Vì sao thế hệ GenZ ưu tiên đầu tư tài sản số thay cho đất đai, vàng?

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, tư duy tích lũy và đầu tư tài sản đang có sự dịch chuyển rõ nét giữa các thế hệ, từ ưu tiên tài sản hữu hình như đất đai, vàng sang sự quan tâm ngày càng lớn đối với tài sản số.

Tại tọa đàm "Từ tài sản truyền thống đến tài sản số - Xu hướng đầu tư trong tương lai" vừa diễn ra, TS.Trần Ngọc Hiệp (Trường Đại học Luật Hà Nội) đã đưa ra những phân tích về sự khác biệt trong khẩu vị đầu tư giữa các thế hệ, từ Baby Boomer, Gen X đến Gen Z và Gen Alpha.

Gen Z không còn mặn mà với đất đai, vàng như các thế hệ trước

Theo TS.Trần Ngọc Hiệp, sự thay đổi này không đơn thuần là một xu hướng nhất thời mà là hệ quả tất yếu của điều kiện kinh tế, xã hội và sự bùng nổ của công nghệ qua từng thời kỳ.

Nhìn lại lịch sử dân số và kinh tế, TS. Trần Ngọc Hiệp phân chia các nhóm nhà đầu tư theo những cột mốc thời gian đặc trưng để làm rõ tâm lý hành vi của họ.

- Nhóm đầu tiên là thế hệ Baby Boomer (những người sinh từ năm 1946 đến năm 1960), tiếp nối là thế hệ Gen X (sinh từ năm 1961 đến khoảng năm 1980), giai đoạn mà Việt Nam bắt đầu có những bước chuyển mình đổi mới đất nước. Đối với hai thế hệ này, điểm chung lớn nhất trong tư duy đầu tư chính là sự ưu tiên tuyệt đối cho tính an toàn và hữu hình.

Tiến sĩ Trần Ngọc Hiệp lý giải rằng, do sinh ra và trưởng thành trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn hoặc đang trong giai đoạn đầu phục hồi, nhu cầu cốt lõi của họ là tìm kiếm những gì có thể "cầm, nắm và chiếm giữ được".

Chính vì tâm lý "ăn chắc mặc bền" đó, bất động sản và vàng luôn là những kênh đầu tư ưu tiên hàng đầu của thế hệ Baby Boomer và Gen X. Họ coi đất đai và những tài sản có hình thái vật lý rõ ràng là bệ đỡ an toàn nhất cho nguồn vốn của mình. Sự chiếm hữu về mặt vật lý mang lại cho họ cảm giác an tâm mà các loại tài sản vô hình khó lòng đáp ứng được.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Trần Ngọc Hiệp cũng chỉ ra rằng, dù an toàn nhưng các loại tài sản này thường đi kèm với những rào cản về thủ tục pháp lý phức tạp và tính thanh khoản không phải lúc nào cũng tức thời, đặc biệt là khi thị trường biến động.

- Sự chuyển dịch bắt đầu xuất hiện rõ nét hơn ở thế hệ Gen Y (những người sinh từ năm 1981 đến 1996). Đây là thế hệ bản lề, được tiếp cận với Internet, máy tính và những bước tiến đầu tiên của công nghệ số tại Việt Nam.

Gen Y đóng vai trò là cầu nối, vừa kế thừa tư duy tích lũy tài sản truyền thống của cha ông, vừa bắt đầu đón nhận các mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng số. Họ không còn quá khắt khe với việc tài sản phải là thứ cầm nắm được, mà bắt đầu nhận thấy giá trị kinh tế khổng lồ từ những nền tảng công nghệ và dữ liệu.

- Bước sang thế hệ Gen Z (sinh từ năm 1997 đến 2012) và đặc biệt là Gen Alpha (sinh từ năm 2013 đến nay), bức tranh đầu tư đã hoàn toàn đảo ngược. Theo quan sát của Tiến sĩ Trần Ngọc Hiệp, đối với các bạn trẻ thuộc thế hệ này, công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành "lẽ sống", một phần tất yếu như cơm ăn, nước uống hàng ngày.

