'Vàng xanh' Việt thu gần 21 triệu USD sau 1 tháng: Thị trường nào đang bứt tốc?

Xuất khẩu tháng 1: Giảm nhẹ so với tháng trước, tăng mạnh so với cùng kỳ

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dẫn số liệu của Cục Hải quan Việt Nam cho biết, tháng 01/2026, Việt Nam xuất khẩu 12.390 tấn chè, đạt kim ngạch 20,88 triệu USD. So với tháng 12/2025, lượng xuất khẩu giảm 10,5% và trị giá giảm 12,6%.

Tuy nhiên, nếu so với tháng 01/2025, xuất khẩu chè lại tăng 28% về lượng và tăng 27% về trị giá. Nguyên nhân một phần do tháng 01/2025 trùng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài 5 ngày, khiến hoạt động giao thương bị gián đoạn.

Giá xuất khẩu bình quân trong tháng 01/2026 đạt 1.686 USD/tấn, giảm 2,29% so với tháng 12/2025 và giảm nhẹ 0,45% so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy giá chè vẫn chịu áp lực nhất định dù sản lượng tăng so với cùng kỳ.

Thị trường xoay trục: Nơi tăng ba chữ số, nơi giảm sâu

Điểm đáng chú ý trong tháng đầu năm là sự thay đổi rõ rệt về cơ cấu thị trường.

Xuất khẩu chè sang Nga, Ấn Độ và Ba Lan đều ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Đặc biệt, xuất khẩu sang Philippines tăng đột biến: tăng 544,7% về lượng và tăng 312,2% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) có diễn biến trái chiều. Xuất khẩu sang Trung Quốc khả quan, trong khi xuất khẩu sang Đài Loan sụt giảm.

Trong tháng 01/2026, ba thị trường đạt kim ngạch lớn nhất là Pakistan, Đài Loan (Trung Quốc) và Trung Quốc, chiếm tổng cộng 25,8% tổng kim ngạch xuất khẩu chè cả nước.

Trong đó, Trung Quốc nhập khẩu 1,14 nghìn tấn, trị giá 1,52 triệu USD, chiếm 9,2% tổng lượng xuất khẩu. Đài Loan đạt 1,13 nghìn tấn, trị giá 2,2 triệu USD, chiếm 9,16%. Pakistan đạt 930 tấn, trị giá 1,55 triệu USD.

Đáng lưu ý, xuất khẩu sang Pakistan giảm mạnh: giảm trên 38% so với tháng 12/2025 và giảm trên 70% so với tháng 01/2025. Tỷ trọng thị trường này cũng thu hẹp đáng kể, từ mức 35,2% trong tháng 01/2025 xuống còn 7,5% trong tháng 01/2026.

Theo đánh giá, cơ cấu thị trường trong năm 2026 sẽ phụ thuộc nhiều vào chất lượng sản phẩm, khả năng truy xuất nguồn gốc và câu chuyện thương hiệu, thay vì chỉ dựa vào lợi thế giá.

Cạnh tranh tại Malaysia: Việt Nam tăng thị phần, giá nhập khẩu biến động

Theo số liệu từ Trung tâm Thương mại quốc tế (ITC), tháng 11/2025, Malaysia nhập khẩu 2.863 tấn chè, trị giá 10,14 triệu USD, giảm 18% về lượng nhưng tăng 2,5% về trị giá so với tháng 10/2025; giảm 6% về lượng và 6,5% về trị giá so với tháng 11/2024.

Tính chung 11 tháng năm 2025, Malaysia nhập khẩu 30.248 tấn chè, trị giá 88,52 triệu USD, tăng 1,7% về lượng nhưng giảm 3,1% về trị giá so với cùng kỳ năm 2024.

Giá nhập khẩu bình quân tháng 11/2025 đạt 3.542 USD/tấn, tăng 24,5% so với tháng trước nhưng giảm nhẹ 0,17% so với cùng kỳ. Bình quân 11 tháng đạt 2.979 USD/tấn, giảm 4,7% so với cùng kỳ năm trước.

Ba nguồn cung lớn nhất cho thị trường Malaysia là In-đô-nê-xi-a (7,7 nghìn tấn), Việt Nam (5,64 nghìn tấn) và Trung Quốc (3,86 nghìn tấn). Đáng chú ý, nhập khẩu từ Việt Nam tăng 8,6%, trong khi từ Indonesia và Trung Quốc đều giảm.

Thị phần chè Việt Nam tại Malaysia tăng từ 17,49% trong 11 tháng năm 2024 lên 18,67% trong cùng kỳ năm 2025, cho thấy xu hướng cải thiện về chất lượng và giá trị.

Bên cạnh đó, Malaysia cũng tăng mạnh nhập khẩu từ Nhật Bản, Malawi; đặc biệt, nhập khẩu từ Argentina tăng lên mức ba chữ số và từ Hoa Kỳ tăng bốn chữ số so với cùng kỳ năm 2024. Thị phần của Argentina tại Malaysia tăng từ 2,68% lên 6,77%, còn Hoa Kỳ tăng từ 0,07% lên 2,4%.

Diễn biến này cho thấy cạnh tranh tại các thị trường nhập khẩu ngày càng khốc liệt, buộc chè Việt Nam phải tiếp tục nâng cao chất lượng, chuẩn hóa truy xuất và xây dựng thương hiệu nếu muốn duy trì đà tăng trưởng.