Việt Nam chi hơn 1 tỷ USD/tháng để nhập khẩu xăng dầu, lãi suất vọt lên 12%: Chuyên gia dự báo gì về GDP và lạm phát quý II?

Nền kinh tế Việt Nam đang bước vào quý II năm 2026 với những tín hiệu đan xen giữa sự khởi sắc nội tại và những áp lực lớn từ môi trường địa chính trị quốc tế.

Tăng trưởng GDP quý I đạt 7,83%, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, giai đoạn tới sẽ xuất hiện thêm những yếu tố cần theo dõi, như diễn biến giá năng lượng toàn cầu, tình hình địa chính trị tại khu vực Trung Đông và áp lực tỷ giá.

Phân tích về triển vọng tăng trưởng trong talkshow "Tác động giá xăng dầu tới lạm phát và GDP, nhận định tỷ giá, lãi suất và thị trường cổ phiếu quý II", ông Nguyễn Minh Tuấn (CEO của AFA Capital) nhận định kết quả tích cực của quý I là tín hiệu đáng ghi nhận, song mục tiêu tăng trưởng cao cho cả năm vẫn đòi hỏi nhiều nỗ lực. Một chỉ số đáng chú ý là chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 3 đạt 6,9%, thấp hơn mức kỳ vọng phổ biến từ 10-12%, cho thấy dư địa cải thiện vẫn còn.

Ở góc độ tác động bên ngoài, ông Tuấn nhấn mạnh, diễn biến tại Trung Đông được cho là có ảnh hưởng nhất định đến giá năng lượng, từ đó gián tiếp tác động đến chi phí tiêu dùng và sức mua trên thị trường. Tuy vậy, mức độ ảnh hưởng được đánh giá là có thể kiểm soát nếu các yếu tố trong nước tiếp tục ổn định.

Cùng quan điểm, ông Trần Ngọc Báu (CEO WiGroup) cho rằng tăng trưởng kinh tế Việt Nam thường có xu hướng tăng dần về cuối năm. Quý II có thể là giai đoạn chuyển tiếp, khi chi phí đầu vào bắt đầu phản ánh rõ hơn vào hoạt động sản xuất, qua đó tạo áp lực nhất định nhưng cũng mở ra dư địa điều chỉnh chính sách phù hợp.

Về lạm phát, các chuyên gia cho rằng cần tách biệt tác động giữa giá xăng và giá dầu để đánh giá chính xác hơn. Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, giá xăng tăng đã phản ánh khá nhanh vào nhóm giao thông trong CPI, trong khi tác động từ giá dầu diesel - đầu vào quan trọng của sản xuất và xây dựng - thường có độ trễ khoảng 2-3 tháng trước khi lan tỏa sang giá sản xuất (PPI) và giá tiêu dùng.

Ông Trần Ngọc Báu bổ sung rằng nếu giá xăng ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu của người dân, thì giá dầu lại tác động sâu hơn đến chi phí vận tải và logistics. Trên cơ sở đó, lạm phát bình quân năm 2026 được dự báo duy trì trong khoảng 4-4,5%, với khả năng xuất hiện những thời điểm chạm mức 5% do tác động cộng hưởng của chi phí đầu vào.

Ông Trần Ngọc Báu làm rõ thêm rằng trong khi giá xăng tác động trực tiếp đến túi tiền người dân, thì giá dầu lại ảnh hưởng mạnh đến chi phí logistics và vận tải. Ông Báu dự báo lạm phát trung bình cả năm có thể xoay quanh mức 4% đến 4,5%, và trong kịch bản tiêu cực nhất, con số này có thể chạm mức 5% vào tháng 4 do sự cộng hưởng của nhiều yếu tố chi phí đẩy.

Đáng chú ý, áp lực lên nền kinh tế không chỉ đến từ biến động giá cả mà còn lan sang thị trường tiền tệ. Ông Trần Ngọc Báu cho rằng rủi ro hiện nay không nằm ở một yếu tố đơn lẻ, mà là sự kết hợp giữa thanh khoản và tỷ giá trong bối cảnh dòng vốn quốc tế có xu hướng dịch chuyển.

Ước tính mỗi năm có khoảng 10-15 tỷ USD rút ròng, tạo ra áp lực nhất định lên nguồn cung tiền đồng trong hệ thống ngân hàng. Bên cạnh đó, chi phí nhập khẩu xăng dầu gia tăng cũng khiến cán cân thương mại chịu sức ép. Theo phân tích, Việt Nam có thể phải chi thêm khoảng 1,3-1,5 tỷ USD mỗi tháng cho nhập khẩu xăng dầu, qua đó đặt ra yêu cầu cao hơn trong việc điều hành dự trữ ngoại hối và ổn định tỷ giá.

Trong bối cảnh này, việc duy trì ổn định thị trường ngoại hối được xem là một trong những ưu tiên trọng tâm, đặc biệt khi dòng vốn ngoại chưa có dấu hiệu quay trở lại mạnh mẽ. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng dư địa điều hành vẫn còn nếu các công cụ chính sách được phối hợp linh hoạt và kịp thời.

Xét trong mối quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá, ông Nguyễn Minh Tuấn ghi nhận lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại một số ngân hàng quy mô nhỏ đã vượt 6%, trong khi lãi suất liên ngân hàng có thời điểm tăng lên khoảng 12%.

Theo ông, quý II nhiều khả năng sẽ là giai đoạn chính sách tài khóa phát huy vai trò rõ nét hơn, trong bối cảnh dư địa của chính sách tiền tệ thu hẹp dần. Các giải pháp như điều chỉnh thuế xăng dầu hoặc thúc đẩy đầu tư công được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tăng trưởng và giảm tác động từ bên ngoài.

Trong khi đó, ông Trần Ngọc Báu đánh giá mức lãi suất huy động trong khoảng 6-7% là phù hợp để cân bằng lợi ích giữa người gửi tiền và sự ổn định của hệ thống tài chính.

Đối với môi trường đầu tư, đặc biệt là thị trường cổ phiếu, ông Nguyễn Minh Tuấn giữ quan điểm thận trọng nhưng không kém phần kỳ vọng. Những yếu tố hỗ trợ như triển vọng nâng hạng thị trường từ FTSE Russell hay tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết dự kiến ở mức 15-16% vẫn là điểm sáng. Dù vậy, các biến số bên ngoài như diễn biến tại Trung Đông, áp lực tỷ giá và xu hướng lạm phát tiếp tục cần được theo dõi sát trong thời gian tới.