Từng chiếm 95% thị phần chip AI Trung Quốc, Nvidia giờ vẫn chưa bán nổi 1 chip dù Mỹ đã cấp phép

Chính phủ Mỹ đã phê duyệt cho khoảng 10 công ty Trung Quốc mua dòng chip AI H200 của Nvidia, mẫu chip mạnh thứ hai của hãng, nhưng đến nay vẫn chưa có lô hàng nào được giao, theo tiết lộ từ nhiều nguồn tin am hiểu vấn đề. Điều này khiến một trong những thương vụ công nghệ lớn nhất giữa Mỹ và Trung Quốc rơi vào trạng thái “đóng băng”, đúng lúc CEO Jensen Huang đang tìm cách tháo gỡ bế tắc trong chuyến thăm Trung Quốc tuần này.

Ban đầu, ông Jensen Huang không nằm trong danh sách phái đoàn Nhà Trắng tới Bắc Kinh. Tuy nhiên, theo một nguồn tin, ông đã được Tổng thống Donald Trump trực tiếp mời tham gia chuyến đi. Ông Trump được cho là đã đón ông Huang tại Alaska trên đường tới hội nghị với Chủ tịch Tập Cận Bình, làm dấy lên kỳ vọng rằng chuyến công du có thể mở khóa các thương vụ chip H200 đang bị đình trệ tại Trung Quốc.

Vụ việc cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung giờ đây không chỉ làm gián đoạn thương mại, mà còn khiến ngay cả các giao dịch đã được cấp phép cũng rơi vào bế tắc. Điều này đặt Nvidia, công ty giá trị nhất thế giới và nhà sản xuất chip AI thống trị thị trường, vào thế khó giữa hai ưu tiên quốc gia đối lập.

Trước khi Washington siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, Nvidia từng nắm khoảng 95% thị phần chip AI cao cấp tại Trung Quốc. Thị trường này từng đóng góp khoảng 13% doanh thu cho hãng, còn Jensen Huang trước đó ước tính riêng thị trường AI Trung Quốc trong năm nay có thể đạt quy mô 50 tỷ USD.

Theo các nguồn tin, Bộ Thương mại Mỹ đã cấp phép cho khoảng 10 doanh nghiệp Trung Quốc mua chip H200, bao gồm Alibaba, Tencent, ByteDance và JD.com.

Một số nhà phân phối như Lenovo và Foxconn cũng được cấp phép tham gia phân phối. Các khách hàng được phép mua trực tiếp từ Nvidia hoặc thông qua các đơn vị trung gian này, với hạn mức tối đa 75.000 chip cho mỗi khách hàng theo giấy phép xuất khẩu từ Mỹ.

Danh tính các bên mua được cấp phép cùng mối quan hệ giữa họ với Nvidia và các nhà phân phối trước đó chưa từng được công bố.

Bộ Thương mại Mỹ, cơ quan giám sát các lệnh kiểm soát xuất khẩu chip như H200, từ chối bình luận. Trong khi đó, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cùng Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc cũng chưa phản hồi các yêu cầu bình luận.

Lenovo xác nhận với Reuters rằng công ty nằm trong số các doanh nghiệp được cấp phép bán chip H200 tại Trung Quốc theo giấy phép xuất khẩu của Nvidia.

Trong cuộc phỏng vấn với đài CCTV hôm thứ Năm, ông Jensen Huang bày tỏ hy vọng ông Trump và ông Tập có thể tận dụng mối quan hệ cá nhân tốt đẹp để cải thiện quan hệ song phương Mỹ Trung.

Tuy nhiên, dù Washington đã bật đèn xanh, các thương vụ vẫn chưa thể tiến hành. Một nguồn tin cho biết nhiều công ty Trung Quốc đã chững lại sau khi nhận được hướng dẫn từ Bắc Kinh.