Hình ảnh những đứa trẻ cấp một, cấp hai sử dụng iPad và các thiết bị công nghệ một cách thuần thục đã minh chứng cho việc thế giới số chính là môi trường sống tự nhiên của họ. Do đó, nhu cầu của thế hệ tương lai này tập trung vào ba trụ cột chính: sự linh hoạt, tính nhanh gọn và sự thuận tiện tối đa.

Tài sản số, với đặc tính vô hình nhưng có khả năng vận hành và khai thác giá trị vượt trội trên môi trường điện tử, đã đáp ứng hoàn hảo những đòi hỏi này của Gen Z và Gen Alpha.

Họ không muốn bị ràng buộc bởi những thủ tục giấy tờ nặng nề hay việc phải quản lý tài sản về mặt vật lý. Thay vào đó, họ ưu tiên những danh mục đầu tư có thể giao dịch chỉ bằng một cú chạm, có tính kết nối toàn cầu và phản ánh đúng giá trị của kỷ nguyên tri thức số.

TS.Trần Ngọc Hiệp khẳng định mạnh mẽ rằng, tài sản số chính là loại tài sản đáp ứng nhu cầu của thế hệ tiếp theo nắm giữ vận mệnh toàn cầu, và vì thế, nó sẽ là xu hướng dài hạn bền vững chứ không phải một phong trào nhất thời.

Nguy cơ rơi vào "cuộc chơi có tổng bằng không" nếu thiếu kiến thức về tài sản số

Tuy nhiên, với góc nhìn của một chuyên gia luật học, Tiến sĩ Trần Ngọc Hiệp cũng đưa ra những cảnh báo quan trọng về thực trạng thị trường tài sản số hiện nay.

Ông nhận định thị trường này vẫn đang ở giai đoạn "sơ khai", nơi mà các quy định pháp lý mới chỉ bắt đầu được hình thành để điều chỉnh.

Trong giai đoạn này, sự bùng nổ của những cơ hội lợi nhuận đột biến thường đi kèm với tình trạng "thật giả lẫn lộn". Nhiều mô hình đầu tư biến tướng, lợi dụng cảm giác "FOMO" (sợ bỏ lỡ cơ hội) và lòng tham của con người để thực hiện các hành vi lừa đảo.

TS.Trần Ngọc Hiệp nhấn mạnh rằng nếu nhà đầu tư bước vào thị trường số mà thiếu kiến thức và chỉ chạy theo cảm giác ngắn hạn, họ sẽ rơi vào "cuộc chơi có tổng bằng không", nơi lợi nhuận của người này chính là rủi ro và mất mát của người kia.

Ông cho rằng yếu tố quan trọng nhất trước khi bắt đầu đầu tư không phải là vốn, mà là sự hiểu biết về bản chất công nghệ và mô hình kinh doanh đằng sau loại tài sản đó. Chỉ khi có nền tảng tri thức vững chắc, nhà đầu tư mới có thể tồn tại và tạo ra giá trị thực sự trong dài hạn.

Về mặt quản trị danh mục, Tiến sĩ Trần Ngọc Hiệp khuyên các nhà đầu tư không nên có tư duy "loại trừ" mà cần sự "phân bổ". Dựa trên nguyên tắc không bỏ tất cả trứng vào một giỏ, ông cho rằng tài sản truyền thống và tài sản số nên tồn tại song song để bù trừ rủi ro cho nhau. Trong đó, tài sản truyền thống đóng vai trò là "móng nhà" vững chắc, đảm bảo sự ổn định và an toàn về mặt pháp lý, trong khi tài sản số là "các tầng phía trên" mang lại sự bứt phá và tiềm năng tăng trưởng theo xu thế thời đại.

TS.Trần Ngọc Hiệp khẳng định rằng dù xu thế công nghệ có thay đổi nhanh chóng đến đâu, con người vẫn luôn là trung tâm của mọi sự chuyển dịch. Doanh nghiệp và cá nhân cần có một chiến lược dài hạn, tập trung vào việc nâng cao năng lực quản trị và chất lượng nhân sự để thích ứng với kỷ nguyên mới.