Tuyên án chung thân, tịch thu toàn bộ tài sản của Phó Thị trưởng Trung Quốc

Dù xảy ra từ vài năm trước, vụ án của Từ Trường Nguyên – một quan chức địa phương tại thành phố Đại Liên (Trung Quốc) – vẫn thường xuyên được nhắc lại như một trong những trường hợp điển hình cho các vụ án tham nhũng.

Từ xuất thân nghèo khó, từng được ca ngợi là cán bộ cần mẫn, ông đã sa vào vòng xoáy tham nhũng và tội phạm có tổ chức, để lại khối tài sản khổng lồ cùng những hệ lụy gây rúng động dư luận Trung Quốc.

Sinh năm 1955 tại huyện Trang Hà, thành phố Đại Liên, trong một gia đình nghèo với 7 người con, Từ Trường Nguyên là con cả. Thời thơ ấu ông hầu như không biết đến cảm giác no đủ, và dù cha mẹ cực khổ cho ông đi học, đến năm 17 tuổi, mẹ ông qua đời vì bệnh. Cha ông không đủ khả năng nuôi 7 anh chị em nên ông phải bỏ học và ra ngoài kiếm sống.

Khi làm việc ở nông thôn, với trình độ văn hoá cao hơn và năng lực thực tế tốt, ông được người dân tin cậy bầu làm Bí thư đảng ủy công xã, được cử đi học quản lý kinh doanh tại Trường Cao đẳng Cán bộ Quản lý Đại Liên.

Từ đó, nhờ cần cù và khéo léo trong công việc, ông được thăng tiến lần lượt: Giám đốc Nhà máy Sản phẩm Bao bì Trang Hà, trợ lý cho Thị trưởng Trang Hà, rồi đến vị trí Phó Thị trưởng.

Đồng sự từng ca ngợi ông là con người cần mẫn, mẫu mực và thanh liêm nhưng ít ai biết rằng đằng sau đó là hàng loạt giao dịch quyền lực đen tối.

Dùng quyền lực để trục lợi

Ban đầu khi lên chức cao hơn, ông làm việc nghiêm túc, cam kết không phụ lòng Đảng và dân chúng. Nhưng dần dần, quyền lực và cơ hội đã khiến ông thay đổi.

Trong hàng thập kỷ nắm quyền, ông đã dùng chức vị của mình để tạo điều kiện cho anh em trong gia đình mở công ty, thành lập một tập đoàn mang tên Trường Ba Group, với công ty mẹ là Trường Ba Logistics. Ông nhanh chóng khiến các công ty này thống lĩnh thị trường và “mở rộng phạm vi ảnh hưởng”.

Ông sử dụng khoản tiền “thu nhập bất minh” để bơm vốn cho Trường Ba Logistics, khiến tập đoàn này ngày càng hùng mạnh. Anh em ông lợi dụng “quyền lực hậu thuẫn” để mở sòng bạc bất hợp pháp, chiếm đoạt vốn đầu tư xây dựng, cho vay nặng lãi và dùng bạo lực buộc đối thủ rút lui để chiếm dự án với lợi nhuận cao.

Không chỉ thao túng các cuộc đấu giá, nhà họ Từ còn tìm mọi cách khai thác tối đa lợi ích từ chính những tài xế làm việc cho mình. Muốn được vận chuyển hàng hóa cho doanh nghiệp logistics của họ, các tài xế buộc phải mua xe tải từ cửa hàng ô tô do gia đình này kiểm soát; mọi phương tiện khác, bất kể mới hay cũ, đều bị loại khỏi hệ thống vận chuyển.

Cơ chế mua bán mang tính ép buộc này khiến nhiều tài xế rơi vào thế không còn lựa chọn. Với những người không đủ khả năng tài chính, nhà họ Từ sẵn sàng “tạo điều kiện” bằng các khoản vay đi kèm — nhưng thực chất, các công ty cho vay này cũng nằm trong mạng lưới do họ kiểm soát.

Khi con nợ mất khả năng thanh toán, các nhóm côn đồ lập tức được điều tới giám sát, đe dọa và gây sức ép ngay tại nhà riêng, buộc người thân phải gánh nợ thay.

Nhiều trường hợp không thể trả nợ đã bị giam giữ trái phép, hành hung....

Có thời điểm, chính quyền thành phố Đại Liên triển khai kế hoạch thu hồi một số khu đất mà gia đình họ Từ đã mua trước đó. Do mức bồi thường ban đầu bị cho là quá thấp, phía gia đình này kiên quyết phản đối.

