Vị tướng duy nhất của Việt Nam được suy tôn làm Thánh, 3 lần đánh tan đế chế trên đất liền lớn nhất lịch sử

Trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, đã xuất hiện biết bao vị anh hùng kiệt xuất, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, chủ quyền của Tổ quốc. Tiêu biểu trong số đó là Trần Quốc Tuấn, tức Trần Hưng Đạo - vị anh hùng dân tộc lỗi lạc thời Trần.

Ông không chỉ là một nhà quân sự thiên tài mà còn là nhà văn hóa lỗi lạc, là biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí quật cường và tinh thần đoàn kết dân tộc.

Trần Hưng Đạo tên thật Trần Quốc Tuấn (1228-1300) là danh tướng kiệt xuất thời nhà Trần. Ông là người 3 lần chỉ huy quân dân Đại Việt đánh tan quân xâm lược Mông - Nguyên (1258, 1285 và 1288). Với đóng góp to lớn này, ông là 1 trong 14 vị anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam.

Trần Quốc Tuấn là con của An Sinh vương Trần Liễu. Theo nhiều sử liệu, Trần Quốc Tuấn lớn lên dung mạo khôi ngô, thông minh hơn người, văn võ song toàn. Ông được vua Trần Thái Tông tin cậy, giao trọng trách Quốc công Tiết chế, nắm toàn quyền chỉ huy quân đội.

Dấu ấn nổi bật nhất của Trần Quốc Tuấn chính là 3 lần đánh tan giặc Mông - Nguyên. Vào thế kỷ XIII, Đế chế Mông - Nguyên do Thành Cát Tư Hãn gây dựng từng được xem là đế chế trên đất liền rộng lớn nhất thế giới thời bấy giờ, với đội kỵ binh thiện chiến chinh phạt khắp Á - Âu. Thế nhưng, đội quân từng làm rung chuyển nhiều quốc gia ấy lại ba lần thất bại trước ý chí độc lập và tài thao lược của Trần Quốc Tuấn cùng quân dân Đại Việt.

Bản lĩnh của Trần Quốc Tuấn thể hiện ở quyết tâm tiêu diệt địch và thắng địch không gì lay chuyển được. Ngay những lúc gian nan, nguy hiểm nhất, ông vẫn tin vào lòng quân, lòng dân, trên dưới thống nhất.

Trong cuộc kháng chiến lần thứ hai (1285), quân xâm lược chiếm được nhiều địa bàn trọng yếu như kinh thành Thăng Long, phủ Thiên Trường… khiến nội bộ quan lại có phần e dè, thậm chí không ít người nao núng, xin hàng giặc. Lúc đó, Vua Trần Nhân Tông nói rằng: "Thế giặc mạnh như vậy, có lẽ ta hãy tạm xin hàng".

Trước tình thế này, Trần Quốc Tuấn vẫn hiên ngang, tâu rằng: "Bệ hạ muốn hàng, trước hết hãy chém đầu thần đi đã". Câu nói thể hiện bản lĩnh của một vị tướng kiên trung, bất khuất ấy đã đi vào lịch sử, trở nên bất hủ. Ông cũng trở thành tấm gương lớn về tinh thần quyết chiến và ý chí "Sát Thát" trước triều đình, trước toàn quân và toàn dân ta.

Tiếp đó, với chiến lược xuất sắc trong trận Bạch Đằng 1288, quân và dân ta đã đánh tan đạo quân Mông - Nguyên, bảo vệ nền độc lập Đại Việt. Tư duy chiến lược "dĩ đoản chế trường", kết hợp thủy - bộ linh hoạt giúp Trần Quốc Tuấn trở thành một trong những nhà quân sự vĩ đại bậc nhất châu Á.

Không chỉ có tài thao lược kiệt xuất, Trần Quốc Tuấn còn là một nhà văn hóa lớn của dân tộc. Tác phẩm tiêu biểu của ông là Hịch tướng sĩ, áng văn bất hủ từng được đưa vào chương trình sách giáo khoa để giáo dục các thế hệ mai sau về lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm. Ông cũng là tác giả của Binh thư yếu lược và Vạn Kiếp tông bí truyền thư, những tác phẩm đặt nền móng cho nghệ thuật quân sự Việt Nam từ thời Trần và có ảnh hưởng sâu sắc đến tận ngày nay.

Sau khi hoàn thành sứ mệnh lớn lao với đất nước, Trần Quốc Tuấn lui về sống tại Vạn Kiếp (Hải Dương cũ, nay thuộc Hải Phòng) và được phong ấp tại đây. Nhân dân vô cùng kính trọng ông nên đã lập đền thờ sống ở Vạn Kiếp. Trong đền còn lưu bài văn bia của vua Trần Thánh Tông, ca ngợi ông và ví ông với Thượng phụ Khương Tử Nha.

Sau khi qua đời (20/8 năm Canh Tý 1300 Âm lịch), ông được phong là Thượng đẳng thần và được thờ phụng ở nhiều nơi như đền Kiếp Bạc (Hải Dương cũ, nay là Hải Phòng), Nam Định và TP. Hồ Chí Minh. Hằng năm, lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc (tháng 8 Âm lịch) thu hút hàng vạn người về hành hương, tưởng niệm công đức của Ngài. Tín ngưỡng Đức Thánh Trần từ đó trở thành một nét đặc trưng trong đời sống văn hóa tâm linh Việt Nam, biểu trưng cho tinh thần “thượng võ, hộ quốc an dân”.

Tên tuổi Trần Hưng Đạo còn được đặt cho nhiều công trình công cộng trên khắp cả nước như đường phố, trường học, thậm chí cả tàu hộ tống mang tên ông.

Đặc biệt, ngày 22/9/2024 (tức 20/8 âm lịch), tại Di tích lịch sử - văn hóa đền Bảo Lộc và đền Thiên Trường thuộc Khu di tích Đền Trần (Nam Định cũ, nay là Ninh Bình), chính quyền địa phương và nhân dân đã long trọng tổ chức lễ dâng hương tưởng niệm các vua Trần và kỷ niệm 724 năm ngày mất của Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (1300 - 2024), thể hiện lòng tri ân sâu sắc của hậu thế đối với vị anh hùng dân tộc.

Bài viết có tham khảo thông tin tại:

- Khí phách 'ngất trời' của Trần Quốc Tuấn - Bảo tàng Lịch sử Quốc gia