Từ tài sản thực đến tài sản mã hóa: Cơ hội hình thành thị trường vốn thế hệ mới

Sau nhiều năm đứng ngoài khuôn khổ pháp lý chính thức, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn thử nghiệm quan trọng.

Những quy định đầu tiên về triển khai thị trường tài sản mã hóa đã được ban hành, trong khi các doanh nghiệp trong ngành cũng bắt đầu đưa ra các mô hình ứng dụng thực tiễn, từ token hóa tài sản thực đến mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.

Phát triển thị trường theo nguyên tắc “thận trọng, có kiểm soát và có lộ trình phù hợp"

Tại hội thảo "Tài sản mã hoá và tương lai thị trường tài chính số', đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các doanh nghiệp trong lĩnh vực blockchain đã cùng phác họa bức tranh về một thị trường mới đang được định hình tại Việt Nam.

Theo ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, quá trình xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa đã được thúc đẩy mạnh mẽ trong thời gian qua.

Theo UBCKNN, việc triển khai thí điểm hướng tới bốn mục tiêu lớn, bao gồm thiết lập khung pháp lý và tạo cơ sở thực tiễn cho việc hình thành thị trường; thu hút vốn đầu tư nước ngoài và thúc đẩy kinh tế số; đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố và bảo vệ nhà đầu tư, hạn chế lừa đảo và bảo vệ tài sản của người dân.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của cơ chế thí điểm là quy định đối với hoạt động phát hành tài sản mã hóa. Theo đó, tài sản mã hóa phát hành phải được bảo đảm bằng tài sản cơ sở là tài sản thực, không bao gồm chứng khoán và tiền pháp định.

Đặc biệt, tài sản mã hóa phát hành trong giai đoạn đầu chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài và chỉ được giao dịch giữa các nhà đầu tư nước ngoài thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP) được Bộ Tài chính cấp phép.

Đây được xem là cách tiếp cận tương đối thận trọng nhằm vừa thu hút dòng vốn quốc tế, vừa hạn chế rủi ro đối với nhà đầu tư trong nước khi thị trường còn ở giai đoạn sơ khai.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý nhấn mạnh việc phát triển thị trường theo nguyên tắc “thận trọng, có kiểm soát và có lộ trình phù hợp”, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và quyền lợi của nhà đầu tư.

Tài sản mã hóa được kỳ vọng trở thành tầng hạ tầng mới của thị trường vốn

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Chris Chiew – Cố vấn cao cấp của CAEX – cho rằng Việt Nam đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển thị trường tài sản mã hóa.

Theo ông Chris Chiew, có ba yếu tố khiến Việt Nam trở thành một trong những thị trường đáng chú ý nhất tại châu Á. Thứ nhất là quy mô dân số hơn 100 triệu người với tốc độ tiếp cận công nghệ cao.

Thứ hai là mức độ chấp nhận tài sản mã hóa thuộc nhóm dẫn đầu thế giới khi Việt Nam nằm trong Top 7 toàn cầu về số lượng người sở hữu tài sản mã hóa.

Thứ ba là nền kinh tế đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao, với GDP tăng 8,02%, tạo nền tảng cho nhu cầu đổi mới các kênh huy động vốn và đầu tư.

Theo ông, sự kết hợp của các yếu tố này đang tạo điều kiện để Việt Nam tham gia thị trường tài sản số. Đồng thời cho thấy thị trường vốn Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển.

Theo số liệu được CAEX dẫn lại, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán hiện tương đương khoảng 72% GDP, trong khi mục tiêu của Chính phủ là đạt 120% GDP vào năm 2030.

Theo ông Chris Chiew, để đạt mục tiêu đó, thị trường sẽ cần những sản phẩm đầu tư mới và khả năng tiếp cận rộng hơn cho nhà đầu tư.

Từ tài sản thực đến tài sản mã hóa: Khi blockchain bước ra khỏi thế giới tiền số

Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến tài sản mã hóa, phần lớn mọi người thường liên tưởng đến Bitcoin, Ethereum hay những đồng tiền số với biến động giá mạnh.

Tuy nhiên, theo ông Chris Chiew, làn sóng phát triển mới của ngành blockchain trên thế giới đang dịch chuyển theo một hướng khác: Đưa các tài sản thực của nền kinh tế lên môi trường số thông qua quá trình token hóa (tokenization).

Nói một cách đơn giản, token hóa không tạo ra một tài sản mới. Thay vào đó, công nghệ blockchain được sử dụng để số hóa quyền sở hữu hoặc quyền lợi kinh tế gắn với một tài sản thực đang tồn tại ngoài đời thực.

Tài sản đó có thể là bất động sản, dự án hạ tầng, trung tâm dữ liệu (data center), nhà máy năng lượng, khu công nghiệp, cảng biển, hàng hóa hay nhiều loại tài sản khác.

Theo mô hình này, một tài sản có giá trị lớn có thể được chia nhỏ thành nhiều phần dưới dạng token, giúp nhiều nhà đầu tư cùng tham gia sở hữu hoặc hưởng lợi từ tài sản đó thay vì phải bỏ ra số vốn rất lớn như trước đây.

Ông Chris Chiew cho rằng việc token hóa có thể mang lại nhiều lợi ích cho thị trường vốn, bao gồm nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian xử lý và đặc biệt là gia tăng tính thanh khoản cho các tài sản vốn khó mua bán.

Đối với doanh nghiệp, đây có thể trở thành một kênh huy động vốn mới bên cạnh tín dụng ngân hàng hay phát hành cổ phiếu truyền thống.

Trong khi đó, đối với nhà đầu tư, token hóa mở ra cơ hội tiếp cận những loại tài sản trước đây chỉ dành cho các tổ chức hoặc nhà đầu tư có tiềm lực tài chính lớn.

Theo các số liệu được CAEX dẫn lại tại hội thảo, thị trường tài sản thực được token hóa (Real World Assets - RWA) trên toàn cầu được dự báo có thể đạt quy mô khoảng 19.000 tỷ USD vào năm 2033.

Tại Việt Nam, doanh nghiệp này ước tính quy mô thị trường có thể đạt khoảng 70-80 tỷ USD vào năm 2030 nếu quá trình hoàn thiện khung pháp lý và xây dựng hạ tầng thị trường diễn ra thuận lợi.

Theo đại diện CAEX, đây cũng là lý do nhiều quốc gia đang bắt đầu xem token hóa không chỉ là một sản phẩm công nghệ mới mà là một lớp hạ tầng tài chính mới, có khả năng kết nối trực tiếp tài sản của nền kinh tế thực với dòng vốn toàn cầu.

Câu chuyện lớn nhất của thị trường tài sản mã hóa Việt Nam có lẽ không nằm ở các đồng tiền số, mà nằm ở khả năng biến những tài sản đang tồn tại trong nền kinh tế thực thành những tài sản có thể tiếp cận được với dòng vốn rộng lớn hơn.

Đó có thể là một dự án bất động sản, một trung tâm dữ liệu, một nhà máy năng lượng hay nhu cầu vốn của hàng trăm nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ đang tìm kiếm cơ hội phát triển.

Với Việt Nam, quá trình xây dựng khung pháp lý cho tài sản mã hóa có thể là bước khởi đầu cho việc hình thành một lớp hạ tầng vốn mới, nơi công nghệ blockchain đóng vai trò kết nối giữa tài sản thực, doanh nghiệp thực và dòng vốn thực của nền kinh tế.