Vị hoàng đế gắn với con số đặc biệt: 13 tuổi lên ngôi, sở hữu 7 dinh thự từ Bắc đến Nam

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, vua Bảo Đại là vị vua cuối cùng, đánh dấu sự chấm dứt của chế độ quân chủ khi ông thoái vị vào năm 1945. Đến nay, những câu chuyện về cuộc đời, thời gian trị vì... của ông vẫn thu hút sự quan tâm và tò mò của nhiều người.

Vị vua gắn liền với số 13

Vua Bảo Đại tên khai sinh là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, sinh ngày 22/10/1913 tại kinh thành Huế. Ông là con trai của vua Khải Định và bà Hoàng Thị Cúc (sau được tôn phong là Từ Cung). Từ nhỏ, ông đã được gửi sang Pháp học tập và trở thành vị vua Việt Nam có quãng thời gian sinh sống, giáo dục tại nước ngoài dài nhất.

Năm 1926, khi mới 13 tuổi, Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy trở về nước làm lễ đăng quang, trở thành vị hoàng đế thứ 13 của triều Nguyễn. Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước nhiều rối ren, quyền lực thực tế của ông còn hạn chế. Sau lễ lên ngôi, ông tiếp tục quay lại Pháp để hoàn tất việc học, đồng thời giao quyền điều hành triều chính cho các phụ chính đại thần.

Đến năm 1932, Bảo Đại mới chính thức trở về nước trực tiếp nắm quyền. Tính từ thời điểm này, thời gian ông thực sự trị vì kéo dài khoảng 13 năm.

Tháng 8/1945, trước những biến động lớn của lịch sử, ông đã quyết định thoái vị, trao ấn kiếm cho Chính phủ Cách mạng Lâm thời do Hồ Chí Minh lãnh đạo, chính thức khép lại chế độ quân chủ ở Việt Nam.

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, Bảo Đại còn được biết đến là vị vua có tuổi thọ cao, sống đến 85 tuổi. Nếu tính cả các chúa Nguyễn, chỉ có Nguyễn Hoàng sống lâu hơn, với 88 tuổi.

Từ các sử liệu về cuộc đời vua Bảo Đại, nhiều người không khỏi nghi vấn bởi sự xuất hiện của con số 13. Ông sinh năm 1913, lên ngôi khi 13 tuổi, là vị vua thứ 13 của triều Nguyễn và có khoảng 13 năm trực tiếp trị vì.

Về gia đình, ông có 13 người con được ghi nhận. Theo đó, ông với Nam Phương có 5 người con, với thứ phi Mộng Điệp có 3 người, với thứ phi Ánh có 2 người. Ngoài ra, ông còn có con với một phụ nữ tên Vicky và một người con khác không xác định rõ thân mẫu, theo ghi chép của Hoàng thái hậu Từ Cung.

Ngày 31/7/1997, Bảo Đại qua đời tại Paris (Pháp). 6 ngày sau, ông được an táng tại nghĩa trang Công giáo Passy. Một chi tiết được nhiều người nhắc đến là trong lễ an táng, thời điểm hạ huyệt diễn ra vào 13 giờ, trùng hợp với con số gắn liền với nhiều dấu mốc trong cuộc đời ông.

20 năm sau khi ông qua đời, vào ngày 13/5/2017, chiếc đồng hồ Rolex Reference 6062 của ông được đem ra đấu giá tại Geneva (Thụy Sĩ). Chiếc đồng hồ này đã lập kỷ lục thế giới đối với dòng Rolex vào thời điểm đó khi được bán với giá hơn 5 triệu USD, trở thành một kỷ vật mang giá trị lịch sử và biểu tượng đặc biệt.

Sở hữu 7 dinh thự trải dọc Bắc đến Nam

Bên cạnh cuộc đời nhiều dấu ấn, vua Bảo Đại còn gây chú ý bởi sở hữu loạt dinh thự với kiến trúc đặc sắc, có sự giao thoa văn hóa Đông - Tây, vừa mang kiến trúc truyền thống của Việt Nam vừa có nét phong cách Pháp.

