VCCI đề xuất gỡ 'nút thắt' pháp lý ngân hàng, mở toang cửa cho Fintech

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã có ý kiến góp ý đối với dự thảo Nghị quyết về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong nhiều lĩnh vực, trong đó có ngân hàng, với kỳ vọng tháo gỡ các rào cản pháp lý và thúc đẩy sự phát triển của Fintech.

Dự thảo Nghị quyết do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, bao phủ nhiều lĩnh vực như quốc phòng, nội vụ, tài chính, xây dựng, ngoại giao, tư pháp và ngân hàng.

Theo đó, hàng loạt cải cách được đề xuất, gồm phân cấp 12 thủ tục hành chính, bãi bỏ 52 thủ tục, đơn giản hóa 79 thủ tục, đồng thời loại bỏ 89 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thêm 35 điều kiện khác.

VCCI đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan trong việc xây dựng dự thảo trong thời gian ngắn, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao.

Đáng chú ý, cộng đồng doanh nghiệp hoan nghênh cơ chế cho phép Nghị quyết có hiệu lực trực tiếp mà không cần chờ sửa đổi các nghị định liên quan, giúp doanh nghiệp sớm được hưởng lợi từ các chính sách cắt giảm thủ tục.

Trong lĩnh vực ngân hàng, VCCI đồng thuận với định hướng đơn giản hóa thủ tục liên quan đến thành lập và hoạt động ngân hàng, hoạt động ngoại hối, thông tin tín dụng và thanh toán.

Đặc biệt, tổ chức này đánh giá cao quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các giải pháp chấm điểm tín dụng và chia sẻ dữ liệu thông qua giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API) theo Nghị định 94/2025, coi đây là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho ngân hàng số và Fintech.

Tuy nhiên, VCCI cũng chỉ ra một số vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ để phát huy hiệu quả cải cách.

Thứ nhất, liên quan đến cấp phép hoạt động bổ sung cho chi nhánh ngân hàng nước ngoài, VCCI cho biết hiện quy định yêu cầu phải có xác nhận từ cơ quan quản lý nước sở tại về việc ngân hàng mẹ được phép thực hiện hoạt động đó.

Theo phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, yêu cầu này khó khả thi trong bối cảnh nhiều quốc gia không cấp phép riêng cho từng nghiệp vụ. Do đó, VCCI đề xuất xem xét bãi bỏ quy định này và chuyển sang đánh giá năng lực thực tế của chi nhánh tại Việt Nam.

Thứ hai, về cơ chế quản lý thanh khoản tập trung (cash pooling), VCCI cho rằng hiện chưa có khung pháp lý rõ ràng cho phép doanh nghiệp gộp dòng tiền giữa các pháp nhân trong cùng tập đoàn, cả trong nước và xuyên biên giới. Vấn đề này đã được đặt ra từ nhiều năm nhưng chưa có tiến triển đáng kể. Vì vậy, VCCI kiến nghị sớm xây dựng cơ chế pháp lý cho hoạt động này, trước mắt là trong phạm vi nội địa bằng đồng Việt Nam.

Thứ ba, đối với điều kiện cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, VCCI đồng thuận với đề xuất giảm yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu xuống còn 50 tỷ đồng đối với các dịch vụ như ví điện tử, cổng thanh toán và thu hộ, chi hộ.

Tuy nhiên, tổ chức này đề nghị làm rõ lộ trình áp dụng đối với các doanh nghiệp đã được cấp phép trước đó để đảm bảo tính ổn định và minh bạch.

Nhìn chung, VCCI cho rằng nếu các đề xuất được tiếp thu và hoàn thiện, Nghị quyết sẽ góp phần quan trọng trong việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển của hệ sinh thái Fintech tại Việt Nam.