Tuyên án tử hình, tịch thu 100 siêu xe, 3.878 tỷ tiền mặt cùng toàn bộ tài sản cá nhân của nguyên Phó Giám đốc Sở Điện lực của Trung Quốc

Trong lịch sử các vụ án tham nhũng và tội phạm có tổ chức tại Trung Quốc, vụ án của ba anh em nhà họ Li ở thành phố Cáp Nhĩ Tân, tỉnh Hắc Long Giang được xem là một trong những đại án gây rúng động dư luận bởi mức độ thao túng quyền lực, quy mô tài sản khổng lồ và mạng lưới lợi ích kéo dài suốt nhiều năm trong ngành điện lực.

Vụ việc từng được Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đưa vào loạt phim tài liệu “Chống tội phạm có tổ chức và diệt trừ cái ác - Vì sự thịnh vượng và hòa bình của quốc gia”, phát sóng ngày 29/3/2021.

Những tình tiết được công bố cho thấy một tổ chức tội phạm quy mô lớn đã lợi dụng quyền lực trong lĩnh vực điện lực để trục lợi, thao túng hoạt động đấu thầu và thực hiện hàng loạt hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Từ công nhân lắp đặt điện đến nhóm lợi ích thao túng ngành điện lực

Li Wei,Li Jian và Li Tong là anh em ruột. Trước khi bước chân vào hệ thống quản lý điện lực, cả ba anh em từng làm việc tại một công ty lắp đặt điện ở quận Daoli, TP. Cáp Nhĩ Tân.

Khoảng đầu những năm 2000, nhóm này bắt đầu tham gia kinh doanh khách sạn, khu vui chơi giải trí và nhà tắm công cộng. Theo tài liệu điều tra được CCTV công bố, đây cũng là giai đoạn họ dần dấn thân vào các hoạt động mại dâm và cờ bạc nhằm tích lũy vốn, đồng thời mở rộng quan hệ trong giới chức địa phương.

Năm 2010, Li Wei được bổ nhiệm làm trợ lý Giám đốc Sở Điện lực Cáp Nhĩ Tân và giữ chức Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Điện lực Cáp Nhĩ Tân.

Chỉ 3 năm sau, ông tiếp tục được thăng chức Phó Giám đốc Sở Điện lực Cáp Nhĩ Tân. Cùng thời điểm đó, em trai là Li Tong tiếp quản vị trí Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Điện lực Cáp Nhĩ Tân.

Trong khi Li Wei nắm quyền lực trong cơ quan quản lý điện lực, Li Tong điều hành doanh nghiệp trong hệ thống ngành điện, thì Li Jian thành lập nhiều công ty lắp đặt điện để nhận và triển khai các dự án.

Mô hình này giúp anh em họ Li dần xây dựng mạng lưới lợi ích khép kín, kiểm soát nhiều khâu quan trọng trong hoạt động cấp điện tại Cáp Nhĩ Tân.

Độc chiếm dự án điện, thao túng đấu thầu

Theo cơ quan điều tra, trong thời gian giữ chức Phó Giám đốc Sở Điện lực, Li Wei bị cáo buộc trực tiếp can thiệp vào hoạt động đấu thầu các dự án hạ tầng điện.

Theo quy định, các dự án điện phải được đấu thầu công khai. Tuy nhiên, nhiều gói thầu được chỉ định cho doanh nghiệp có liên hệ với anh em họ Li. Sau khi nhận dự án, Li Tong tiếp tục giao thầu lại cho các công ty do Li Jian kiểm soát, tạo thành chuỗi khép kín để hưởng lợi nhuận.

Cảnh sát Trung Quốc cho biết, không chỉ các dự án bắt buộc đấu thầu mà ngay cả những công trình do doanh nghiệp tư nhân tự lựa chọn nhà thầu cũng khó tránh khỏi sự chi phối của nhóm này.

Nguyên nhân là anh em họ Li nắm quyền kiểm soát khâu nghiệm thu và vận hành điện - bước cuối cùng quyết định việc công trình có được cấp điện hay không.

Nhiều doanh nghiệp phản ánh họ bị gây khó dễ trong quá trình xin đấu nối điện. Một số dự án trọng điểm tại Cáp Nhĩ Tân thậm chí bị đình trệ nhiều năm do vướng mắc liên quan đến cấp điện.

Theo lời khai của các nạn nhân, nếu không chấp nhận ký hợp đồng với các công ty liên quan tới anh em họ Li, doanh nghiệp có thể bị đe dọa, cưỡng ép hoặc phá hoại hoạt động thi công.

Một trường hợp được cơ quan điều tra công bố cho thấy một doanh nghiệp dược phẩm lớn tại địa phương bị kéo dài thủ tục cấp điện suốt 3 năm. Sau đó, doanh nghiệp này buộc phải ký hợp đồng xây dựng trị giá 17 triệu nhân dân tệ, trong khi chi phí thực tế chỉ khoảng 4 triệu nhân dân tệ.