Theo nguồn tin này, sự thay đổi lập trường của Trung Quốc một phần xuất phát từ những điều chỉnh phía Mỹ, dù chưa rõ cụ thể Washington đã thay đổi điều gì. Trong khi đó, áp lực tại Bắc Kinh nhằm siết chặt hoặc thậm chí ngăn chặn các đơn hàng chip Mỹ đang ngày càng gia tăng.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick gần đây cũng tiết lộ trước Thượng viện rằng chính quyền trung ương Trung Quốc “đến nay vẫn chưa cho phép các công ty mua chip”, vì Bắc Kinh muốn tập trung nguồn lực vào ngành công nghiệp nội địa.

Sự dè dặt của Bắc Kinh phản ánh tính toán chiến lược dài hạn, trong bối cảnh Trung Quốc lo ngại việc phụ thuộc vào chip Mỹ có thể làm suy yếu tham vọng xây dựng ngành bán dẫn AI tự chủ. Dù chip AI Trung Quốc vẫn bị đánh giá thua kém Nvidia, nhiều công ty như DeepSeek ngày càng nhấn mạnh việc sử dụng chip nội địa, đặc biệt là các sản phẩm do Huawei phát triển.

Xu hướng chuyển sang Huawei cho thấy vị thế ngày càng mong manh của Nvidia tại Trung Quốc. Ông Jensen Huang từng cảnh báo các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ đang khiến chỗ đứng của công ty tại thị trường này gần như bị xóa sổ, với thị phần chip AI hiện “gần như bằng 0”.

Con đường để hoàn tất các thương vụ cũng trở nên phức tạp bởi hàng loạt điều kiện từ cả hai phía.

Theo quy định mới của Mỹ ban hành hồi tháng 1, các công ty Trung Quốc muốn mua chip phải chứng minh đã triển khai đầy đủ biện pháp bảo mật và cam kết không sử dụng cho mục đích quân sự. Nvidia đồng thời cũng phải xác nhận có đủ lượng chip tồn kho tại Mỹ.

Ông Trump còn đạt được một thỏa thuận đặc biệt, theo đó phía Mỹ sẽ nhận 25% doanh thu từ các thương vụ bán chip. Cấu trúc này buộc chip phải đi qua lãnh thổ Mỹ trước khi chuyển sang Trung Quốc, do luật Mỹ không cho phép áp trực tiếp phí xuất khẩu.

Tuy nhiên, cơ chế này đã làm dấy lên lo ngại tại Bắc Kinh về nguy cơ chip bị can thiệp hoặc cài lỗ hổng bảo mật, dù các nguồn tin cho biết đây chủ yếu chỉ là giải pháp kỹ thuật nhằm lách rào cản pháp lý.

Sự giám sát tại Trung Quốc cũng được siết chặt hơn sau khi Quốc vụ viện nước này ban hành hai quy định mới về an ninh chuỗi cung ứng. Theo một nguồn tin, Bắc Kinh hiện đang triển khai chiến dịch trên quy mô toàn chính phủ nhằm xác định và loại bỏ các phụ thuộc nước ngoài trong hạ tầng công nghệ trọng yếu.

Trong khi đó, việc trì hoãn các thương vụ bán chip Nvidia lại được nhiều nhân vật theo đường lối cứng rắn với Trung Quốc tại Washington hoan nghênh.

Chris McGuire, chuyên gia cấp cao về Trung Quốc và công nghệ mới nổi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho rằng: “Bất kỳ thỏa thuận nào cho phép Nvidia bán thêm chip sang Trung Quốc đều đồng nghĩa có ít chip hơn cho các công ty Mỹ, và khoảng cách dẫn đầu AI của Mỹ với Trung Quốc sẽ bị thu hẹp”.

“Điều đáng chú ý là Tổng thống Trump liên tục bị thuyết phục đặt lợi ích của Nvidia lên trên lợi ích nước Mỹ”, ông nói.

Theo Reuters