Tại miền Bắc, nổi bật là Biệt thự Bảo Đại Đồ Sơn, Hải Phòng, nằm trên đỉnh đồi Vung, cao khoảng 40m so với mực nước biển. Công trình được xây dựng năm 1928 theo phong cách kiến trúc Pháp, thiết kế hình bát giác độc đáo.

Từ vị trí này, có thể phóng tầm mắt bao quát toàn cảnh biển Đồ Sơn. Bên trong biệt thự gồm nhiều không gian chức năng như phòng tiếp khách, phòng họp và khu nghỉ dành riêng cho vua, hoàng hậu cùng các hoàng tử, công chúa.

Tại Đà Lạt, Lâm Đồng có 3 dinh thự nổi tiếng gắn liền với cuộc đời của ông. Dinh I Bảo Đại tọa lạc trên ngọn đồi cao khoảng 1.550m, cách trung tâm thành phố khoảng 4km. Bao quanh dinh là rừng thông xanh mướt, tạo nên không gian yên tĩnh, thơ mộng; nơi đây còn gắn với những chuyến săn bắn yêu thích của nhà vua.

Dinh II Bảo Đại được xây dựng trong giai đoạn 1933-1937 trên khu đất rộng tới 26ha, trong đó phần kiến trúc chiếm khoảng 10ha. Công trình mang dáng dấp một tòa lâu đài châu Âu với 25 phòng được bài trí cầu kỳ, sang trọng, nằm giữa rừng thông đặc trưng của Đà Lạt.

Dinh III Bảo Đại nằm trên đường Triệu Việt Vương, ở độ cao khoảng 1.539m. Đây là nơi gia đình vua thường nghỉ dưỡng vào mùa hè. Đến nay, dinh vẫn gần như được bảo tồn nguyên vẹn với các phòng làm việc, phòng tiếp khách và không gian sinh hoạt của vua cùng Nam Phương.

Ở Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, Bạch Dinh là một công trình tiêu biểu mang phong cách châu Âu cuối thế kỷ XIX. Nằm trên đường Trần Phú, tựa lưng vào núi Lớn và hướng ra Bãi Trước, dinh thự này từng được sử dụng làm nơi nghỉ dưỡng của vua Bảo Đại từ năm 1934. Hiện nay, nơi đây hoạt động như một bảo tàng, trưng bày nhiều hiện vật quý như đồ gốm thời Khang Hy, vũ khí cổ và các hiện vật khảo cổ.

Tại Khánh Hòa, Biệt thự Cầu Đá (còn gọi là Lầu Bảo Đại) nằm trên núi Cảnh Long, gồm 5 biệt thự mang phong cách Pháp được xây dựng từ năm 1923. Ban đầu phục vụ các nhà nghiên cứu hải dương học, về sau nơi đây trở thành điểm nghỉ dưỡng quen thuộc của vua và hoàng hậu trong giai đoạn 1940-1945. Hiện khu vực này được khai thác du lịch với mỗi biệt thự được đặt tên theo một loài cây đặc trưng.

Cuối cùng, tại Tây Nguyên, Biệt điện Bảo Đại Buôn Ma Thuột là công trình mang đậm dấu ấn bản địa. Ban đầu đây là nhà sàn của một công sứ Pháp, sau được cải tạo để phục vụ nhà vua. Khuôn viên rộng gần 7ha, bao quanh bởi nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Kiến trúc hiện nay kết hợp giữa phong cách nhà dài của người Ê Đê với mái ngói và sàn gỗ, tạo nên không gian vừa gần gũi thiên nhiên vừa giàu giá trị văn hóa. Hiện công trình là một phần của Bảo tàng Đắk Lắk.