Không chỉ thao túng kinh tế, nhóm này còn bị cáo buộc sử dụng bạo lực để tranh giành dự án. Trong một vụ việc, Li Wei được cho là đã chỉ đạo côn đồ chiếm giữ công trường và ép đơn vị thi công rút lui nhằm giành quyền thực hiện dự án trạm biến áp.

Hình thành tổ chức tội phạm quy mô lớn

Quá trình điều tra cho thấy anh em họ Li đã dần xây dựng một tổ chức mang tính chất mafia với phạm vi ảnh hưởng sâu rộng trong ngành điện lực địa phương.

Nhóm này bị tình nghi liên quan đến hàng loạt hành vi phạm pháp như cố ý gây thương tích, giam giữ trái phép, cưỡng ép giao dịch, gây rối trật tự công cộng, tống tiền, tổ chức mại dâm và che giấu tội phạm.

Theo Tao Chengquan, Phó Đội trưởng Đội điều tra hình sự số 2 thuộc Cảnh sát TP. Cáp Nhĩ Tân, nhiều doanh nghiệp và người dân đã liên tục gửi đơn khiếu nại từ năm 2018 liên quan đến tình trạng độc quyền và thao túng trong hoạt động cung cấp điện.

Một số khu dân cư tại Cáp Nhĩ Tân thường xuyên rơi vào tình trạng mất điện kéo dài sau khi cư dân chuyển tới sinh sống. Cảnh sát xác định nguyên nhân xuất phát từ việc các dự án chưa được cấp điện chính thức, dù người dân đã vào ở.

Kết quả điều tra cho thấy nhóm của anh em họ Li đã nhận thầu phụ các dự án với tổng giá trị vượt 3,16 tỷ nhân dân tệ, đồng thời kiểm soát bất hợp pháp khoảng 77% thị trường điện lực địa phương.

CCTV từng phát sóng hình ảnh tiệc sinh nhật của Li Wei tại Tam Á, Hải Nam, nơi nhiều người gọi ông là “anh cả” và hô vang “muôn năm anh cả”. Hình ảnh này được xem là biểu tượng cho quyền lực và sự lộng hành của nhóm lợi ích từng thao túng ngành điện lực Cáp Nhĩ Tân trong thời gian dài.

Hơn 150 nghi phạm bị bắt giữ

Tháng 10/2018, cơ quan chức năng Trung Quốc đồng loạt bắt giữ các thành viên chủ chốt trong vụ án.

Li Wei bị bắt tại một biệt thự ở Tam Á khi đang giữ vị trí lãnh đạo trong ngành điện lực. Li Tong bị bắt tại Cáp Nhĩ Tân. Trong khi đó, Li Jian bị khống chế khi đang mang theo ba lô chứa ngoại tệ và tìm cách bỏ trốn ra nước ngoài.

Tháng 6/2019, Đội Giám sát Chống Tội phạm có Tổ chức Trung ương số 14 được điều tới tỉnh Hắc Long Giang để trực tiếp giám sát vụ án, đồng thời mở rộng điều tra các “ô dù bảo kê” đứng phía sau.

Đến tháng 7 cùng năm, vụ án chính thức được đưa vào danh sách trọng điểm của Cục Chống Tội phạm có Tổ chức Quốc gia Trung Quốc.

Sau gần 2 năm điều tra, cảnh sát đã bắt giữ 155 nghi phạm, xử lý 308 vụ án hình sự liên quan và lập tổng cộng 3.285 hồ sơ vụ án.

Khối tài sản bị thu giữ gồm gần 100 xe sang, 69 bất động sản, một bến tàu tư nhân cùng gần 1 tỷ nhân dân tệ (3.878 tỷ đồng) tiền mặt và tiền gửi ngân hàng.

Hai anh em bị tuyên án tử hình

Ngày 24/8/2020, Tòa án Nhân dân Trung cấp Cáp Nhĩ Tân mở phiên xét xử Li Wei, Li Tong cùng 21 bị cáo khác với cáo buộc tổ chức, cầm đầu và tham gia tổ chức kiểu mafia.

Đến ngày 30/10/2020, tòa án tuyên Li Wei án tử hình hoãn thi hành 2 năm đối với 20 tội danh, bao gồm tổ chức và cầm đầu tổ chức kiểu mafia, cố ý gây thương tích, phá hoại tài sản và gây rối trật tự công cộng.

Li Tong cũng bị tuyên án tử hình với 18 tội danh, trong đó có tổ chức và cầm đầu tổ chức kiểu mafia, cưỡng ép giao dịch và cố ý gây thương tích. Cả hai bị tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.

Trong khi đó, Li Jian bị tuyên phạt 24 năm 6 tháng tù giam với các tội danh liên quan đến điều hành sòng bạc, tổ chức mại dâm, tống tiền và tham gia tổ chức kiểu mafia. Ông này đồng thời bị tước quyền chính trị 5 năm và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.