Từ hôm nay (15/5), người dân sẽ bị phạt tiền tới 5 triệu đồng nếu vi phạm điều này

Từ ngày 15/5/2026, Nghị định 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, siết chặt các hành vi vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm y tế (BHYT), trong đó đáng chú ý là quy định xử phạt đối với hành vi sử dụng sai thẻ BHYT khi khám chữa bệnh.

Theo quy định tại Điều 84 của Nghị định, hành vi cho người khác mượn thẻ BHYT hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác để đi khám, chữa bệnh sẽ bị xử phạt tiền với nhiều mức khác nhau tùy theo tính chất vi phạm. Cụ thể:

- Từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với trường hợp vi phạm nhưng chưa làm thiệt hại đến quỹ bảo hiểm y tế;

- Từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng thẻ bảo hiểm y tế chiếm đoạt tiền bảo hiểm y tế dưới 10.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho quỹ bảo hiểm y tế dưới 20.000.000 đồng.

Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, người vi phạm còn buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã chiếm dụng hoặc gây thiệt hại vào tài khoản thu của quỹ bảo hiểm y tế, nếu có.

Quy định này nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch trong việc sử dụng quỹ BHYT, đồng thời ngăn chặn tình trạng trục lợi bảo hiểm đang diễn biến phức tạp.

Cùng với đó, Nghị định 90/2026/NĐ-CP cũng đưa ra hàng loạt chế tài xử phạt đối với các hành vi liên quan đến chậm đóng, trốn đóng BHYT, áp dụng cho cả cá nhân và người sử dụng lao động với mức xử phạt tăng dần theo quy mô và mức độ vi phạm.

Theo Điều 82, người thuộc diện bắt buộc tham gia BHYT nhưng không đóng sẽ bị phạt từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng.

Đối với người sử dụng lao động không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người phải tham gia BHYT sau 60 ngày kể từ thời hạn quy định, mức phạt được chia theo số lượng lao động vi phạm. Cụ thể:

- Mức phạt dao động từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng nếu vi phạm dưới 10 lao động;

- Mức phạt tăng dần lên 4.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng với 10 đến dưới 50 lao động;

- Từ 7.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng với 50 đến dưới 100 lao động;

- Từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng với 100 đến dưới 500 lao động;

- Từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng với 500 đến dưới 1.000 lao động;

- Cao nhất từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng nếu vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.

Ngoài ra, các hành vi đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHYT thấp hơn quy định, không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký sau thời hạn 60 ngày kể từ thời điểm phải đóng, dù đã được cơ quan chức năng đôn đốc, cũng sẽ bị xử phạt theo giá trị vi phạm. Mức phạt thấp nhất từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với giá trị vi phạm dưới 5.000.000 đồng và tăng dần lên đến 35.000.000 đồng đến 45.000.000 đồng đối với vi phạm có giá trị từ 160.000.000 đồng trở lên.

Bên cạnh xử phạt tiền, các biện pháp khắc phục hậu quả cũng được áp dụng nghiêm ngặt. Người vi phạm buộc phải đóng đủ số tiền trốn đóng vào quỹ BHYT, hoàn trả số tiền mà người tham gia BHYT bị thiệt hại (nếu có), nộp lại số lợi bất hợp pháp đã thu được vào quỹ BHYT, đồng thời phải nộp thêm tiền lãi đối với khoản chậm đóng hoặc đóng thiếu với mức 0,03% mỗi ngày.

Đáng lưu ý, toàn bộ mức phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân vi phạm. Trong trường hợp tổ chức có hành vi vi phạm tương tự, mức phạt sẽ gấp đôi so với cá nhân theo quy định tại khoản 5 Điều 4 của Nghị định.

Việc ban hành và đưa vào thực thi Nghị định 90/2026/NĐ-CP được xem là bước đi mạnh tay nhằm tăng cường kỷ cương trong quản lý và sử dụng quỹ bảo hiểm y tế, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tham gia BHYT.