Vị vua không có lăng tẩm ở Huế

Trong suốt hơn một thế kỷ tồn tại, triều Nguyễn đã chọn Huế làm kinh đô. Theo nhiều sử liệu, đây là vùng đất có địa thế đặc biệt hài hòa và ý nghĩa phong thủy. Phía trước kinh thành là núi Ngự Bình cao hơn 100m, đỉnh núi bằng phẳng như một bức bình phong tự nhiên che chắn. Hai bên có Cồn Hến và Cồn Dã Viên tạo thế “tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ”, tượng trưng cho sự bảo vệ và tôn nghiêm của vương quyền.

Bên cạnh đó, sông Hương uốn lượn mềm mại như dải lụa, ôm lấy kinh thành, góp phần tạo nên sinh khí và vẻ đẹp thơ mộng cho vùng đất này. Vị trí của Huế ở miền Trung cũng giúp thuận lợi trong việc kết nối, quản lý đất nước từ Bắc vào Nam.

Chính nhờ những yếu tố địa lý và phong thủy đó, các vị vua triều Nguyễn không chỉ xây dựng kinh đô tại đây mà còn quy hoạch một hệ thống lăng tẩm phân bố hài hòa trong không gian tự nhiên xung quanh. Mỗi khu lăng đều được lựa chọn vị trí kỹ lưỡng, dựa vào núi, hướng ra sông, vừa thể hiện quan niệm “sống gửi, thác về” vừa phản ánh quyền uy và dấu ấn cá nhân của từng vị vua.

Tuy nhiên, vua Bảo Đại không có lăng tẩm ở Huế, bởi sau khi qua đời, ông được an táng tại Pháp. Hiện nay, tại Huế vẫn còn một công trình gắn liền với Bảo Đại, đó là cung An Định - nơi ông chào đời. Cung An Định nằm bên bờ sông An Cựu, được vua Khải Định cho xây dựng vào năm 1917. Đây từng là nơi sinh sống của vua Khải Định cùng bà Hoàng Thị Cúc (sau này là Từ Cung), đồng thời cũng là nơi ra đời của người con trai duy nhất của họ - Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy.

Ban đầu, quần thể cung An Định bao gồm khoảng 10 hạng mục kiến trúc khác nhau. Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, hiện chỉ còn lại 3 hạng mục tương đối nguyên vẹn là cổng chính, đình Trung Lập và lầu Khải Tường. Dù vậy, những dấu tích còn lại vẫn phần nào phản ánh được quy mô và vẻ đẹp của một cung điện từng rất bề thế.

Bên trong không gian chính, ngay khu vực lối vào, vua Khải Định cho trang trí 6 bức tranh tường khắc họa các khu lăng tẩm của những vị vua triều Nguyễn. Ngoài ra, tại gian trung tâm còn đặt tượng hoàng thái tử Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy trong nghi lễ sắc phong Đông cung vào tháng 4/1922, khi ông được rước từ Hoàng thành về sinh sống tại cung An Định.

Năm 1922, cung An Định được ban cho Bảo Đại. Sau khi lên ngôi, ông cùng vợ con có thời gian sinh sống tại đây.

Sau Cách mạng Tháng Tám, triều Nguyễn thoái trào, vua Bảo Đại và gia đình đã chuyển từ hoàng cung sang sống tại An Định một thời gian ngắn trước khi chuyển qua nước ngoài.

Những chi tiết này góp phần tái hiện một giai đoạn quan trọng trong cuộc đời vị vua cuối cùng của triều Nguyễn.

Bài viết có tham khảo thông tin tại:

- Tuyên cáo thoái vị và hành trình ngắn ngủi theo cách mạng của Vua Bảo Đại - Báo Văn hóa

- Vua Bảo Đại và cuộc đời gắn liền con số 13 bí ẩn - Vietnamnet

Bảo Đại - Vị Hoàng đế cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam - Bảo tàng Lịch sử Quốc gia