Từ độ sâu 6.000 mét, quốc gia châu Á phát hiện 'kho báu' trữ lượng 16 triệu tấn, đủ khai thác hơn 700 năm

Theo Wired, đảo san hô Minamitorishima, nằm cách Tokyo gần 2.000 km giữa Thái Bình Dương, đang nổi lên như một “quân bài chiến lược” trong bài toán kinh tế dài hạn của Nhật Bản. Vùng biển xung quanh hòn đảo biệt lập này được cho là chứa trữ lượng tài nguyên khổng lồ, đủ sức định hình lại vai trò của Tokyo trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bước ngoặt đến từ việc các nhà khoa học Nhật Bản lần đầu thu hồi thành công mẫu trầm tích ở độ sâu khoảng 6.000 m, một cột mốc công nghệ đồng thời giải bài toán an ninh tài nguyên.

Từ đột phá công nghệ đến lợi thế chiến lược

Dự án được triển khai bằng tàu khoan Chikyu, đánh dấu lần đầu tiên thế giới lấy mẫu đất hiếm ở độ sâu cực lớn. Không chỉ khẳng định năng lực kỹ thuật hàng hải, thành công này còn đặt nền móng cho việc thương mại hóa công nghệ khai thác biển sâu trong tương lai.

Về quy mô, khu vực quanh Minamitorishima được ước tính chứa hơn 16 triệu tấn đất hiếm, thuộc nhóm lớn nhất thế giới. Các nguyên tố quan trọng như Dysprosium và Yttrium có thể đáp ứng nhu cầu nội địa trong hơn 700 năm. Điều này đồng nghĩa với việc Nhật Bản có thể chủ động nguồn cung, giảm phụ thuộc nhập khẩu và hạn chế rủi ro biến động giá đối với các ngành công nghệ cao.

Đáng nói, việc sở hữu nguồn tài nguyên ngay trong vùng đặc quyền kinh tế giúp Nhật Bản từng bước chuyển từ vị thế phụ thuộc nhập khẩu sang chủ động kiểm soát chuỗi cung ứng. Đây là nền tảng để bảo vệ các ngành công nghiệp cốt lõi như xe điện, năng lượng gió hay bán dẫn trước các cú sốc toàn cầu.

Tái cấu trúc chiến lược tài nguyên

Sau cú sốc gián đoạn nguồn cung năm 2010, Nhật Bản đã chuyển sang mô hình quản trị tài nguyên đa tầng. Thay vì phụ thuộc vào một nguồn duy nhất, nước này kết hợp khai thác trong nước, đầu tư ra nước ngoài và phát triển công nghệ thay thế.

Nhờ đó, mức độ phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài đã giảm mạnh từ khoảng 90% xuống còn gần 50%. Song song, Nhật Bản đẩy mạnh tái chế rác thải điện tử, phát triển vật liệu thay thế và xây dựng kho dự trữ chiến lược nhằm duy trì ổn định sản xuất trong mọi kịch bản.

Các tập đoàn Nhật cũng chủ động tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua việc đầu tư vào các mỏ nước ngoài, tiêu biểu như Lynas. Cách tiếp cận này giúp hình thành một hệ sinh thái khép kín, từ khai thác đến chế biến và ứng dụng.

Giá trị gia tăng đến từ công nghệ

Điểm mạnh của Nhật Bản không nằm ở khai thác thô mà ở khả năng chế biến sâu. Đất hiếm được chuyển hóa thành các linh kiện có độ chính xác cao, phục vụ các ngành công nghệ mũi nhọn.

Chiến lược “tối đa hóa hiệu quả trên mỗi đơn vị tài nguyên” giúp giảm lượng đất hiếm cần sử dụng mà vẫn duy trì chất lượng sản phẩm. Đây là lợi thế cạnh tranh quan trọng trong bối cảnh tài nguyên toàn cầu ngày càng khan hiếm.

Dự án Minamitorishima cũng kéo theo sự phát triển của hàng loạt ngành phụ trợ, từ robot lặn sâu, đóng tàu chuyên dụng đến công nghệ hóa chất tinh khiết. Hiệu ứng lan tỏa này tạo thêm động lực tăng trưởng và việc làm chất lượng cao cho nền kinh tế.

Hợp tác quốc tế và mục tiêu xanh

Trong dài hạn, Nhật Bản triển khai chiến lược này cùng các đối tác, đặc biệt là Mỹ, thông qua các khuôn khổ hợp tác như “Tokyo Framework”. Mục tiêu là chia sẻ chi phí đầu tư, đồng bộ công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch giữa các nền kinh tế lớn.

Đồng thời, dự án đóng vai trò quan trọng trong lộ trình trung hòa carbon vào năm 2050. Đất hiếm là nguyên liệu thiết yếu cho năng lượng tái tạo và xe điện, giúp Nhật Bản tiến gần hơn tới mục tiêu “Net Zero”, trong khi vẫn duy trì các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt đối với hệ sinh thái biển.

Một “quân bài” kinh tế dài hạn

Khi kế hoạch khai thác thương mại dự kiến khởi động vào năm 2026, Minamitorishima có thể trở thành “đòn bẩy” chiến lược của Nhật Bản. Không chỉ giúp tự chủ tài nguyên, dự án còn cho thấy cách một nền kinh tế công nghiệp có thể biến thách thức thành cơ hội thông qua công nghệ, quản trị và hợp tác quốc tế.

Theo Wired