Sau đó, họ tận dụng các mối quan hệ chính trị của Từ Trường Nguyên để trực tiếp tiếp cận người phụ trách dự án. Kết quả, phương án đền bù được điều chỉnh tăng vọt, từ con số chỉ vài chục triệu nhân dân tệ lên tới 240 triệu nhân dân tệ.

Nhằm mở rộng nguồn thu bất chính, Từ Trường Nguyên tiếp tục nhắm tới hệ thống ngân hàng. Trước hết, ông chỉ đạo đưa trái phép các quỹ tài chính công vào những ngân hàng ngoài quốc doanh để hưởng mức lãi suất cao.

Song song với đó, những lãnh đạo ngân hàng được đánh giá là liêm chính, nắm quyền quyết định then chốt dần bị gạt sang một bên, thay thế bằng những cá nhân chịu sự chi phối của nhà họ Từ.

Khi đã kiểm soát được các mắt xích quan trọng, Từ Trường Nguyên lợi dụng quyền lực để gây sức ép, buộc các ngân hàng hàng năm phải giải ngân các khoản vay lớn cho doanh nghiệp của gia đình mình. Ông thậm chí công khai tuyên bố rằng bất kỳ ai cần vốn chỉ cần tìm đến gia tộc họ Từ, không cần phải làm việc trực tiếp với ngân hàng.

Theo những lời truyền miệng lan ra trong giới kinh doanh, nhiều doanh nghiệp đã tìm đến “xin đường”. Từ Trường Nguyên chỉ cần gọi điện trực tiếp cho ngân hàng, nêu tên công ty cần vay, là khoản vay trị giá từ 300 đến 500 triệu nhân dân tệ có thể được giải ngân nhanh chóng, không cần tài sản thế chấp hay thủ tục thông thường.

Dĩ nhiên, sự “giúp đỡ” này không hề miễn phí: Nhà họ Từ thu mức lãi lên tới 3% mỗi tháng, qua đó biến các ngân hàng thành công cụ cung tiền phục vụ lợi ích riêng của mình.

Đến năm 2015, cảm nhận được những dấu hiệu bất thường, Từ Trường Nguyên nhanh chóng hoàn tất thủ tục nghỉ hưu. Sau đó, ông ta hoàn trả một phần khoản tiền hối lộ, ẩn mình trong tập đoàn do gia tộc kiểm soát để tiếp tục điều hành từ phía sau một cách kín đáo.

Tháng 7/2018, dù đã rời chức vụ ba năm, Từ Trường Nguyên vẫn chính thức bị cơ quan chức năng Trung Quốc đưa vào diện điều tra. Sau gần hai năm thu thập chứng cứ và xác minh, toàn bộ mạng lưới sai phạm dần bị phơi bày.

Kết quả cho thấy nhà họ Từ nắm giữ tới 2.714 bất động sản, tổng diện tích khoảng 433.000m2, cùng hơn 40 khu đất liên quan trực tiếp đến vụ án với diện tích khoảng 350.000m2.

Riêng Từ Trường Nguyên cư trú trong một biệt phủ sang trọng rộng hơn 60.000m2.

Ngoài ra, các tài sản gắn với hoạt động của tổ chức xã hội đen được xác định có giá trị vượt 10 tỷ nhân dân tệ (tương đương hơn 37.000 tỷ đồng).

Gia đình này còn đóng vai trò chủ nợ với tổng số tiền hơn 6 tỷ nhân dân tệ, liên quan đến các khoản vay gian lận trị giá trên 3 tỷ nhân dân tệ, sở hữu 142 xe sang và 46 doanh nghiệp đứng tên người trong gia đình.

Trước thời điểm nghỉ hưu, Từ Trường Nguyên bị xác định đã nhận hối lộ hơn 94 triệu nhân dân tệ (hơn 350 tỷ đồng). Tổng giá trị tài sản và dòng tiền bất hợp pháp liên quan đến gia đình họ Từ ước tính lên tới khoảng 650 tỷ nhân dân tệ.

Cuối cùng, tòa án tuyên phạt ông án tù chung thân với nhiều tội danh: Thuộc tổ chức tội phạm, tham ô, lạm dụng chức quyền, v.v. Ông cũng bị tịch thu toàn bộ tài sản và tước quyền chính trị suốt đời. 4 em trai của ông bị nhận các mức án từ 26 tháng đến 25 năm tù giam.

Khi nghe phán quyết, ông rơi nước mắt, nói rằng bản thân “vừa phụ lòng Đảng và nhân dân, vừa bỏ bê gia đình, kéo anh chị em vào vòng xoáy đen tối”.