Từ hôm nay, không bắt buộc tháo dỡ công trình vi phạm đất đai nếu thuộc trường hợp này

Từ ngày 1/5, Nghị quyết 29/2026/QH16 chính thức có hiệu lực, mở ra cơ chế đặc thù nhằm xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai tồn tại trong thời gian qua, đồng thời tháo gỡ vướng mắc cho nhiều dự án kéo dài.

Theo quy định tại Điều 14 của nghị quyết, đối với các dự án vi phạm mục đích sử dụng đất nhưng vẫn phù hợp với quy hoạch, cơ quan có thẩm quyền được phép điều chỉnh mục tiêu dự án và cho phép tiếp tục triển khai. Đây được xem là điểm đáng chú ý khi thay đổi cách xử lý theo hướng linh hoạt hơn, tránh lãng phí nguồn lực xã hội.

Tuy nhiên, việc “mở đường” cho dự án tiếp tục thực hiện không đồng nghĩa với việc miễn trừ trách nhiệm. Nhà đầu tư trong trường hợp này vẫn bị xử phạt hành chính và phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai.

Đồng thời, toàn bộ khoản lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm cũng buộc phải nộp lại theo quy định pháp luật. Đáng chú ý, nếu công trình đã xây dựng phù hợp với quy hoạch, nhà đầu tư sẽ không bị buộc tháo dỡ, cũng như không phải khôi phục tình trạng ban đầu của đất.

Bên cạnh đó, Điều 11 của nghị quyết cũng quy định rõ việc xử lý đối với các dự án đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng quy định. Từ 1/5, các trường hợp này sẽ được rà soát và xử lý theo cơ chế đặc thù nhằm đảm bảo hài hòa giữa tính pháp lý và thực tiễn triển khai.

Cụ thể, nếu dự án phù hợp với quy hoạch đất ở, cơ quan có thẩm quyền sẽ xác định lại nghĩa vụ tài chính dựa trên chính sách và giá đất tại thời điểm điều chỉnh. Nhà đầu tư phải hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ này trước khi được chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở.

Trong trường hợp dự án không phù hợp với quy hoạch đất ở, phương án xử lý là điều chỉnh sang đất thương mại, dịch vụ. Thời hạn sử dụng đất khi đó sẽ được xác định theo quy định pháp luật, tính từ thời điểm cấp phép xây dựng hoặc thời điểm bắt đầu xây dựng công trình.

Việc nghị quyết có hiệu lực từ 1/5 được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn, góp phần giải quyết dứt điểm các tồn tại kéo dài, đồng thời thúc đẩy việc sử dụng đất hiệu quả, đúng định hướng quy hoạch.