào kinh doanh hay không, tài sản có bị trùng lặp, chuyển nhượng nhiều lần hoặc đang vướng ràng buộc pháp lý.

Việc kiểm chứng độc lập này được xem là bước then chốt để hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của mình trong các giao dịch bất động sản.