Tỷ phú Bill Gates chỉ ra nghề nghiệp ‘miễn nhiễm’ trước AI, không thể bị thay thế kể cả trong 100 năm tới

Trí tuệ nhân tạo đang làm rung chuyển thị trường lao động toàn cầu, nhưng theo Bill Gates, không phải mọi công việc đều đứng trước nguy cơ bị máy móc “soán ngôi”. Ngược lại, vẫn có những lĩnh vực mà vai trò con người là không thể loại bỏ, bất chấp công nghệ phát triển đến đâu.

Trong cuộc trao đổi mới đây với đài France Inter, nhà đồng sáng lập Microsoft khẳng định lập trình là một trong số ít nghề sẽ không bao giờ biến mất, ngay cả khi nhìn về tương lai xa hàng trăm năm.

“Lập trình sẽ tiếp tục là nghề do con người đảm nhiệm 100%, kể cả trong 100 năm tới”, ông nhấn mạnh.

Nhận định này đi ngược lại những cảnh báo gần đây về kịch bản AI thay thế hàng loạt việc làm. Theo Gates, bản chất của lập trình vượt xa việc viết mã đơn thuần.

Công việc này đòi hỏi khả năng phân tích vấn đề phức tạp, tư duy sáng tạo, cũng như phán đoán tinh tế trong việc phát hiện lỗi và điều chỉnh thuật toán - những năng lực mà AI hiện chưa thể sao chép trọn vẹn.

AI có thể hỗ trợ lập trình viên trong nhiều khâu, từ tạo đoạn mã mẫu, phát hiện lỗi đến tối ưu hóa hiệu suất. Tuy nhiên, quyền quyết định cuối cùng – cũng như trách nhiệm khi hệ thống gặp sự cố – vẫn thuộc về con người. Theo Gates, chính ranh giới này khiến lập trình tiếp tục là một nghề “thuần con người”.

Đây không phải lần đầu Bill Gates đưa ra quan điểm như vậy. Trước đó, ông từng cho rằng các lĩnh vực có độ phức tạp cao như sinh học hay năng lượng cũng khó có thể bị tự động hóa hoàn toàn. AI, theo ông, phù hợp hơn với vai trò hỗ trợ, thay vì thay thế con người trong những ngành này.

Dù vậy, Gates không phủ nhận những biến động lớn mà AI sẽ gây ra cho thị trường lao động. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ước tính đến năm 2030, khoảng 85 triệu việc làm trên toàn cầu có thể biến mất do tự động hóa. Tuy nhiên, cùng lúc đó, 97 triệu vị trí mới cũng được kỳ vọng sẽ hình thành, phản ánh sự dịch chuyển mạnh mẽ về cơ cấu nghề nghiệp và yêu cầu kỹ năng.

Gates nhận định vấn đề then chốt không nằm ở việc AI có “cướp” việc làm hay không, mà là cách xã hội quản lý quá trình chuyển đổi này. Nếu được khai thác đúng hướng, AI có thể nâng cao năng suất, đồng thời giúp con người dành nhiều thời gian hơn cho các hoạt động sáng tạo, cá nhân và đóng góp xã hội.

Ngoài lĩnh vực công nghệ, Bill Gates cũng chỉ ra các ngành như năng lượng và sinh học vẫn phụ thuộc lớn vào yếu tố con người, do liên quan đến kiến thức chuyên sâu, hiểu biết bối cảnh và các quyết định mang tính đạo đức.

Ngược lại, những công việc mang tính lặp lại cao, có quy trình chuẩn hóa - đặc biệt trong lĩnh vực hành chính - được dự báo sẽ chịu tác động rõ rệt hơn từ AI. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với người lao động trong việc liên tục học hỏi và thích nghi với công nghệ mới.