U30 bỏ nghề giáo vì kiệt sức, đi bán thứ ai cũng tránh kiếm gần 150 tỷ mỗi năm

Rời bục giảng vì kiệt sức

Lisa Liu (29 tuổi), quê ở Hà Trạch (Heze, Sơn Đông), từng là giáo viên. Liu cho biết cô quyết định nghỉ dạy vào tháng 7/2023 sau thời gian dài chịu áp lực công việc. “Tôi thường xuyên mệt mỏi, khản giọng vì phải nói quá nhiều”, cô kể.

Một cuộc phỏng vấn tình cờ đã đưa cô đến với công việc mới: kinh doanh quan tài xuất khẩu, tập trung vào thị trường châu Âu, đặc biệt là Italy.

Trong lần đầu tham quan nhà máy, Liu được chứng kiến toàn bộ quy trình sản xuất – từ cắt gỗ, chạm khắc đến lắp ráp. Với công nhân nơi đây, quan tài đơn thuần chỉ là một sản phẩm bằng gỗ. Thậm chí, có người còn dùng hũ đựng tro cốt rỗng làm hộp chứa đồ trong nhà.

“Điều đó giúp tôi dần vượt qua nỗi sợ mang tính mê tín về sự ‘xui xẻo’ của quan tài”, Liu nói.

Lợi thế từ 3 triệu cây paulownia

Khác với những chiếc quan tài truyền thống ở Trung Quốc – thường nặng, sơn màu tối – quan tài xuất sang Italy nhẹ hơn, có nhiều chi tiết chạm khắc tôn giáo.

Một yếu tố quan trọng giúp Hà Trạch trở thành “thủ phủ” quan tài là nguồn nguyên liệu dồi dào. Thành phố này được cho là có khoảng 3 triệu cây paulownia (cây gỗ ngô đồng), loại gỗ nhẹ, vân đẹp, điểm cháy thấp – phù hợp với tập quán hỏa táng cả thi thể lẫn quan tài ở Italy. Trong khi tại Trung Quốc, quá trình hỏa táng chỉ thiêu phần thi thể.

Theo Jimu News, quan tài sản xuất tại Hà Trạch có giá từ 90-150 USD/chiếc, thấp hơn nhiều so với mức 1.100-2.100 USD tại châu Âu.

Nhà máy của Liu xuất khẩu khoảng 40.000 chiếc mỗi năm, mang về doanh thu gần 40 triệu nhân dân tệ (khoảng 150 tỷ đồng).

Dù đối mặt với những thay đổi chính sách từ Liên minh châu Âu (EU) và chi phí vận chuyển tăng cao, cô vẫn lạc quan: “Ngày nào cũng có người qua đời. Sớm muộn gì ai cũng cần đến quan tài”.

Ngành công nghiệp tỷ USD quanh điều cấm kỵ

Hà Trạch không phải trường hợp cá biệt.

Tại làng Mibeizhuang (Hà Bắc), hàng trăm cửa hàng dọc các con phố bày bán quần áo tang, vòng hoa, túi đựng thi thể… Những năm gần đây, người dân còn tung ra sản phẩm thân thiện môi trường như vàng mã phân hủy sinh học, vòng hoa điện tử, bán qua thương mại điện tử sang Đông Nam Á, châu Âu và Mỹ.

Ở phương Tây, một số người trẻ thậm chí livestream đốt vàng mã để cầu may. Trên một nền tảng lớn, một xấp “tiền âm phủ” được bán giá 15 USD, trong khi tại Trung Quốc chỉ dưới 10 tệ (khoảng 2 USD).

Theo China News Weekly, riêng ngành sản xuất đồ tang lễ tại Mibeizhuang đã vượt mốc 1 tỷ nhân dân tệ giá trị sản xuất vào năm 2020.

Tại Huệ An (Phúc Kiến), nơi nổi tiếng với đá granite, xuất khẩu bia mộ sang Nhật Bản đạt gần 2 tỷ nhân dân tệ mỗi năm, theo 36Kr.

Sự trỗi dậy của ngành tang lễ phản ánh thái độ phức tạp của xã hội Trung Quốc với cái chết. Một người trong ngành tại Vũ Hán nói với SCMP: “Chúng tôi vừa né tránh nó, vừa phụ thuộc vào nó”.

Nhiều người Trung Quốc tin rằng chỉ cần nhắc đến cái chết cũng có thể mang lại xui rủi. Con số 4 thường bị kiêng vì phát âm gần giống từ “tử”.

Thế hệ trẻ “giải thiêng” cho cái chết

Tuy nhiên, các nhà xã hội học cho rằng quan niệm ấy đang thay đổi.

Yang Lei, Phó giáo sư Khoa Xã hội học, Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung, nhận định công chúng đang trải qua một quá trình “giải thiêng” về cái chết – tức nhìn nhận vấn đề theo hướng lý trí hơn.

Tháng 1 năm ngoái, nữ đại diện nổi tiếng Yang Tianzhen từng tổ chức “đám tang của chính mình” nhân dịp sinh nhật, bao gồm lễ tưởng niệm và chia sẻ nhìn lại cuộc đời cùng bạn bè.

Một influencer khác, Xiaogang, cũng tổ chức tang lễ tại Bắc Kinh, thiết kế quan tài giống tàu vũ trụ. Anh cho biết việc từng không kịp nói lời từ biệt bà và trải qua tai nạn cận kề cái chết khiến mình suy nghĩ nhiều hơn về ý nghĩa sống.

Tại Thượng Hải, một trung tâm trải nghiệm cái chết cho phép khách tham gia mô phỏng quy trình chết – hỏa táng – tái sinh. Một công ty dịch vụ tang lễ khác mở quán “Ferryman Café”, nơi khách có thể kể câu chuyện về sinh tử để đổi lấy một tách cà phê miễn phí.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, các chủ đề như “chụp ảnh cáo phó cho chính mình” hay “viết di chúc” thu hút hàng triệu lượt xem. Ngày càng nhiều người trẻ gia nhập ngành với vai trò nhân viên tang lễ, nhà tổ chức lễ tiễn đưa hay thiết kế nghĩa trang.

Theo các chuyên gia, sự cởi mở này phản ánh việc con người hiện đại suy ngẫm sâu hơn về ý nghĩa cuộc sống.

Luo Yan, giảng viên công tác xã hội tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung, cho rằng: “Trong thế kỷ qua, người Trung Quốc bị ràng buộc nhiều bởi trách nhiệm gia đình. Khi nghĩa vụ cá nhân dần thay đổi trong xã hội hiện đại, họ bắt đầu tự hỏi mục đích sống của mình là gì”.

Phó giáo sư Yang Lei bổ sung: “Cái chết giống như một tấm gương, buộc chúng ta đối diện với điều thực sự quan trọng”. Bà cũng đề xuất mở các “salon thảo luận về cái chết” tại thư viện, bảo tàng nhằm thúc đẩy giáo dục về sự sống.

Từ một nghề từng bị xem là xui rủi, ngành tang lễ tại Trung Quốc đang bước ra thế giới – và cùng lúc đó, xã hội cũng học cách nhìn cái chết bằng con mắt bớt sợ hãi hơn.