Từ vụ Bảo Tín Minh Châu, Cục Thuế đã phải tung biện pháp đặc biệt áp dụng trên cả nước nhằm chấm dứt gian lận

Tại cuộc họp báo thường kỳ quý I/2026 do Bộ Tài chính tổ chức chiều ngày 9/4 tại Hà Nội, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), khẳng định việc doanh nghiệp sử dụng đồng thời hai hệ thống sổ kế toán - một để theo dõi hoạt động sản xuất kinh doanh, một để cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước - là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, nhằm gian lận thuế hoặc gian lận trong việc lập và phát hành báo cáo tài chính.

Theo ông Lê Long, hành vi này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh. Đáng chú ý, việc lập hai hệ thống sổ kế toán có thể được thực hiện một cách có hệ thống và khó bị phát hiện nếu không có hoạt động thanh tra hoặc điều tra chuyên sâu.

Thực tế, một số vụ việc đã được cơ quan chức năng phát hiện. Trong đó, Công ty Hoàng Long bị xác định lập hai sổ kế toán để che giấu doanh thu, gây thiệt hại hơn 241 tỷ đồng tiền thuế. Còn tại Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu, doanh nghiệp này sử dụng hai hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai thuế, gây thiệt hại khoảng 150 tỷ đồng. Những vụ việc này cho thấy quy mô và mức độ vi phạm đang có xu hướng gia tăng.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, nguyên nhân của tình trạng trên xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh còn hạn chế, cùng với động cơ tối đa hóa lợi nhuận và giảm nghĩa vụ thuế. Một số doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ rủi ro pháp lý hoặc cho rằng hành vi này có thể bị che giấu.

Trước tình hình đó, cơ quan thuế đã ban hành công văn yêu cầu các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán tính đến hết ngày 31/3, gửi về trước ngày 8/4, đồng thời thực hiện cập nhật hàng tháng.

Việc thu thập thông tin nhằm giúp cơ quan thuế nắm được số lượng doanh nghiệp, tổ chức và hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán, từ đó triển khai các giải pháp hỗ trợ kê khai, nộp thuế và quản lý nghĩa vụ thuế.

Đến ngày 7/4/2026, cơ quan thuế đã nhận được danh sách từ 42 tổ chức với 12.809 khách hàng đang sử dụng phần mềm kế toán. Dữ liệu này tiếp tục được tổng hợp trên phạm vi cả nước.

Trên cơ sở dữ liệu thu thập, cơ quan thuế sẽ tiến hành rà soát và đưa ra cảnh báo đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng nhiều sổ kế toán từ tháng 4/2026 nhằm phục vụ công tác quản lý thuế.

Song song đó, cơ quan thuế triển khai các giải pháp kiểm soát hành vi vi phạm, bao gồm tăng cường kiểm soát dòng tiền, hạn chế giao dịch tiền mặt và đẩy mạnh kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế với hệ thống ngân hàng, để kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản.

Bên cạnh đó, cơ quan thuế tăng cường ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu, sử dụng Big Data và AI để đánh giá rủi ro, phát hiện các dấu hiệu bất thường từ biến động doanh thu hoặc biên lợi nhuận. Phương thức quản lý theo đó được chuyển từ kiểm tra thủ công sang giám sát dựa trên dữ liệu.

Việc quản lý hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán cũng được tăng cường, trong đó yêu cầu kết nối dữ liệu bán hàng với cơ quan thuế theo thời gian thực đối với một số lĩnh vực. Đồng thời, các đơn vị cung cấp phần mềm có trách nhiệm cung cấp danh sách khách hàng phục vụ công tác kiểm soát.

Cơ quan thuế cũng phối hợp với các cơ quan chức năng trong việc điều tra và xử lý hình sự đối với các trường hợp có dấu hiệu gian lận thuế. Khi phát hiện vi phạm, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan công an.

Công tác tuyên truyền tiếp tục được đẩy mạnh, bao gồm cảnh báo rủi ro pháp lý, triển khai chương trình hóa đơn may mắn và cơ chế khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn, phản ánh các hành vi vi phạm.